Christoph Demantius
| Christoph Demantius | ||||
|---|---|---|---|---|
 | ||||
| Volledige naam | Johannes Christoph Demantius | |||
| Geboren | Reichenberg, 15 december 1567 | |||
| Overleden | Freiberg, 20 april 1643 | |||
| Beroep(en) | cantor | |||
| (en) Allmusic-profiel | ||||
| (en) Discogs-profiel | ||||
| (en) MusicBrainz-profiel | ||||
| ||||
Christoph Demantius (Reichenberg, 15 december 1567 - Freiberg, 20 april 1643) was een Duitse componist, cantor, dichter en muziektheoreticus. Hij was de eerste die een alfabetisch Duits muziekwoordenboek samenstelde.
Levensloop
In het voorwoord van Trias precum verspertinarum (1602) schreef Demantius dat hij al sinds zijn kindertijd bezig was met muziek.[1] Hij zal in zijn geboorteplaats Reichenberg waarschijnlijk de Latijnse school hebben bezocht. Begin jaren 1590 gaf hij vermoedelijk les op de school van Sankt Lorenz in Bautzen. In 1593 startte Demantius een opleiding aan de universiteit van Wittenberg, maar al één of twee jaar later verhuisde hij naar Leipzig.
Op 23 oktober 1597 huwde Demantius in Leipzig met Anna Gessner, met wie hij een zoon en dochter kreeg. In datzelfde jaar werd hij te Zittau aangesteld als cantor.
Freiberg
In 1604 kreeg Demantius een aanstelling als cantor bij de Dom van Freiberg, waar hij tevens de muzieklessen verzorgde aan de stadsschool. Regelmatig had hij het aan de stok met de schoolleiding: hij had kennelijk een temperamentvol en eigenwijs karakter. Het ging hem verder voor de wind in Freiberg, want in 1610 kon hij een woning nabij de Dom aanschaffen en een jaar later ontving hij het burgerschap van de stad.
In 1613 overleed zijn echtgenote Anna, waarna hij op 7 augustus in Freiberg hertrouwde met Sabina Wecke. Het echtpaar kreeg drie zonen en drie dochters.
Familieleed
Het uitbreken van de Dertigjarige Oorlog (1618-1648) was van invloed op het leven en werk van Demantius.[2] Veel van zijn gezinsleden kwamen vroegtijdig te overlijden. Zo stierf zijn tweede vrouw Sabina Wecke in 1623. Hij hertrouwde te Freiberg op 7 september 1624 met Sabina Stumpel en kreeg met haar een zoon, maar Sabina overleed al twee jaar later. Zijn vierde en tevens laatste echtgenote was Anna Herden (†1666), met wie hij op 9 oktober 1627 in Freiberg huwde. Uit dit huwelijk kwam nog een zoon voort. De meeste van Demantius' kinderen kwamen op jonge leeftijd te overlijden. Hij componeerde en publiceerde de laatste 20 jaar van zijn leven dan ook weinig meer.
Werken
Als componist speelde Demantius een belangrijke rol in de ontwikkeling van het Lutherse motet. In Freiberg had hij de beschikking over goede musici en zangers en daardoor kon hij voor grotere ensembles schrijven dan menig tijdgenoot.
Zelf was hij duidelijk beïnvloed door de 16e-eeuwse componist Orlando di Lasso. Vooral Demantius' Johannespassion uit 1631 laat deze invloed zien. Demantius ging niet echt mee in de trend die destijds zichtbaar was, zoals de overgang van de Nederlandse muziektraditie naar de Italiaanse stijl. Het ontbreekt in zijn composities dan ook aan de toenmalige moderne inzichten van componisten als Claudio Monteverdi. Desondanks kan Demantius niet als een conservatief componist worden beschouwd en valt hij op door zijn expressieve manier van omgaan met teksten.
Naast religieus werk schreef hij ook seculiere composities, zowel vocaal als instrumentaal. Deze muziek toont de invloed van Italiaanse dansliederen, maar Demantius was ook een van de eerste componisten die Poolse en Hongaarse volksthema's gebruikte. Hij was tevens dichter en schreef dan ook veel van de liedteksten zelf.
Een opvallende compositie is Tympanum militare voor zes stemmen, gecomponeerd in 1600. Hij schreef dit werk om de herovering van Raab op de Turken te gedenken.
Muziektheorie
In 1592 gaf Demantius in Bautzen zijn schoolboek Forma musices uit.
Zijn tweede boekwerk over muziek verscheen in 1607 in Neurenberg: Isagoge artis musicae. Vanaf de achtste druk in 1632 voegde Demantius een muziekwoordenboek toe als bijlage. Binnen het Duitse taalgebied was dit het eerste alfabetisch geordende muziekwoordenboek en het zou de gehele 17e eeuw in hoog aanzien staan. Demantius had zich bij de samenstelling gebaseerd op de Syntagma musicum van Michael Praetorius en breidde het aantal zoekwoorden uit met ruim een derde.
- (en) Blankenburg, Walter; Dorothea Schröder, Demantius (Demant), (Johannes) Christoph. Grove Music Online (2001).
- (de) Meier, Bernhard, Demantius, Christoph. Neue Deutsche Biographie 3 (1957).
- (de) Moeller, Bernd (3 mei 2011). Deutsche Biographische Enzyklopädie der Theologie und der Kirchen (DBETh). Walter de Gruyter, p. 284. ISBN 978-3-11-095988-8.
- ↑ (de) Demantius, Christoph. MGG Online.
- ↑ Zie: Blankenburg
