De Hondspol
| De Hondspol | ||||
|---|---|---|---|---|
 | ||||
| Locatie | ||||
| Plaats | Gooijerdijk 18b–20 | |||
| Land | Nederland | |||
| Adres | Gooijerdijk 18b–20 | |||
| Coördinaten | 52° 2′ NB, 5° 17′ OL | |||
| Huidig gebruik | boerderij, Zorgboerderij | |||
| Prijzen en erkenningen | ||||
| Monumentstatus | Gemeentelijk monument | |||
| Monumentnummer | 1581/WN455 | |||
| Detailkaart | ||||
  | ||||
| ||||
De Hondspol is een gemeentelijk monument in Driebergen-Rijsenburg, gemeente Utrechtse Heuvelrug. Het erf omvat een historische hofstede uit de 17e eeuw en een boerderij uit 1939. Sinds 1984 functioneert De Hondspol als zorgboerderij waar landbouwactiviteiten worden gecombineerd met dagbesteding voor mensen met een ondersteuningsvraag.
Naam en vroege geschiedenis
De naam Hondspol wordt voor het eerst vermeld in de 17e eeuw. De benaming wordt doorgaans verklaard als een samenstelling van hond, een historische landmaat van honderd vierkante roeden en pol, een aanduiding voor een hoger gelegen stuk grond. De oorspronkelijke hofstede bevond zich op de locatie van het huidige adres Gooijerdijk 20.[1]
Boerderij uit 1939
In 1939 werd naast de oude hofstede een nieuwe boerderij gebouwd, eveneens onder de naam De Hondspol. De bouw wordt bevestigd door een gedenksteen met de tekst: De Hondspol naamsteen is gelegd den 13 september 1939 door Klaas Daniels Rijkens, geb. 21 maart 1929 te Malang Java.
De boerderij, in 2025 geregistreerd als Gooijerdijk 18b, werd gebouwd als uitbreiding van het bestaande agrarische bedrijf.[2] Het gebouw is uitgevoerd in baksteen en heeft een traditioneel wolfsdak, kenmerkend voor agrarische bebouwing uit het interbellum.
Zorgboerderij (vanaf 1984)
In 1984 werd De Hondspol ingericht als een van de eerste zorgboerderijen in Nederland.[3] De zorgactiviteiten zijn geïntegreerd in het dagelijkse werk op het bedrijf. Deelnemers worden aangeduid als meewerkers en verrichten werkzaamheden in de melkveehouderij, tuinderij en zuivelverwerking.
De bedrijfsvoering is gebaseerd op biodynamische landbouw en antroposofische uitgangspunten, waarbij aandacht wordt besteed aan de samenhang tussen mens, dier, bodem en landschap.
Landbouw en bedrijfsvoering
De Hondspol functioneert als een gemengd biodynamisch landbouwbedrijf. De belangrijkste activiteiten zijn:
- melkveehouderij met circa zestig gehoornde koeien;
- kleinschalige veehouderij;
- zuivelverwerking op het erf;
- een tuinderij.
Het landschap rond de boerderij wordt onderhouden met houtwallen, bloemenranden en paddenpoelen, gericht op het bevorderen van biodiversiteit.[4] Op het erf bevindt zich een boerderijwinkel waar zuivelproducten, kaas en groenten worden verkocht.[3]
Architectuur
Het erf bestaat uit meerdere historische en functionele gebouwen:
- een dwarshuisboerderij uit de 17e eeuw;
- een hallenhuisboerderij uit 1939, evenwijdig aan de Gooijerdijk gebouwd;
- een schaapskooi met bakstenen gevels en een wolfsdak, tegenwoordig in gebruik als recreatieruimte.[5]
De inrichting van het erf volgt principes uit de biodynamische landbouw, met een open erfstructuur en landschapselementen die ecologische functies vervullen.