Anne de Pisseleu d'Heilly

Anne de Pisseleu werd geboren als de dochter van de Picardische edelman Guillaume de Pisseleu, heer van Heilly.^[1] Haar moeder was afkomstig uit de adellijke familie Sanguin.^[2] Haar vader wist in 1524 een betrekking aan het koninklijke hof te verkrijgen. Het is onbekend hoe Anne precies Frans I ontmoette; waarschijnlijk was dit in haar hoedanigheid als hofdame van de moeder van koning Louise van Savoye.^[3] Wat vaststaat, is dat ze in 1526, nauwelijks achttien jaar oud, de maîtresse van de koning werd.^[1]

In 1529 vergezelde ze Louise van Savoye naar Cambrai als onderdeel van haar hofhouding tijdens de onderhandelingen die daar plaatsvonden. Toen Eleonora van Oostenrijk in 1531 haar opwachting in Parijs maakte, was Anne in het openbaar te zien als Frans' zijn metgezellin.^[1] Het jaar daarop huwde ze met de Franse edelman Jan IV van Brosse als onderdeel van een deal waarbij Jan zijn voorouderlijke titel als graaf van Penthièvre terugkreeg en later verheven zou worden tot hertog van Étampes.^[4]

In de jaren 1540 had Anne aanzienlijke invloed op de koning. Haar relaties met de koninklijke adviseurs Anne van Montmorency, Philippe Chabot, Claude d'Annebault en François de Tournon waren aanvankelijk cruciaal voor haar invloed.^[2] Na de val van Montmorency was Anne waarschijnlijk de machtigste persoon aan het koninklijk hof.^[5] Volgens de keizerlijke ambassadeur durfde geen enkele adviseur de koning te benaderen voordat Anne het had goedgekeurd. Ook de rol die ze had gespeeld in de aanstelling van Jean du Bellay als aartsbisschop van Bordeaux in 1544 werd destijds veelvuldig becommentarieerd. Daarnaast begunstigde ze verschillende familieleden en andere bondgenoten met een positie aan het hof.^[2]

Door haar toedoen viel Montmorency in 1541 in ongenade. Deze werd echter gesteund door Diana van Poitiers en dauphin Hendrik. Zodoende kwam ze ook met hen in conflict. Naarmate Frans I ouder werd, gebruikte Anne haar macht om de invloed van Hendrik, diens vrouw Catharina de' Medici en Diane aan het hof tegen te gaan. Zo predikte ze tolerantie voor "lutheranen", terwijl Diane opriep tot repressie tegen hen.^[6] Ze verkreeg van de koning in deze jaren de nodige gronden. Zo ontving ze in oktober 1545 de bezittingen die waren afgenomen van Guillaume Poyet en verkreeg ze de heerlijkheid Challuau.^[7]

Rond 1544 moedigde ze de contacten van de koning met Duitse protestantse vorsten aan en hoewel ze haar reformistische sympathieën omtrent religie niet openlijk kon uitspreken, waren ze misschien wel sterker aanwezig dan de humanistische hervormingen van de zus van de koning, Margaretha van Navarra. Anne verwierf ook een ongunstige reputatie vanwege corruptie, die grotendeels, maar niet geheel, het werk was van jaloerse concurrenten om haar te beschadigen.^[5] Een jaar later scheidde ze wettelijk van haar echtgenoot Jan IV van Brosse, zodat ze afzonderlijk hun eigen bezittingen konden beheren.^[8]

In maart 1547 overleed Frans I in Rambouillet. Ze vluchtte vervolgens met haar broer Charles naar Limours. Daarnaast nam haar rivale, Diane de Poitiers, de nodige bezittingen van haar af, waaronder het kasteel van Meudon. In datzelfde jaar klaagde haar echtgenoot Anne aan omdat ze zij zijn salaris als gouverneur opstreek. Voor enige tijd sloot hij haar zelfs enige tijd op in een Bretons kasteel. Daarnaast dreigde ook nog eens een aanklacht wegens ketterij, maar de nieuwe koning Hendrik II zag hier waarschijnlijk van af uit eerbied voor zijn vader.^[8]

Ondanks dat ze bezittingen verloor, was Anne in 1556 nog steeds vrouwe van Égreville, Bransles, Challuau en Villemur Saint-Ange. De laatste decennia van haar leven speelde ze een rol in de wereld van het politieke protestantisme en hield ze zich bezig met de verdeling van haar bezittingen, de gunst van haar familieleden, en het voeren van rechtszaken. Dat Anne een kinderloze, maar welgestelde landeigenaar was, speelde hier een belangrijke rol in.^[9]

Vanwege haar openlijke protestantse sympathieën moest Anne enkele malen tijdens de Franse Godsdienstoorlogen de veiligheid opzoeken in haar kasteel in Égreville.^[10] Op 13 november 1580 raakte ze in Égreville ziek en deze ziekte zou in totaal acht dagen aanhouden, totdat ze op de 20ste overleed.^[11]