Argos (bar)

Argos
homo-leerbar
Argos-boot met logo tijdens de Canal Parade in 1997
Argos-boot met logo tijdens de Canal Parade in 1997
Locatie Amsterdam
Adres 1965-1979: Heintje Hoekssteeg 15
1979-2015: Warmoesstraat 95
Opening 1965 (1955)
Thema leerfetisjisme, cruisen
Doelgroep mannen die seks hebben met mannen
Faciliteiten darkroom
Sluiting 2 januari 2015
Personen
Sleutelpersonen Sako Jan Tiemersma, Kees Raadschelders, Alexander S.(?), Eduardo Bettega Curial, Martijn Bakker
Portaal  Portaalicoon   Amsterdam

De Argos, ook bekend als Argos Bar, was een homobar in de binnenstad van Amsterdam. De zaak begon in 1965 als leer- en cruisebar met darkroom op het adres Heintje Hoekssteeg 15 en werd in 1979 verplaatst naar Warmoesstraat 95. In 2015 sloot de bar. De Argos wordt gezien als de oudste leerbar in Europa.

Geschiedenis

De subcultuur van homoseksuele of msm-mannen met een leerfetisj deed zijn intrede in Amsterdam omstreeks 1955 met de opening van een homohotel aan de Warmoesstraat 20. Dit hotel heette aanvankelijk Hotel Tiemersma, naar de eigenaar Sako Jan Tiemersma. In 1958 of 1959 werd de naam gewijzigd in Argos Hotel & Pension. Het hotel was geheel gericht op leermannen. De woonkamer van de eigenaar deed aanvankelijk dienst als ontmoetingsruimte; de kelder, waar zich tevens het toilet bevond, werd ingericht tot wat mogelijk Europa's eerste darkroom werd.[1]

Heintje Hoekssteeg 15: uithangbord Argos Bar met wapen van Amsterdam en stierenkop (1975)

In 1965 openden Tiemersma en zijn partner Ton Kennedy als dependance van het hotel de piepkleine Argos Bar in de Heintje Hoekssteeg, een zijstraat van de Warmoesstraat. Dit was de eerste echte leerbar in Amsterdam en vermoedelijk de oudste in Europa. Het hotel in de Warmoesstraat werd in 1977 op last van de brandweer gesloten. Kort daarna verkochten de eigenaren de bar in de Heintje Hoekssteeg aan Kees Raadschelders, die hier barman was geweest. Raadschelders verplaatste de Argos in april 1979 naar het ruimere pand Warmoesstraat 95, waar de bar 36 jaar lang het vlaggenschip van de Amsterdamse leerscene zou zijn.[2]

Nog in hetzelfde jaar opende Paul Wierks schuin tegenover de Argos, aan de Warmoesstraat 86, een tweede leerbar, The Eagle genaamd. In 1981 volgde een derde leerbar met darkroom, Club Jaecques, pal naast de Argos op nr. 93. In 1983 vestigde zich op nr. 92 de homoseksbioscoop Adonis.[3] In 1989 kocht Wierks het tussenliggende pand Warmoesstraat 90, waar na een langdurige renovatie in 1994 de nieuwe Eagle opende. De zaak in het oude pand bleef bestaan en werd omgedoopt naar Dirty Dicks.[4]

Terwijl de jaren 1960 en 70 in de homowereld – en met name in de 'leerscene' – in het teken stonden van vrijheid blijheid, deed zich begin jaren 80 een kentering voor toen steeds meer bekend werd over de geheimzinnige "homoziekte" aids, waarvan opvallend veel leermannen het slachtoffer werden.[5] In 1993 overleed Kees Raadschelders aan aids. Raadschelders liet de bar na aan zijn vaste barman, de Duitser Alexander S.(?), die toen al vele jaren het gezicht van de Argos was. Alexander overleed nog geen jaar later aan dezelfde ziekte, waarna zijn vriend, de Braziliaan Eduardo Bettega Curial, het roer overnam.

Vanaf het midden van de jaren '90 raakte de Amsterdamse leerscene een deel van zijn aantrekkingskracht kwijt. Door aids leefden veel leermannen in angst. Buitenlandse en met name Amerikaanse en Britse 'leertoeristen' bleven weg, waardoor het in de leerbars in de Warmoesstraat minder druk werd, ook nadat de dresscode er minder streng werd toegepast. Tegelijkertijd ondervond de Amsterdamse homoscene in het algemeen toenemende concurrentie van andere steden: Antwerpen, Keulen, Londen, Barcelona, en vooral Berlijn. De sluiting van Club Jaecques was in 1995 het eerste signaal van deze teruggang. Pogingen om het tij te keren, zoals de organisatie van het jaarlijkse evenement Leather Pride Amsterdam vanaf 1996, konden de ontwikkelingen niet stoppen.[noot 1]

2010 was een rampjaar voor de Amsterdamse homohoreca. Werden eerder dat jaar de Reguliersdwarsstraat en de Kerkstraat getroffen door respectievelijk het faillissement van horecaondernemer Sjoerd Kooistra en de brand in gaysauna Thermos Night, eind 2010 was de Warmoesstraat aan de beurt, toen zowel de Eagle als Dirty Dicks noodgedwongen moesten sluiten als gevolg van de plotselinge dood van Paul Wierks. Omstreeks dezelfde tijd werd ook het voortbestaan van de Argos bedreigd. Eigenaar Bettega sloot de bar begin 2011 en verkocht het pand aan Martijn Bakker, eigenaar van de RoB-leerwinkel, die juist enkele jaren daarvoor naar de Warmoesstraat was verhuisd, de straat waar nu de ene na de andere leerbar dreigde te verdwijnen.[2][3]

Zo erg was het niet, want Dirty Dicks heropende medio 2011 en de Eagle volgde een jaar later, beide onder nieuwe eigenaren. De Argos heropende eveneens in 2012, na een ingrijpende renovatie, waarbij onder andere een zomerterras aan het Oudekerksplein werd geïntroduceerd.[2] Toch lukte het niet om de vernieuwde bar rendabel te maken. De bezoekersaantallen bleven teruglopen en op 2 januari 2015 sloot de Argos Bar definitief de deuren.[6][7][8] De sluiting werd door velen betreurd.[9]

Huisvesting

Warmoesstraat 20

Het voormalige Hotel Argos op Warmoesstraat 20 kan gezien worden als een voorloper van de Argos Bar. Het pand is noch een rijksmonument, noch een gemeentelijk monument. Het betreft een vermoedelijk 19e-eeuws winkelwoninghuis met een smalle lijstgevel. De geprofileerde kroonlijst loopt door bij het naastgelegen pand op nr. 22. Met datzelfde pand is het anno 2025 in gebruik als hotel-café-bar Old Quarter.

Heintje Hoessteeg 15

Op dit adres was van 1965 tot 1979 de Argos Bar gevestigd. Het pand heeft geen monumentale status, hoewel het een fraaie puntgevel bezit. Op oude foto's is te zien dat de grotere raamopeningen waren afgesloten met houten luiken. Vermoedelijk betrof het een pakhuis of bedrijfspand. Anno 2025 is het pand eigendom van NV Stadsgoed en bewoond.

Warmoesstraat 95

In het pand Warmoesstraat 95 was van 1979 tot 2015 de Argos Bar gevestigd. Het adres komt niet voor op de rijks of gemeentelijke monumentenlijsten. De lijstgevel aan de kant van de Warmoesstraat lijkt te wijzen op een 18e of 19e-eeuwse herkomst. De achterzijde van het pand, grenzend aan het Oudekerksplein, is wel beschermd als rijksmonument Oudekerksplein 38. Het is niet duidelijk of deze bescherming alleen de gevel of het hele pand betreft. De halsgevel aan de pleinzijde dateert vermoedelijk uit 1732 en heeft een geblokte deuromlijsting uit circa 1800. De gevel is versierd met een gevelsteen waarop een rennende haas is afgebeeld en de tekst DE HAAS 1732.[10]

Aan het interieur van de bar op deze locatie werd tot 2010 nauwelijks iets veranderd. De begane grond had, zoals zoveel Amsterdamse panden, de vorm van een pijpenla. Het voorste deel van de bar aan de kant van de Warmoesstraat bevond zich op straatniveau. Bij binnenkomst trof men aan de rechterkant de langgerekte toog, op drukke avonden bemand door twee barmannen.[noot 2] Tegenover de bar hing een grote stierenkop, die was meeverhuist uit de Heintje Hoekssteeg.[noot 3] Een tweede bar bevond zich in het achterste, hoger gelegen deel, te bereiken via een trappetje. Aan weerszijden van die trap waren spijlen aangebracht, die het betreden van een gevangeniscel suggereerden. De ramen waren afgeplakt, zodat er nauwelijks daglicht binnenkwam. De verlichting was spaarzaam. Vanaf het plafond hingen zware kettingen en mijnlampen. Langs de lange wanden waren ruwhouten banken aangebracht. Daarboven hingen affiches van andere leerbars of leerfeesten elders in Europa of Amerika.[11] Rond de bars stonden enkele barkrukken. Via een steile trap in het achterste deel was de darkroom te bereiken met een nauwelijks verlicht doolhof, enkele privécabines en een 'slingroom'.[noot 4] Na de renovatie van 2010-2012 beschikte de bar over een nieuwe indeling, met een meer open karakter aan beide straatzijden en een grotere cruising area in het souterrain, compleet met rode lichtjes in de vloer.[2][7]

De 'Argos-panden', vroeger en nu

Zie ook

Dit artikel is uitgegeven door Wikipedia. De tekst is beschikbaar onder Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0, tenzij anders vermeld. Voor de mediabestanden kunnen aanvullende voorwaarden gelden.