Maîtresse-en-titre

De maîtresse-en-titre was de officiële koninklijke maîtresse van de Franse koning. Ze was een vrouw die niet door bloed verbonden was met de koninklijke familie en naast dat ze bemiddelde voor gunsten van haar eigen cliënten, adviseerde ze de koning, vormde ze allianties aan het hof en voerde onderhandelingen met buitenlandse diplomaten.^[1]

Ondanks dat een koning meerdere minnaressen tegelijk kon hebben kon er maar een de functie van Maîtresse-en-titre hebben.^[2]

De positie van maîtresse-en-titre ontstond in de vijftiende eeuw tijdens de regeerperiode van koning Karel VII van Frankrijk die zijn maîtresse Agnès Sorel een positie aan het hof wilde geven. Ondanks dat Karel VII niet de eerste Franse koning was die een minnares had was hij de eerste die de positie van zijn maîtresse aan het hof formaliseerde op een manier die zelfs de rol van de koningin overschaduwde. Vanaf deze periode functioneerde de maîtresse-en-titre als een culturele mecenas, naast de koning verscheen bij koninklijke gelegenheden en het onderwerp was van kunst die openlijk aan het hof vertoond werd.^[3] Ondanks dat Sorel over aanzienlijke invloed aan het hof beschikte werd ze vaak gezien als een extra sekspartner voor de koning, terwijl Anne de Pisseleu d'Heilly, zowel aan het hof als publiekelijk, erkend werd als een belangrijke politieke speler.^[4]

In de zeventiende eeuw was er tegenstand vanuit de beweging van de dévots in de richting van de functie en dat resulteerde er indertijd in dat Madame de Montespan enige periode niet aan het hof kon verblijven.^[3] In de eeuw die volgde nam de oppositie tegen het ambt toe en dit kwam mede voort uit een bredere groeiende moraal tegen de invloed van vrouwen in de samenleving en politiek.^[5]

Karel VII van Frankrijk

• Agnès Sorel

Frans I van Frankrijk

• Anne de Pisseleu d'Heilly

Hendrik II van Frankrijk

• Diana van Poitiers

Hendrik IV van Frankrijk

• Gabrielle d'Estrées

Lodewijk XIV van Frankrijk

• Louise de La Vallière
• Madame de Montespan
• Madame de Maintenon

Lodewijk XV van Frankrijk

• Madame de Pompadour
• Madame du Barry

• (en) Adams, Tracy (2022), 'The Invention of the French Royal Mistress', in: Clare Frances Monagle (ed.), The Intellectual Dynamism of the High Middle Ages, Amsterdam University Press, Amsterdam, pp. 317-336. ISBN 9789048537174.
• (en) Denton, Chad (2017). Decadence, Radicalism, and the Early Modern French Nobility: The Enlightened and Depraved. Bloomsbury Publishing, London. ISBN 9781498537261.