Badboot

Badboot in Wenen

Badboten zijn zwembaden die in water drijven. Van oudsher was zo'n bad niet meer dan een afgescheiden deel van het oppervlaktewater; later kwamen er boten en pontons die als zwembad gebruikt werden.

Constructie

Oudere versies hadden een open constructie, bijvoorbeeld een ringvormig ponton. Daarin was een vloer opgehangen die naar een kant afliep om verschillende dieptes te creëren. Een hekwerk tussen vloer en ponton voorkwam dat zwemmers ongewild de rivier in doken.

21e-eeuwse uitvoeringen bestaan uit een ponton of ander vaartuig met openluchtzwembad. Er is geen direct contact met het buitenwater en er is meestal horeca of een evenementenzone aan verbonden.

Ten opzichte van de oude, open versies hebben de nieuwe het voordeel dat ze ook gebruikt kunnen worden als het oppervlaktewater koud of zelfs bevroren is. Nadelen zijn de zwaardere constructie en de vereisten van drijfvermogen en stabiliteit: het zwembad mag niet kapseizen als alle zwemmers aan een kant uit het water komen.[1]

Voorbeelden van dergelijke zwembaden waren te vinden in Frankrijk en Duitsland, maar vanaf het begin van de 20e eeuw ook in Nederland, onder andere in Rotterdam. Hedendaagse badboten zijn onder meer terug te vinden in Berlijn, Amsterdam en Wenen.

Historische drijvende badinrichtingen

Tot het midden van de twintigste eeuw waren drijvende zwembaden in rivieren of kanalen niet ongewoon.

Rotterdam

1922: Het rechthoekje rechtsonder is het drijvende zwembad, tussen de industrie en de sleepkasten. Op de achtergrond het spooremplacement van Feijenoord en uiterst rechts een stukje van de gasfabriek.

Op 16 oktober 1907 kocht de gemeente Rotterdam onderhands een houten bad- en zweminrichting. Het kreeg een ligplaats in de Nieuwe Maas en werd naar de locatie Zwembad Maaskade genoemd. Het Maaswater was toen nog relatief schoon, al stonken de baden soms naar teer en pek van de schepen. Later werd een tweede zwembad aangeschaft: aan de oostzijde van de Willemsbrug voor de dames en aan de westzijde voor de heren. Om te voorkomen dat er vanaf de hoge Willemsbrug onbescheiden blikken werden geworpen, waren boven het dameszwembad zeildoeken repen kruislings gespannen. Na de Tweede Wereldoorlog bleef alleen het bad aan het Noordereiland over, ten westen van de brug. Op een andere locatie was in 1920 ook een zwembad gelegd: in het Mallegat, een inham aan de linker Maasoever ter hoogte van de gasfabriek.

Met een grote brandslang en liters Lodaline werden de kleedhokken 's avonds schoongemaakt. Daarna werd zo'n bad in de nachtstand gezet. Met een druk op de knop werd het hele zwemgedeelte uit de Maas getild. 's Winters, pakweg van oktober tot mei, werden de baden als droogdokken naar de Waalhaven gesleept om te overwinteren.

Er was in deze baden geen horeca; wel stond er boven soms een verkoper met in stukjes gesneden zure bommen.

Eind vijftiger jaren zijn de baden voor gebruik in de rivier afgekeurd; het Maaswater was inmiddels te veel vervuild en er was geen geld voor onderhoud. De gemeente Wolphaartsdijk kocht het zwembad Mallegat in 1962 voor zesduizend gulden en legde het onder de naam Het Fort bij de zeilschool in het Veerse Meer. Een generatie scholieren leerde er zwemmen, maar na tien jaar was het een bouwval geworden en brandde het af.

Hedendaagse badboten

Berlijn

Het Badeschiff op de Spree in Berlijn
Het Badeschiff in het ijs: geen zwembad maar een sauna

Het Badeschiff, de Berlijnse badboot, kwam er als project in het kader van Stadtkunstprojekte en werd ontwikkeld door de lokale kunstenares Susanne Lorenz. Het is een omgebouwde duwbak die sinds mei 2004 vast verankerd ligt aan de Spree. De uitbating wordt verzorgd vanuit de aansluitende infrastructuur van de evenementenhal Arena Berlin. De badboot meet 32,50 × 8,20 meter en bevat 295 water met een temperatuur van 24° Celsius. Voor de uitbating in de winter werd sinds de herfst van 2005 een boogconstructie op het schip gemonteerd met een dubbelwandig pvc-membraan, zodat daarbinnen twee sauna's, een zwembad, een bar en een rustzone gebruikt kunnen worden.

Amsterdam

De Amsterdamse badboot BadBuiten bestaat uit gekoppelde pontons op de Amstel. Een ervan bevat een zwembad van achttien bij vijf meter; de andere pontons dienen als terras en herbergen de toiletten, douches en kleedhokjes.[2] Het geheel werd in juli 2010 in het zuiden van de stad aangemeerd, aan de voet van de Rembrandttoren. In augustus 2010 werd de inrichting tijdens Sail 2010 tijdelijk naar de Zouthaven verplaatst. Het project dat door Waternet gesteund werd, zou oorspronkelijk lopen tot 2013.[3] De pontons werden in Hardenberg geconstrueerd en arriveerden op 26 juli in Amsterdam.[4]

Antwerpen

De badboot van Antwerpen in het Kattendijkdok

De Antwerpse badboot lag langs een afgedankte veerboot uit 1964, die in de stuurhut een bar en benedendeks een feestzaal kreeg.[5] Naast dit schip werd de eigenlijke zwemboot met een lengte van 120 meter aangemeerd. Deze bestond uit twee aan elkaar gelaste pontons van 250 ton en 60 meter lengte. Het grote zwembad mat 30 bij 9,5 meter en was 1,35 meter diep. Verder waren er een plonsbadje, kleedhokjes, douches en een lig- en relaxzone. Aan boord was ook een grote hoeveelheid zand, waarop een rietveld werd aangelegd dat dienstdeed als ecologisch verantwoorde waterzuivering. De constructie werd gerealiseerd op de scheepswerf van Maasbracht en langs de Maas en het Albertkanaal naar Antwerpen gebracht.[6]

De Antwerpse badboot was na ingebruikname in 2012 te vinden bij het Antwerps Eilandje aan de oostzijde van het Kattendijkdok. De badboot zou op verschillende Antwerpse locaties aangemeerd gaan worden. In de winter werd het grote zwembad omgebouwd tot een ijsbaan. In februari 2013 werd de Antwerpse badboot gelauwerd met de Thuis in de Stad-prijs 2012 door de Vlaamse overheid. Met een premie van 75.000 euro werd de moderne architectuur gecombineerd met milieuvriendelijkheid beloond als een vernieuwend stedelijk initiatief.[7]

De badboot zonk op 18 september 2015 door een onduidelijke oorzaak. Begin 2016 werd het wrak in stukken gesneden en geborgen.[8][9]

Wenen

Een omgebouwde vrachtboot ligt sinds 2006 als zwembad aangemeerd aan de oever van het Donaukanaal in de Oostenrijkse hoofdstad Wenen.

Zie de categorie Floating swimming pools van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.