Broer Konijn

Standbeeld van Broer Konijn in Eatonton

Broer Konijn (Engels: Br'er Rabbit) is een personage uit de Amerikaanse folklore.

Hij is in de verhalen van oudsher een oplichter die zijn omgeving voortdurend voor de gek houdt. In dit opzicht is hij vergelijkbaar met figuren als Anansi, Tijl Uilenspiegel en Bugs Bunny (eveneens een konijn en tekenfilmfiguur). In latere verhalen – die vooral bekend zijn van Disney – is Broer Konijn niet zozeer meer slim-gemeen, maar een geslepen held die zijn vijanden die achter hem aan zitten steeds te slim af is.

Oorsprong

Het personage is in eerste instantie beroemd geworden dankzij de boeken van Joel Chandler Harris van rond 1880 en later door de Disneyfilm Song of the South (1946). Verhalen rond hazen die hun omgeving te slim af zijn, werden al eeuwenlang verteld in Afrikaanse folklore. Het personage dat uiteindelijk Broer Konijn zou worden, was de hoofdrolspeler in een reeks volksverhalen die Afrikaanse slaven in de Verenigde Staten aan elkaar vertelden. Broer Konijn, die zich dankzij zijn verstand uit de meest netelige situaties weet te redden, was voor de Afrikaanse slavenarbeiders een symbool voor hun verzet tegen hun onderdrukking door blanke slaveneigenaars. Toch was Broer Konijn eerder een antiheld. In sommige verhalen delft hij het onderspit of doet dingen die catastrofale gevolgen blijken te hebben. In die specifieke situaties zijn de Broer Konijnverhalen dan ook eerder moralistische vertellingen.

Harris schreef eind 19de eeuw een reeks verhalen over de oude zwarte slaaf, Uncle Remus, die op zijn beurt aan zijn publiek over Broer Konijns eeuwige strijd tegen Broer Vos ("Br'er Fox") en Broer Beer ("Br'er Bear") vertelt.[1]

Bewerking door Disney

De Disney-versie van Br'er Rabbit, uitgebeeld in Splash Mountain

Het personage werd voor het eerst wereldberoemd in 1946, dankzij Disneys speelfilm-animatiefilm Song of the South. Het succes van deze film zorgde voor een spin-offstripreeks, die in het Nederlands onder meer ook in Donald Duck is gepubliceerd. Bekende stripauteurs zijn onder meer Dick Moores en George Stallings,[2] waarvan de strips uit de jaren 40 en 50 afkomstig zijn en waarvan de eenpaginagrappen ook in 1981 op de achterzijde van Donald Duck hebben gestaan. Ook in 1974 stond Broer Konijn al op de achterzijde van het weekblad, toen met tekeningen van Ed van Schuijlenburg. Nog een andere Nederlandse stripmaker die veel Broer Konijn-verhalen heeft getekend, is Dick Matena.

Sinds 2021 staan er geen verhalen met Broer Konijn meer in de Donald Duck. WDC wilde alle connecties met hun eerdere film Song of the South loslaten vanwege de controverses rondom deze film, waarmee ook het personage Broer Konijn verviel. Er werd vanuit Nederland nog wel enig verzet geboden, omdat verreweg de meeste huidige lezers van het weekblad de film niet kennen en Broer Konijn als zodanig niets te maken had met de aanstootgevende delen van de film uit 1946.[3]

Personages

De strip is genoemd naar de hoofdpersoon, Broer Konijn. Van de overige vaste personages in deze verhalen zijn de belangrijkste: Broer Konijns vriendin Molly, Meneer Beer, Mevrouw Beer, Rein Vos, Barend Buizerd, Vittorio Wezel, Toon Schildpad en Broer Pad, Koning Leo, Dikke Draak en Broer Wasbeer. Midas Wolf wordt in Nederlandse verhalen ook gezien in sommige verhalen met Broer Konijn, en zit ook meestal achter hem aan.[noten 1]

Er zijn ook enkele nevenpersonages met een minder grote rol, zoals Bertje Buidelrat en Keetje Koe. Het bos heeft ook een sheriff, die zich af en toe laat zien om bijvoorbeeld de Booswichtenclub-leden te arresteren. Verder duikt er af en toe een krokodil op, die in de verschillende verhalen andere namen heeft (in het Nederlands meestal Karel, Ko of Kees).

Verhaallijnen

Broer Konijn woont – samen met de andere hiervoor genoemde personages – in het Duckstadse bos. In veel verhalen is Rein Vos er samen met Meneer Beer op uit om Broer Konijn te vangen en op te eten. Het vangen lukt soms, maar Broer Konijn weet steeds weer met een nieuwe list te ontsnappen. Dit slaagt bijna altijd, doordat vooral Meneer Beer erg dom is en zich steevast in de luren laat leggen. Af en toe wordt Broer Konijn bij zijn ontsnapping geholpen door een van zijn vrienden, zoals Toon of Molly.

Met Meneer Beer heeft Broer Konijn overigens een ambiguë relatie; in andere verhalen is Meneer Beer er helemaal niet op uit om hem te vangen, maar wil hij Broer Konijn alleen uit de buurt van zijn wortelvelden hebben. Broer Konijn steelt vaak Meneer Beers wortels, maar ook de net gebakken taart die Mevrouw Beer voor het raam heeft gezet. Om al deze redenen heeft, afgezien van Broer Konijns paar vaste vrienden, eigenlijk bijna iedereen in het bos een hekel aan hem.

Stripboeken

Het eerste Nederlandstalige stripalbum met zijn avonturen, getiteld Broer Konijn, verscheen in 1961 bij uitgeverij De Geïllustreerde Pers en bevatte de verhalen:

  • Broer Konijn en Pietje Pek
  • Het rijstebrijfeest
  • De gestolen pinda's
  • Broer Konijn en Anneke-Tanneke-Toverheks
  • Het lachplaatsje van Broer Konijn

Discografie

  • Broer Konijn, ep, Het Lachplaatsje / Anneke Tanneke Toverheks, 1963, De Geïllustreerde Pers N.V. Amsterdam, DD-631 (grammofoonplaatje van flexibel dun materiaal; 331/3 toeren).

Citaat uit Uncle Remus and Brer Rabbit (1907)

"Once ’pon a time,” [uncle Remus] resumed, “Mr. Man had a gyarden so fine dat all de neighbors come ter see it. Some ’ud look at it over de fence, some ’ud peep thoo de cracks, an’ some ’ud come an’ look at it by de light er de stars. An’ one un um wuz ol’ Brer Rabbit; starlight, moonlight, cloudlight, de nightlight wuz de light fer him. When de turn er de mornin’ come, he ’uz allers up an’ about, an’ a-feelin’ purty well I thank you, suh!"

Naam in andere talen

Zie de categorie Br'er Rabbit van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.
Dit artikel is uitgegeven door Wikipedia. De tekst is beschikbaar onder Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0, tenzij anders vermeld. Voor de mediabestanden kunnen aanvullende voorwaarden gelden.