Clara Haskil
| Clara Haskil | ||
|---|---|---|
 | ||
| Algemene informatie | ||
| Geboortedatum | 7 januari 1895 | |
| Geboorteplaats | Boekarest | |
| Overlijdensdatum | 7 december 1960 | |
| Overlijdensplaats | Stedelijk gebied Brussel | |
| Doodsoorzaak | vallen van hoogte | |
| Begraafplaats | Cimetière du Montparnasse[1] | |
| Wijze van overlijden | dood door ongeval[2] | |
| Werk | ||
| Beroep | pianist | |
| Actieve periode | 1905–1960 | |
| Studie | ||
| School/ |
Conservatoire national supérieur de musique et de danse de Paris | |
| Leerling van | Alfred Cortot, Lazare Lévy, Richard Robert | |
| Kunst | ||
| Muziekinstrument | piano | |
| Genre | klassieke muziek | |
| Platenlabel | Naxos, Decca Records, Philips Records, Deutsche Grammophon | |
| Persoonlijk | ||
| Etniciteit | Joden, Sefardische Joden | |
| Diversen | ||
| Prijzen en onderscheidingen | Ridder in het Legioen van Eer[3] | |
| Archieflocatie(s) | Zwitsers Nationaal Geluidsarchief,[4] Universiteitsbibliotheek van Lausanne | |
 | ||
graf | ||
| De informatie in deze infobox is afkomstig van Wikidata. U kunt die informatie bewerken. | ||
Clara Haskil (Boekarest, 7 januari 1895 - Brussel, 7 december 1960) was een Roemeense pianiste die na 1949 de Zwitserse nationaliteit had.
Levensloop
Haskil werd geboren in een Sefardisch-Joodse familie in Boekarest. Ze studeerde piano in Wenen bij Richard Robert, een beroemde pianopedagoog die ook Rudolf Serkin en George Szell als leerlingen had. Hierna kreeg ze kort les van Ferruccio Busoni. Op tienjarige leeftijd verhuisde ze naar Parijs, waar ze begon te studeren bij Joseph Morpain, die zelf een leerling was geweest van Gabriel Fauré. Van deze leraar gaf ze zelf aan dat hij haar zeer beïnvloed had. Tien jaar oud werd ze ook toegelaten tot het Conservatorium van Parijs. Ze werd ingeschreven bij Alfred Cortot hoewel ze haar meeste lessen in werkelijkheid kreeg van Lazare Lévy en Madame Giraud-Letarse. Ze slaagde voor haar eindexamen op vijftienjarige leeftijd met een "Premier Prix" in piano- zowel als vioolspel.
Na haar examens begon Haskil als solist te toeren door Europa, hoewel haar carrière haar leven lang beperkt werd door vele fysieke kwalen. In 1913 kreeg ze een gipsen korset aangemeten in een poging haar scoliose een halt toe te roepen. Ze was vaak ziek en had ook regelmatig last van plankenkoorts, waardoor echt grote successen en financieel gewin uitbleven. Het grootste deel van haar leven bracht ze in extreme armoede door. Pas na de Tweede Wereldoorlog kreeg ze, onder meer door een serie concerten die ze in 1949 in Nederland gaf, het succes en de waardering die ze gezien haar grote talent verdiende. Clara Haskil bezat sinds 1949 de Zwitserse nationaliteit en woonde van 1951 tot en met 1960 in Vevey.
Haskil overleed aan de verwondingen die ze opliep door een val in station Brussel-Zuid. Ze zou de dag erna een concert geven met de violist Arthur Grumiaux. Ze ligt begraven in Parijs op Cimetière Montparnasse.
Speelstijl en repertoire
Als pianist werd haar spel gekenmerkt door een pure toon en frasering die wel in verband zijn gebracht met haar training en vaardigheden als violist. Transparantie en een gevoelvolle inspiratie waren andere kenmerken van haar stijl. Ze was beroemd om haar interpretaties van het klassieke en vroegromantische repertoire. Speciaal gewaardeerd waren haar uitvoeringen en plaatopnamen van werken van Mozart. Velen beschouwden haar als diens meest vooraanstaande interpreet in haar tijd. Ook haar uitvoeringen van werken van Beethoven, Schumann en Scarlatti werden geroemd.
Niet enkel trad ze op als solist[5], maar Haskil was ook een ervaren en geliefd kamermusicus. Ze trad op met onder meer George Enescu, Eugène Ysaÿe, Pablo Casals, Joseph Szigeti, Géza Anda en Isaac Stern. Met Arthur Grumiaux maakte ze opnamen van de vioolsonates van Mozart en Beethoven die voor velen nog steeds gelden als 'de' standaard. Met hem speelde ze ook het allerlaatste concert dat ze gaf. Als solist speelde ze met vrijwel alle grote dirigenten van haar tijd: Leopold Stokowski, Herbert von Karajan, Thomas Beecham, Georg Solti, John Barbirolli, Adrian Boult, Eugen Jochum, Wolfgang Sawallisch, Rudolf Kempe, George Szell, Sergiu Celibidache, Otto Klemperer, Hans Rosbaud, Pierre Monteux, André Cluytens, Paul Paray, Willem van Otterloo, Igor Markevitsj, Carlo Maria Giulini, Paul Sacher, Ernest Ansermet, Charles Munch, Rafael Kubelik, Rudolf Baumgartner, Ferenc Fricsay en Désiré-Émile Inghelbrecht.
Postuum
Sinds 1963 wordt elke twee jaar in Vevey, ter ere van en ter herinnering aan haar, de Clara Haskil International Piano Competition gehouden voor jonge pianisten van over de gehele wereld. In Vevey is een straat naar haar vernoemd. Aan haar huis in die stad is een plaquette bevestigd. In 2017 verscheen de documentaire 'Clara Haskil, le mystère de l'interprète', documentaire van 70 minuten, gemaakt door Pascal Cling, Prune Jaillet en Pierre-Olivier François.[6]
Nederland
Ida Gerhardt schreef het gedicht 'Clara Haskil. Mozart Pianoconcert in A-dur', dat na Haskils overlijden verscheen in de bundel De hovenier (1961). Niet bekend is welk pianoconcert van Wolfgang Amadeus Mozart Gerhardt voor ogen had; hij schreef in totaal 27 pianoconcerten, waarvan twee in A-dur, namelijk de nrs. 12 en 23. Het vermoeden bestaat dat het gedicht door de laatste compositie, en dan met name het tweede deel, is geïnspireerd.[7]
De muziekjournalist Hans Heg is sinds jaar en dag pleitbezorger van Haskil. Hij zag en hoorde haar voor het eerst live spelen op dinsdag 24 november 1953 in de concertzaal Tivoli aan de Kruisstraat in Utrecht en was direct door haar sprankelende, intense en fijnzinnige spel geraakt.[8][9] Al in zijn eerste stukken voor de Volkskrant noemde hij haar en dat herhaalde hij nog vele malen.[10]
Voor zijn 88ste verjaardag (11 oktober 2024) huurde hij twee bioscoopzalen af (Cinema De Vlugt in Amsterdam-West en De Pletterij in Haarlem) om zijn vrienden, kennissen en belangstellenden te laten kijken (en luisteren) naar de documentaire die in 2017 over haar leven is gemaakt: Clara Haskil. Le mystère de l’interprète. Na afloop gaf hij een toelichting, zoals in De Pletterij in Haarlem.[11] Op de 65ste verjaardag van haar sterfdag, 7 december 2025, hield Heg een inleiding van een uur over Haskil in de uitverkochte grote zaal van het debatcentrum De Balie in Amsterdam, gevolgd door de vertoning van de documentaire.[12] Op 8, 11 en 13 december dat jaar was de documentaire nogmaals te zien in De Balie.
Zie ook
Externe links
- (en) The Perfect Clara Haskil, uitgebreide biografische schets en in memoriam door Peter Feuchtwanger (gearchiveerd op archive.org)
- (fr) (en) (de) Prix Clara Haskil site
- (fr) A Lausanne, une exposition rend hommage à la pianiste Clara Haskil, RTS Info, 26 november 2021.
- ↑ https://de.findagrave.com/memorial/7294/clara-haskil; Find a Grave; geraadpleegd op: 29 april 2020; Find a Grave-identificatiecode voor graf: 7294.
- ↑ https://www.naxos.com/person/Clara_Haskil/8617.htm; geraadpleegd op: 29 april 2020.
- ↑ https://jwa.org/encyclopedia/article/haskil-clara; geraadpleegd op: 29 april 2020.
- ↑ https://www.fonoteca.ch/cgi-bin/oecgi3.exe/inet_fnbasefondsnamedetail?NAME_ID=74947.011&LNG_ID=DEU; geraadpleegd op: 29 april 2020.
- ↑ Jean-Pierre Thiollet, 88 notes pour piano solo, "Solo nec plus ultra", Neva Editions, 2015, p.51. ISBN 978 2 3505 5192 0.
- ↑ https://www.francemusique.fr/evenements/clara-haskil-le-mystere-de-l-interprete. Gearchiveerd op 18 januari 2022.
- ↑ Trudy van Wijk , 'Dit is het, wat wij nimmer uit te spreken vermochten. Over 'CLARA HASKIL Mozart Pianoconcert in A-dur’' , SCHRIFTUUR, najaar 2020, vanaf pagina 13
- ↑ Hans Heg, ‘Hommage aan Clara Haskil’, in: De Nieuwe Muze, nummer 2 (2025), p. 44-44.
- ↑ Hans Heg, 'Clara Haskil speelt fijnzinnig en intens op Mozartalbum', de Volkskrant, 16 septeber 1983.
- ↑ Hans Heg, 'Russen fenomenaal. Twee grootmeesters bij Filharmonisch' , de Volkskrant, 9 februari 1971.
- ↑ Clara Haskil: Le Mystère De L’interprète – Nagesprek Hans Heg en Bruno Truyens - Pletterij Haarlem op YouTube
- ↑ De Balie: 'CinéDialoog: Clara Haskil – Le mystère de l’interprète'
