Calandbrug (Rotterdam)
| Calandbrug | ||||
|---|---|---|---|---|
 | ||||
Calandbrug in 2018, vanuit het zuidoosten | ||||
| Algemene gegevens | ||||
| Locatie | Rotterdam | |||
| Coördinaten | 51° 54′ NB, 4° 14′ OL | |||
| Overspant | Calandkanaal | |||
| Lengte totaal | 354 m | |||
| Breedte | 37 m | |||
| Doorvaarthoogte | Vast: 11,72 m Hefdeel: 49,72 m | |||
| Doorvaartbreedte | Vast: 80 m Hef deel: 46,00 m | |||
| Aantal sporen | 2 (buiten gebruik) | |||
| Langste overspanning | ~155 m | |||
| Beheerder | brug: ProRail wegdek & -meubilair: Rijkswaterstaat | |||
| Bouw | ||||
| Opening | 6 juni 1969 | |||
| Gebruik | ||||
| Huidig gebruik | auto-, fiets- en voetgangersverkeer | |||
| Weg |  | |||
| Spoorlijn | Havenspoorlijn Rotterdam (tot november 2021) | |||
| Verkeersintensiteit | 10.400 mvt/etmaal (2015) | |||
| Architectuur | ||||
| Type | hefbrug, vakwerkbrug | |||
| Materiaal | staal, beton | |||
  | ||||
| ||||
De Calandbrug is een stalen hefbrug over het Calandkanaal in het Nederlandse industriegebied Rotterdam-Europoort. De doorvaartopening is 50 meter hoog en 46 meter breed. Het vaste deel biedt een doorvaarthoogte van 11,72 meter, voldoende voor vrijwel alle binnenvaart.
De Calandbrug werd op 6 juni 1969 officieel geopend door toenmalig staatssecretaris van Verkeer en Waterstaat Mike Keyzer. De brug en het kanaal zijn genoemd naar Pieter Caland, de 19e-eeuwse ontwerper van de Nieuwe Waterweg.[1]
De brug telt 2×2 rijstroken, twee voormalige goederensporen, een voetpad en een fietspad. De goederensporen op de brug maakten tot november 2021 deel uit van de havenspoorlijn Rotterdam en de Betuweroute. De autoweg is onderdeel van de Rijksweg 15.
Bij de Calandbrug heeft het scheepvaartverkeer voorrang op het weg- en treinverkeer, omdat de bedrijven in de Brittanniëhaven daar volgens afspraak zijn gevestigd "alsof zij aan open zee liggen". Tot de opening van de Thomassentunnel in 2004 waren er veel files omdat ook het doorgaande verkeer over de Calandbrug ging. Gevaarlijke stoffen mogen niet door de tunnel en blijven dus aangewezen op de brug.
Toen de bouw van de Calandbrug begon was het kanaal nog niet aangelegd, zodat de brug midden in de polder stond. Het bedieningshuis van de brug is door de firma De Vries Robbé uit Gorinchem gemaakt en in april 1968 aan een van de heftorens bevestigd.
Het Calandkanaal geeft via de brug toegang tot de Brittanniëhaven. Daar laden en lossen jaarlijks 250 autoschepen, die door hun hoogte veel wind vangen en boven windkracht 5 een risico vormden voor de brug. Vooral in de winter gaf dat veel stremmingen, daarom werd tussen 1983 en 1985 het brutalistische windscherm op de westoever gebouwd: 1750 meter lang en 25 meter hoog, naar een ontwerp van gemeentearchitect Maarten Struijs met medewerking van landschapskunstenaar Frans de Wit.[2]
Een maquette op schaal 1:100 van de Calandbrug is te vinden bij familieattractie Miniworld Rotterdam.[1]
Vernieuwing
De Calandbrug maakte deel uit van de Betuweroute, gedeelte havenspoorlijn Rotterdam, en was voor het spoorgoederenvervoer de enige oeververbinding over het Calandkanaal van en naar de Maasvlakte. In 2013 startte de overheid een proces voor de vervanging van de brug.[3] Daar waren diverse redenen voor:
- De brug bereikte in 2020 het einde van haar technische levensduur.
- De voorrangsregel voor de scheepvaart was een capaciteitsknelpunt, de brug zou in de nabije toekomst steeds vaker opengaan, wat het treinverkeer zou hinderen.
- De bewoners van het nabijgelegen Rozenburg hadden geluidsoverlast van de treinen op de stalen brug.
Diverse mogelijkheden werden overwogen. Aan een spoortunnel, een zinkbrug of het wijzigen van de voorrangsregels voor het treinverkeer kleefden nadelen: ze waren te duur, technisch onzeker of werden als te inefficiënt afgewezen.[4] In februari 2015 is besloten om het Theemswegtracé als oplossing te kiezen. Die hield in dat het treinverkeer voortaan een alternatieve route langs de Theemsweg zou nemen. Het bestaande spoortracé werd naar het zuiden toe omgebogen, zodat de Havenspoorlijn om de Brittanniëhaven heen werd geleid.[4] Hierdoor werd een beweegbare brug voor spoorverkeer overbodig en op 2 november 2021 reed de laatste goederentrein over de Calandbrug. De sporen zijn sindsdien afgekoppeld en buiten gebruik.
Afbeeldingen
.jpg)
1968, vanuit het zuidoosten: bouw van de Calandbrug; linksboven het Hartelkanaal met de Harmsenbrug en het Brielse Meer
2007, vanuit het noorden
2015, vanuit het zuidoosten, vanaf de Merseyweg
2007: doorgang van de Moezelweg in het windscherm, gezien met de rug naar het kanaal. Links, buiten beeld, ligt de Calandbrug.
2008: duwbootje duwt een autoschip door de geopende Calandbrug
2012, vanuit het oosten: de brug en de inrit van de Thomassentunnel
- Project Calandbrug informatie over renovatie brug en bouw alternatief
- 1 2 Miniworld Rotterdam, Miniworld Rotterdam | Dagje Rotterdam in miniatuur | De grootste overdekte miniatuurwereld van de Benelux. www.miniworldrotterdam.com (2025). Gearchiveerd op 8 september 2025. Geraadpleegd op 8 december 2025.
- ↑ Windscherm Calandkanaal, Maarten Struijs, Gemeentewerken Rotterdam, Rozenburg. architectuurgids.nl. Gearchiveerd op 7 augustus 2022. Geraadpleegd op 10 november 2025.
- ↑ Mansveld, W.J., Vaststelling van de begrotingsstaat van het Infrastructuurfonds voor het jaar 2013; Brief regering; Startbeslissing voor het project Calandbrug. Ministerie van Infrastructuur en Milieu. Tweede Kamer der Staten-Generaal (4 juli 2013). Geraadpleegd op 10 november 2025 – via zoek.officielebekendmakingen.nl.
- 1 2 Initiatiefdocument Calandbrug. Ministerie van Infrastructuur & Milieu (13 juni 2013). Geraadpleegd op 11 november 2025.
· 
· 
