Armand Boni

Armand Boni
Persoonsgegevens
Volledige naam Armand Hendrik Frans Boni
Pseudoniem(en) Armand de Goede
Ook bekend als A. Boni
Geboortedatum 12 december 1909
Geboorteplaats Antwerpen
Overlijdensdatum 10 mei 1991
Overlijdensplaats Averbode
Geboorteland Vlag van België België
Opleiding en beroep
Beroep schrijver, voorm. aalmoezenier en pastoor
Werken
Genre(s) historische roman, sociale roman, jeugdboeken en biografieën
Thema's Vlaamse middeleeuwen, François Villon
Bekende werken De Paap van Stabroek
Erkenning en lidmaatschap
Archief­locatie Letterenhuis[1]Bewerken op Wikidata
Prijzen en onderscheidingen Karel Barbierprijs (1965)
Dbnl-profiel
Portaal  Portaalicoon   Literatuur

Armand Hendrik Frans Boni (Antwerpen, 12 december 1909 - Averbode, 10 mei 1991) was een Vlaams schrijver.

Armand Boni werd na zijn studies te Essen in 1935 tot priester gewijd. Tijdens de mobilisatie en in het begin van de Tweede Wereldoorlog was hij aalmoezenier in het Belgisch leger. Na de oorlog was hij opnieuw aalmoezenier in het Belgisch bezettingsleger in Duitsland. Wegens de nood aan priesters in het naoorlogse Duitsland werd hij pastoor te Kohlscheid-Pannesheide (bisdom Aken).

Zijn vroegste werk (ca. 1941-1956) bestond uit missieverhalen, 'opvoedende' jeugdboeken, een dorpsroman, letterkundige biografieën en historische schetsen. Een bekend toneelstuk uit die periode is Pieter van Gent: missiedrama in vier bedrijven (1952), over de Gentse minderboeder Pieter de Muer (ca. 1480-1572). Die leefde een halve eeuw onder de Mexicaanse indianen en was er bekend als Pedro de Gante. Daarnaast debuteerde Armand Boni als dichter met Door het leven (1936), onder het pseudoniem Armand de Goede. Onder eigen naam publiceerde hij ook de verzenbundels Als de ziel psalleert (1937) en Versteende dromen (1938).

Na een lange onderbreking begon hij vanaf 1963 historische romans te schrijven, zo'n vijfentwintig in totaal, waarmee hij naam maakte. Zijn hedendaags religieus en sociaal engagement leidde hem naar thema’s in turbulente periodes van onze geschiedenis. Hij maakte enkele bekende controversiële figuren tot hoofdpersonages, in een eerder barokke en archaïsche stijl. Hij weet vooral de tijdsgeest goed te vatten en stelt vragen die actueel blijven. Zijn critici verweten hem zijn vreemde beelden, onverantwoorde anachronismen en onevenwichtige verhalen.

Zo schreef hij drie romans die zich afspelen in de 16de eeuw in de regio Antwerpen. De eerste was De paap van Stabroek (1963), over de Stabroekse pastoor Peter Collier die in de zestiende eeuw verwikkeld raakte in de godsdienstoorlogen. Boni vervolgde met De duivelse brug (1964), over een handelaar die gerechtigheid zoekt, en Het torment van Meester Servaas (1965), rond een kunstenaar die ten onder gaat aan een corrupte samenleving. Aansluitend verschenen nog twee romans die een geest van tolerantie uitdroegen: De doos van Pandora (1969), in een Jeroen Bosch-achtig decor, en De geus van Antwerpen (1970).

Een tweede reeks over de eerste helft van de 14de eeuw startte hij met De reus van Ter Doest (1967), over Willem van Saeftinge, gevolgd door een roman over de Vlaamse vrijheidsheld Nicolaas Zannekin (1969) en De onvoltooide van Gent (1970). Die laatste roman gaat over Jacob van Artevelde, geschreven vanuit verschillende gezichtspunten: Simon de Mirabello, een Florentijns zakenman, regent van Vlaanderen en vriend van Artevelde is de waarnemer; de gezichtspunten zijn deze van Artevelde zelf, zijn vrouw Kateline, zijn zuster Margareta, én het Gentse volk. Naast de kracht en de zwakheid van “ruwaard” Artevelde, hangt deze roman een beeld op van het sociale, economische, politieke en religieuze leven van die tijd.

Tot zijn ander werk behoren onder meer de roman Felicia (1966), waarin Jeroen Bosch de schijnheiligheid onthult van kerk en maatschappij; Een provo genaamd François Villon (1970), een getuigenis over de bekende Franse dichter in een gedesoriënteerde tijd; en enkele in Italië verankerde romans: Zondvloed over Italië (1978), Cesare Borgia (1978) en Leonardo da Vinci (1984). In 1977 verscheen Erasmus van Rotterdam, in 1979 volgde nog De laatste Tempelier van Vlaanderen, over de periode 1307-1314, en een roman over Abelard en Heloïse (1980). Op rust schreef Boni ook twee bundels Europese profielen (1982-1983), een soort cultuurhistorische wandelingen door de 12de-13de eeuw.

Armand Boni ontving verscheidene literaire prijzen, waaronder in 1945 de Prijs van de Provincie Antwerpen voor het beste jeugdboek voor De jonge Edison (1943) en een jaar later de Davidsfondsprijs voor De roman van een blinde (1946). Zijn belangrijkste bekroning was de Karel Barbierprijs van de Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde (periode 1963-1964) voor zijn roman De Paap van Stabroek in 1965. Voor hetzelfde boek ontving hij al in 1963 de Reinaertprijs (DAP) en in 1966 de Prijs van de Provincie Antwerpen (verhalend proza).

Beknopte bibliografie

  • De roman van een blinde. Leuven: Davidsfonds, 1946
  • Ernest Claes, een blik op zijn leven en levenswerk. Leuven: Davidsfonds, 1948
  • De Paap van Stabroek. Leuven: Davidsfonds, 1963
  • Het torment van Meester Servaas. DAP-Reinaert, Brussel, 1965
  • De reus van Ter Doest. DAP-Reinaert, Brussel, 1966, 237 p.
  • De doos van Pandora. Leuven: Davidsfonds, 1969
  • De geus van Antwerpen. Antwerpen: Opdebeek, 1970
  • De 'onvoltooide' van Gent. DAP-Reinaert, Brussel, 1970
  • Een provo genaamd François Villon. Antwerpen/Amsterdam: Uitgeverij Britto, 1970
  • Dialoog met Martin Luther. Hasselt, Heideland-Orbis, 1972
  • Willem van Oranje. Hasselt, Heideland-Orbis,1975
  • Peter Paul Rubens. Historische roman. Hasselt: Heideland-Orbis, 1976
  • Erasmus van Rotterdam. Hasselt: Heideland-Orbis, 1977
  • Zondvloed over Italië; historisch duet Borgia-Savonarola (1492- 1498). Hasselt: Heideland-Orbis, 1977
  • Caesare Borgia. Heideland-Orbis, Hasselt, 1978
  • De laatste tempelier van Vlaanderen. Historische roman over de tempeliers (periode 1307-1314). Hasselt: Heideland, 1979
  • Abelard en Heloise: het verhaal van mijn ongelukken. Standaard Uitgeverij, 1980
  • Augustinus Historische roman. Tussen Troje en Rome. De odyssee van een godzoeker, Antwerpen/Bussum 1982
  • Europese profielen, 2 dln. Deel 1: Een kultuurhistorische wandeling in de twaalfde eeuw / Deel 2: Een kultuurhistorische wandeling in de dertiende eeuw. Brecht-Antwerpen: De Roerdomp, 1982-1983
  • François Villon: De feniks en zijn as. Infodok, Leuven, 1983

Biografie

  • Hubert Lampo: Armand Boni : van literaire grisaille tot episch fenomeen, Arbeiderspers Brussel, 1966

Bronnen

Armand Boni, letterkundige, kunstschilder. In: Kunsttijdschrift Vlaanderen, jrg. 17 (1968), nr. 97, p. 7

  1. ↑ http://www.archiefbank.be/dlnk/AE_12640.
Dit artikel is uitgegeven door Wikipedia. De tekst is beschikbaar onder Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0, tenzij anders vermeld. Voor de mediabestanden kunnen aanvullende voorwaarden gelden.