Boker Tachtit

Boker Tachtit בּוֹקֵר תַּחְתִּית
Uit afslagen gereconstrueerde kern
Situering
Land	Israël
Locatie	Zuid
Coördinaten	30° 50′ NB, 34° 46′ OL
Informatie
Datering	50.000 tot 44.300 BP
Periode	Initieel laatpaleolithicum
Cultuur	Ahmarian Emiran
Portaal    Archeologie

Boker Tachtit (Hebreeuws: בּוֹקֵר תַּחְתִּית, Bōqer Tachtīt, ook geschreven als Boqer Tachtit, Boker Takhtit of Boker Tahtit) is een archeologische vindplaats in de Zinwoestijn in de centrale Negev in Israël, ongeveer 50 kilometer ten zuiden van Beër Sjeva.

De naam is afgeleid van de nabijgelegen kibboets Sde Boker ("Veld van de Koeherders"), gelegen boven de wadi Nachal Zin. Een van de bijzondere kenmerken van deze al sinds de jaren 70 bekende vindplaats is dat er een reeks nederzettingssporen bewaard is gebleven die de periode van de overgang van de middenpaleolithische naar de laatpaleolithische periode beslaat, dat wil zeggen van de aan neanderthaler toegeschreven Levalloistechniek tot de Emiran-punten, die worden toegeschreven aan de anatomisch moderne mens (Homo sapiens). Bovendien is het herhaaldelijk gelukt om de oorspronkelijke rangschikking van afslagen die ontstonden tijdens de vervaardiging van stenen werktuigen te herstellen, waardoor het productieproces kon worden gereconstrueerd.

In Boker Tachtit, op de oostelijke helling van de Nachal Zin, werden vier over elkaar heen liggende nederzettingssporen gedocumenteerd, waarvan de lagen 1 tot en met 3 tot het middenpaleolithicum behoren. Laag 4 dateert uit het laatpaleolithicum. Lange tijd werd de leeftijd van de vindplaats gegeven als ongeveer 50.000 BP. Deze leeftijdsbepaling werd echter als onnauwkeurig beschouwd omdat de C14-datering die op houtskoolresten werd gebruikt, technische beperkingen heeft voor vondsten ouder dan 50.000 jaar. De kleinst mogelijke spreiding van de dateringen voor Boker Tachtit leek echter bijzonder belangrijk omdat het vroegste bewijs van de laatpaleolithische cultuur in de Levant blijkbaar hier was ontdekt: het lokale Ahmarian, een voorloper van het Aurignacien dat zich later in Europa verspreidde. Pas in 2021 werd de datering nauwkeuriger gemaakt met behulp van een combinatie van de C14-methode en thermoluminescentiedatering. Volgens deze is de oudste laag - die nog steeds wordt toegeschreven aan het oudere lokale Emiran - 50.000 tot 49.000 BP; de jongste laag is uit 47.300 tot 44.300 BP. Het Ahmarian, gedragen door anatomisch moderne mensen, zou zich vóór 47.000 BP hebben ontwikkeld, en de vondsten uit Boker Tachtit zijn het oudste bewijs hiervoor in Eurazië. Tegelijkertijd betekent deze datering dat anatomisch moderne mensen al in het Boker Tachtit-gebied leefden toen bijvoorbeeld neanderthalers nog steeds hun sporen achterlieten in het gebied van de huidige vindplaats Tell el-Far'ah II in de westelijke Negev. Volgens de auteurs leefden in de Negev beide menselijke soorten naast elkaar en vermoedelijk met elkaar in wisselwerking.

• Manotgrot

Zie de categorie Boker Takhtit van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.