Anders Jahres kulturpris
De Anders Jahres kulturpris is een Noorse prijs die sinds 1990 jaarlijks wordt uitgereikt voor een uitmuntende bijdrage aan de cultuur in Noorwegen. Het wordt ook wel gezien als de belangrijkste culturele prijs van het land.[1]
De cultuurprijs is vernoemd naar Anders August Jahre (1891–1982), een Noors reder en filantroop uit Sandefjord die uit zijn nalatenschap een vermogen beschikbaar stelde voor diverse fondsen en prijzen. De Anders Jahres Humanitære Stiftelse, de humanitaire organisatie die door Jahre is opgericht, kent de prijs op voordracht van een commissie toe.[2] De winnaar ontvangt een diploma, een beeldje en een geldprijs; deze bestaat sinds 2017 uit een bedrag van 1,5 miljoen Noorse kroon dat verdeeld wordt over alle winnaars van dat jaar.[1]
Tussen 1995 en 2015 werd ook een juniorenprijs, de Anders Jahres Pris for Yngre Kunstnere, uitgereikt aan talentvolle, jonge kunstenaars. De winnaar van de hoofdprijs van dat jaar werd gevraagd iemand voor die prijs te nomineren, bij voorkeur iemand in zijn of haar eigen werkveld. Incidenteel wordt er ook een ereprijs uitgereikt.
Prijswinnaars
| Jaar | Winnaar Anders Jahres kulturpris[3] | Winnaar Juniorenprijs[3] |
|---|---|---|
| 1990 | Asbjørn Aarnes, literatuuronderzoek en -ambassadeur | |
| Nils Aas, beeldhouwer | ||
| 1991 | Mariss Jansons, dirigent | |
| 1992 | Benny Motzfeldt, glaskunstenaar en beeldend kunstenaar | |
| Halldis Moren Vesaas, dichter en vertaler | ||
| 1993 | Robert Levin, pianist | |
| Stein Mehren, dichter en cultuurcriticus | ||
| 1994 | Jakob Weidemann, beeldend kunstenaar | |
| 1995 | Jan Garbarek, saxofonist | |
| Ingrid Bjoner, zangeres | ||
| 1996 | Liv Ullmann, toneel- en filmkunstenares | Gjertrud L. Jynge, actrice |
| 1997 | Gordon Hølmebakk, literair ambassadeur | Cathrine Grøndahl, schrijfster |
| Arne Nordheim, componist | Gisle Kverndokk, componist | |
| 1998 | Bentein Baardson, toneelkunstenaar | Herborg Kråkevik, artieste |
| Bergljot Hobæk Haff, schrijfster | Nikolaj Frobenius, schrijver | |
| 1999 | Leif Ove Andsnes, pianist | |
| Truls Mørk, cellist | ||
| Solveig Kringlebotn, sopraan | ||
| 2000 | Liv Dommersnes, actrice | Andrea Bræin Hovig, actrice |
| Frans Widerberg, beeldend kunstenaar | Per Enoksson, beeldend kunstenaar | |
| 2001 | Knut Skram, zanger | Kari Postma, zangeres |
| Knut Ødegård, schrijver | Steinar Opstad, dichter | |
| 2002 | Tone Vigeland, sieraadontwerpster | Synnøve Øyen, textielkunstenares |
| Jan Groth, beeldend kunstenaar | Tomas Ramberg, schilder | |
| 2003 | Sverre Fehn, architect | |
| Kjetil Thorsen, architect | ||
| 2004 | Ingvar Ambjørnsen, schrijver | Bjarte Breiteig, schrijver |
| Geir Kjetsaa, ambassadeur van Russische literatuur | Alexander Rybak, violist | |
| 2005 | Jens Johannessen, schilder | Sverre Koren Bjertnæs, schilder |
| Håkon Bleken, schilder | Christoffer Fjeldstad, schilder | |
| 2006 | Jon Fosse, toneelschrijver | |
| Svein Sturla Hungnes, acteur en regisseur | ||
| Toralv Maurstad, acteur e.a. | ||
| 2007 | Arve Tellefsen, violist | |
| Karin Krog, jazz-zangeres | Trondheimsolistene, kamerorkest | |
| 2008 | Peter Opsvik, ontwerper | Daniel Rybakken, ontwerper |
| Ulla-Mari Brantenberg, glaskunstenares | Tuva Gonsholt, glaskunstenares | |
| 2009 | Mari Boine, muzikante | |
| Espen Giljane, danser | ||
| 2010 | Soon-Mi Chung, altviolist en Stephan Barratt-Due, violist | Barratt Dues Juniororkest |
| Tom Sandberg, fotograaf | Unn Fahlstrøm, fotografe | |
| 2011 | Bård Breivik, beeldhouwer | Kristine Roald Sandøy, beeldhouwster |
| Kristian Blystad, beeldhouwer | Signe Løvland Solberg, beeldhouwster | |
| 2012 | Jan Erik Vold, schrijver | Kaja Schjerven Mollerin, schrijfster |
| Kari en Kjell Risvik, vertalers | Cristina Gómez Baggethun, vertaalster | |
| Ereprijs: Lars Roar Langslet, schrijver en cultuurpoliticus | ||
| 2013 | Lise Fjeldstad, actrice | Birgitte Larsen, actrice |
| Stefan Herheim, operaregisseur | Sigrid Strøm Reibo, regisseuse | |
| 2014 | Kari Nissen Brodtkorb, architect | Vilhelm Christensen en Johanne Borthne, architecten |
| Kristin Jarmund, architect | Grete Sofie Borud Nybakken, balletdanseres | |
| 2015 | Torill Kove, animatiefilmmaakster | Izer Aliu, filmregisseur |
| Leonard Rickhard, schilder | Johanne Hestvold, beeldend kunstenaar | |
| 2016 | DS «Hestmanden» | |
| Jon Michelet, schrijver | ||
| Guri Hjeltnes, non-fictieschrijfster | ||
| Helge Jordal, acteur | ||
| 2017 | Hallvard T. Bjørgum, volksmuzikant | |
| Knut Buen, hardangerviolist | ||
| Kirsten Bråten Berg, volkszangeres | ||
| Annbjørg Lien, hardangervioliste | ||
| Hallgrim Hansegård, choreograaf en volksdanser | ||
| 2018 | Anne Grete Preus, muzikante | |
| Kari Bremnes, muzikante | ||
| Ole Paus, muzikant | ||
| Ereprijs: Alf Cranner, muzikant | ||
| 2019 | Tor Åge Bringsværd, schrijver | |
| Herbjørg Wassmo, schrijfster | ||
| Lars Saabye Christensen, schrijver | ||
| 2020 | Lise Davidsen, operazangeres | |
| Grete Pedersen, dirigente | ||
| Det Norske Solistkor | ||
| 2021 | Elena Engelsen, beeldhouwster | |
| Håkon Gullvåg, beeldend kunstenaar | ||
| 2022 | Nils Gaup, filmmaker | |
| Margreth Olin, filmmaker | ||
| Joachim Trier, filmmaker | ||
| Deeyah Khan, filmmaker | ||
| Ereprijs: Nina Sundbye, beeldhouwster | ||
| 2023 | Indra Lorentzen, balletdanseres | |
| Sverre Anker Ousdal, acteur | ||
| Jo Strømgren, danser | ||
| Ereprijs: Ole Hamre en Sissel Saue, oprichters van Stiftelsen Fargespill | ||
| 2024 | Hege Schøyen, actrice | |
| Per Arne Glorvigen, muzikant en componist | ||
| Ingrid Bjørnov, muzikante en cabaretière | ||
| 2025 | Sissel Kyrkjebø, zangeres | |
| Vilde Frang, violiste | ||
| Knut Reiersrud, muzikant en componist | ||
| Ereprijs: Åse Kleveland, zangeres en cultuurambassadeur |
Externe links
Bronnen, noten en/of referenties
- Dit artikel of een eerdere versie ervan is een (gedeeltelijke) vertaling van het artikel Anders Jahres kulturpris op de Noorstalige Wikipedia, dat onder de licentie Creative Commons Naamsvermelding/Gelijk delen valt. Zie de bewerkingsgeschiedenis aldaar.
- 1 2 (no) Kulturprisvinner: – Det forundrer meg at mange ikke kjenner til ordet Hardingfele. NRK (5 juli 2017). Geraadpleegd op 25 augustus 2025.
- ↑ (no) Anders Jahres kulturpris. Anders Jahres Humanitære Stiftelse. Geraadpleegd op 25 augustus 2025.
- 1 2 (en) Former winners of Anders Jahre’s Prize for the Arts. Anders Jahres Humanitære Stiftelse (2021). Geraadpleegd op 25 augustus 2025.