De Drie Hendricken
| De Drie Hendricken | ||||
|---|---|---|---|---|
 | ||||
De drie trapgevelpanden aan de Bloemgracht | ||||
| Locatie | ||||
| Plaats | Amsterdam | |||
| Bijbehorend | Bloemgracht 87, 89, 91 | |||
| Status en tijdlijn | ||||
| Status | Rijksmonument | |||
| Start bouw | 1642 | |||
| Restauratie | 1942–1947 | |||
| Huidig gebruik | Woonhuis | |||
| Eigenaar | Vereniging Hendrick de Keyser | |||
| Architectuur | ||||
| Stijlperiode | Amsterdamse renaissance | |||
| ||||
De Drie Hendricken zijn een drietal 17e-eeuwse woonhuizen aan Bloemgracht 87, 89 en 91 in de Jordaan in Amsterdam. De drie trapgevelpanden uit 1642 in Amsterdamse renaissancestijl worden gekenmerkt door hun vrijwel identieke gevels en gevelstenen genaamd De Steeman, De Landman en De Seeman.[1][2][3]
De drie panden vormen een voorbeeld van het Amsterdamse zaalhuis met verdiepte binnenhaard en opkamer. Ze worden gezien als een didactisch waardevol ensemble voor de studie van 17e-eeuwse stadsbouwkunst.[3] De panden werden in 1970 aangewezen als afzonderlijke rijksmonumenten onder de nummers 531 (Bloemgracht 87), 532 (89) en 533 (91).[4]
Beschrijving
De trapgevels hebben natuurstenen banden en blokken, jaartalstenen met het jaar ANNO 1642 en drie gevelstenen in de fries. Onder de trapgevels bevindt zich een puibalk en een 17e-eeuwse houten onderpui, waarbij kruiskozijnen met luiken en glas-in-loodramen tijdens de restauratie in 1946/47 zijn gereconstrueerd op basis van bouwsporen.[2][3]
Ook het interieur is bij deze restauratie teruggebracht naar een 17e-eeuwse indeling, met onder meer een hoog voorhuis, een spiltrap, een opkamer en een lager gelegen keuken bij de (oorspronkelijke) binnenhaard.[2][3]
Voorhuis van Bloemgracht 89 in 1994
Achtergevels in 1994
Houten onderpui van Bloemgracht 91
Gevelstenen
De drie gevelstenen tonen De Steeman (een stedeling), De Landman (een landarbeider) en en De Seeman (een zeeman). Ze symboliseren drie manieren van leven in de Nederlandse samenleving van de 17e eeuw: het stadsleven, het landelijke bestaan en de zeevaart. Anders dan soms wordt aangenomen, verwijzen de figuren niet naar de beroepen van de oorspronkelijke bewoners. De namen zijn pas in latere eeuwen aan de onderrand van de stenen toegevoegd. De huidige kleurstelling is gebaseerd op 17e-eeuwse schilderijen van onder meer Pieter de Hooch, Adriaen van Ostade en Jan Steen en werd vastgesteld bij de restauratie door beeldhouwer Wil Abels.[5][6]
De Steeman (Bloemgracht 87)
De Landman (Bloemgracht 89)
De Seeman (Bloemgracht 91)
Geschiedenis
De panden waren tegen het begin van de 20e eeuw ernstig vervallen en werden in 1927–1929 aangekocht door Vereniging Hendrick de Keyser. Tussen 1942 en 1947 voerde architect Jan de Meijer een grondige restauratie uit. Daarbij werd de 17e-eeuwse indeling grotendeels gereconstrueerd, inclusief een hoog voorhuis, spiltrap, opkamer en lager gelegen keuken. De oude 19e-eeuwse onderpuien werden vervangen door reconstructies met kruiskozijnen en glas-in-loodramen. De keuze voor een “terugrestauratie” naar de vermeende oorspronkelijke toestand was destijds onderwerp van discussie binnen de monumentenzorg.[3][7]
- ↑ Bloemgracht. Amsterdam Oudestad. Geraadpleegd op 18 januari 2026.
- 1 2 3 De Steeman. Vereniging Hendrick de Keyser. Geraadpleegd op 18 januari 2026.
- 1 2 3 4 5 Bloemgracht 87-89-91. Amsterdam Monumentenstad. Geraadpleegd op 18 januari 2026.
- ↑ Rijksmonument 531 – Bloemgracht 87. Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. Geraadpleegd op 18 januari 2026.
- ↑ Bloemgracht 87–89–91 Amsterdam: De Steeman, De Landman en De Seeman. Gevelstenen van Amsterdam. Geraadpleegd op 18 januari 2026.
- ↑ Drie gevelstenen op de Bloemgracht. Vereniging Vrienden van de Amsterdamse Binnenstad (oktober 2010). Geraadpleegd op 18 januari 2026.
- ↑ Geurt Brinkgreve, Terugrestaureren – mag dat?. Vereniging Vrienden van de Amsterdamse Binnenstad (december 1995). Geraadpleegd op 18 januari 2026.
