Arend Gerrit Beltman

Arend Gerrit Beltman werd op 15 september 1869 in Deventer geboren als zoon van aannemer Gerrit Beltman en Fenneken Wooldirk.^[1] Van april 1890 tot 13 oktober 1891 stond hij samen met zijn jongere broer Jan als tekenaar geregistreerd in de Amsterdamse Kerkstraat. ^[4] Zijn opleiding volgde Beltman aan de Königlich Technische Hochschule in Berlijn (1888-1894), waarna hij in 1895 aan de slag ging in het bedrijf van zijn vader.^[5][6] Op 16 mei 1899 trouwde hij in het Berlijnse Charlottenburg met Anna Ida Bobach, geboren in Torgau als dochter van een zuivelfabrikant.^[7] Het echtpaar kreeg vier kinderen, waaronder zoon Gerrit die ook architect werd.^[5]

Beltman was in deze periode ook actief op sportief vlak. Voor Nederland kwam hij uit op het Europees kampioenschap schaatsen van 1893 in Berlijn, het eerste kampioenschap dat als een ISU-toernooi georganiseerd werd, waar hij de 500 meter (0.59,8) en de 1500 meter (3.26,6) reed. Als voetballer kwam Beltman uit voor het in 1885 opgerichte Enschedesche Football Club, waar hij ook voorzitter van was.^[8] In Amsterdam stond hij als middenvelder op de velden van VVA en daarnaast deed hij aan schietsport.^[9] Beltman was tevens filatelist en bezat een omvangrijke collectie postzegels, welke in 1910 in de Groote Sociëteit van Enschede tentoongesteld werd door de Nederlandschen Vereeniging van Postzegelverzamelaars.^[10]

Vanaf de tweede helft van de negentiende eeuw groeide de textielindustrie in Enschede tot een van de grootsten ter wereld. Vader Beltman ontwierp met zijn zoon voor textielfamilies als Scholten, Spanjaard, Van Heek, Menko en Ter Kuile verschillende villa’s, fabrieken en spinnerijen. Vanaf 1906 nam zoon Arend de dagelijkse leiding over het architectenbureau over, waar hij toen al tien jaar werkzaam was. Hij specialiseerde zich verder in de bouw van fabrieken met een constructie van gewapend beton (betonskeletbouw) en sheddaken, waaronder het oudste nog bestaande deel van de Philipsfabrieken in Eindhoven.^[3] Vanaf 1910 werden de werkzaamheden verder uitgebreid naar Duitsland, waar drie spinnerijen verrezen; onder andere de uitbreiding van de spinnerij van Van Delden & Co, Baumwollspinnerei Eilermark in Gronau, werd door Beltman ontworpen.

Na het overlijden van hun vader werden Beltman en zijn broer Hein in 1915 gezamenlijk directeur van het bouwbedrijf, dat naast een architectuurtak ook een handel in bouwmaterialen omvatte. In 1919 werden deze activiteiten gesplitst: zijn broer nam toen de leiding op zich van de bouwmaterialenhandel, Bouwhandel & Industrie v.h. G. Beltman A.Gzn..^[11] Het architectenbureau groeide sterk onder Beltman’s leiding en verhuisde in 1929 van de Haaksbergerstraat naar het door hem ontworpen ‘t Belthoes aan de Beltstraat; het was met vijf etages destijds het hoogste gebouw in het centrum van de stad.^[12][13]

Gedurende 36 jaar was Beltman actief bij het brandweerkorps van Enschede. In 1922 vierde hij zijn 25-jarig jubileum, toen hij een erepenning ontving van burgemeester Edo Johannes Bergsma.^[14] Hij was van 1917 tot 1930 directeur-brandmeester en bleef als adjunct-directeur-brandmeester verbonden aan de brandweer tot zijn overlijden in 1934.^[15] Ook was hij vanaf 1919 een aantal jaar bestuurslid van de in 1916 opgerichte Nederlandse Brandweervereniging.^[16] Als nevenfuncties had Beltman onder andere zitting in de raad van commissarissen van Textielfabriek Holland in Enschede. Deze fabriek werd in 1914 mede opgericht door zijn zwager Ludwig Arnold Stroink, telg uit het Twentse geslacht Stroink.^[17] Ook was hij lid van de Enschedese Gezondheidscommissie (van 1910 tot 1933), het Koninklijk Instituut van Ingenieurs (vanaf 1921) en de Vereeniging tot beoefening van Overijsselsch Regt en Geschiedenis (VORG).^[18][19]

Arend Beltman overleed op 16 maart 1934 op 64-jarige leeftijd in Enschede.^[2][17] Hij werd onder grote belangstelling begraven op de Algemene Oosterbegraafplaats in de stad.^[20] Beltman’s graf ligt naast dat van zijn ouders aan de oude hoofdas, in de nabijheid van de graven en grafkelders van de belangrijke fabrikantenfamilies.^[21] Na zijn plotselinge overlijden nam zijn zoon Gerrit Beltman jr. de leiding over het architectenbureau over. Met zijn overlijden in 1967 kwam na 96 jaar een einde aan drie generaties Beltmans binnen het architectenbureau.^[3]

• Philipsfabrieken, Eindhoven, 1908
• Baumwollspinnerei Gronau, Gronau, (Duitsland), 1910
• Spinnerij Oosterveld/Rigtersbleek, Enschede, 1911
• Sprinklertoren van de fa. Spanjaard, Borne, 1912
• Spinnerij Roombeek, Enschede, 1912
• De Tricotfabriek, Winterswijk, 1912
• Bussmaate, Nordhorn (Duitsland), 1912
• Spinnerij F voor Van Delden & Co, Gronau (Duitsland), 1915
• Stoomspinnerij Twenthe, inclusief de watertoren, Almelo, 1916
• Watertoren van Stork, Hengelo, 1917
• Fabriekscomplex Wolters-Noordhoff, Groningen, 1917
• Rozendaal, import- en exportmaatschappij in katoenafval, Enschede, 1921
• Ambachtsschool voor Enschede en omstreken, Enschede, 1923
• Fabriekshal Tetem (Twentsche Textiel Maatschappij), Enschede, 1924
• Twekafabriek, Geldrop, 1925
• Van Heek-Scholco, Losser, 1926
• Karel I sigarenfabriek, Eindhoven, 1926
• ’t Belthoes, Enschede, 1929
• Schoenenfabriek Robinson, Enschede, 1930
• Fabriekahal Lakenfabriek v/h fa. E. Elias N.V., Tilburg, 1931

• Witte Huis, Enschede, 1900
• Woon-/winkelpand aan de Zuiderhagen, Enschede, 1901
• Zonnebeek, Enschede, 1907
• Stadsvilla aan de M.H. Tromplaan, Enschede, 1907
• Badhuis van de fa. Spanjaard, Borne, 1919
• Herenhuis aan de Kortenaerstraat 71, Enschede, 1921
• Landhuis IJzerhaar, Enschede, 1924 (verbouwing)

• 
  Witte Huis, Enschede
• 
  Woon-/winkelpand aan de Zuiderhagen 33-35, Enschede
• 
  Zonnebeek, Enschede
• 
  M.H. Tromplaan 1, Enschede
• 
  Philips-fabriek, gebouw ED en EC
• 
  Spinnerij Oosterveld, Enschede
• 
  Spinnerij Roombeek, Enschede
• 
  Spoelerij Tricotfabriek, Winterswijk
• 
  Spinnerij van Delden & Co, Gronau (Duitsland)
• 
  Watertoren Stork, Hengelo
• 
  Badhuis Spanjaard, Borne
• 
  Herenhuis Kortenaerstraat 71, Enschede
• 
  Ambachtsschool voor Enschede en omstreken, Enschede
• 
  Tetem, Enschede
• 
  Landhuis IJzerhaar, Enschede
• 
  Twekafabriek, Geldrop
• 
  Van Heek-Scholco, Losser
• 
  Karel I sigarenfabriek, Eindhoven