Knut Ødegård

Knut Ødegård
Knut Ødegård (1973)
Persoonsgegevens
Volledige naam	Knut Arne Ødegård
Geboortedatum	6 november 1945
Geboorteplaats	Molde
Geboorteland	Noorwegen
Opleiding en beroep
Beroep	schrijver, dichter, government scholar
Oriënterende gegevens
Jaren actief	1967-heden
Werken
Uitgeverij(en)	Cappelen Damm
Erkenning en lidmaatschap
Prijzen en onderscheidingen	Bastian Prize, Doblougprijs (2011),[1] Sokneprest Alfred Andersson-Ryssts fond (1975), Møre and Romsdal Fine Arts Award (2009), Orde van Malta (september 2021),[2] Ján Smrek Prize (2007)
Portaal    Literatuur

Knut Arne Ødegård (Molde, 6 november 1945) is een Noors dichter, schrijver en vertaler, die als oprichter van diverse internationale literaire festivals ook bekend staat als cultuurpromotor. Zijn werk is in 42 talen uitgegeven en hij heeft meerdere prijzen gewonnen.

Knut Arne Ødegård werd in 1945 geboren in Molde als zoon van een politieagent. Tussen 1965 en 1969 studeerde hij filologie en theologie aan de Universiteit van Oslo, waar hij in 1967 debuteerde met de dichtbundel Drøymaren, vandraren og kjelda (De dromer, de zwerver en de bron). Een jaar later trouwde de Noor met Sigrun Tiedemann Andersen, dochter van een dirigent.^[3] Na een scheiding hertrouwde hij in 1981 met de IJslandse koordirigente Thorgerdur Ingólfsdóttir, oprichtster van het internationale Hamrahlíð-koor en ereburger van Reykjavik.^[4]

Van 1969 tot 2009 was Ødegård als literatuurcriticus werkzaam voor Aftenposten, sinds 2009 doet hij dit voor Vårt Land. Ook studeerde hij literatuur aan de universiteit van Cambridge. Vanuit zijn interesse voor andere West-Noordse en Ierse culturen begon Ødegård in 1973 met het vertalen van poëzie uit het IJslands, Faeröers en Iers. Ook volgenden werken uit het Hongaars, Slowaaks en Oudnoords, zoals Lilja, Geisli en de Edda.

In 1989 kreeg Ødegård door de Noorse regering een staatsbeurs (statsstipend) toegewezen, wat inhield dat hij tot zijn 67e gesubsidieerd werd voor zijn maatschappelijke bijdrages op cultureel gebied. Zo was hij in 1992 de grondlegger van het Bjørnsonfestivalen, een internationaal literair festival in Molde dat vernoemd is naar de Noorse Nobelprijswinnaar Bjørnstjerne Bjørnson. Tot 2001 vervulde hij het voorzitterschap van het festival. In 2003 richtte Ødegård ook de Bjørnstjerne Bjørnson-Akademie op, welke jaarlijks de Bjørnson-prijs uitreikte, hier was hij van 2003 tot 2015 voorzitter van. Tot slot nam hij in 2007 het initiatief voor het Nordisk Lyrikkfestival (het huidige Nordisk poesifestival), waar hij drie edities artistiek leider van was. In 2013 was Ødegård aanwezig bij de 44e editie van het Poetry International Festival in Rotterdam.^[5] Een viertal van zijn gedichten zijn voor het festival door Roald van Elswijk vertaald naar het Nederlands.^[6]

Hoewel Ødegård oorspronkelijk een evangelisch-lutherse achtergrond had, hij wilde net als zijn oom priester worden, werd hij in 1992 katholiek bij de zusters karmelietessen in Hafnarfjörður, IJsland.^[7] Hij is tevens lid van de liturgiecommissie van de Rooms-Katholieke Kerk in Noorwegen. In 2009 werd hij gehuldigd tot Ridder in de Orde van het Heilig Graf van Jeruzalem, de pauselijke ridderorde, om in 2016 en 2022 bevorderd te worden tot respectievelijk Ridder Commandeur en Grootofficier met ster.^[8]

Ødegård heeft altijd een speciale interesse gehad voor IJsland en de IJslandse cultuur. Naast dat zijn tweede vrouw er vandaan komt, hij er (afwisselend met Molde) woont en veel heeft vertaald uit het IJslands, schreef hij ook non-fictie over het land. Zo werden in 1992 en 1998 twee studieboeken uitgegeven, respectievelijk Island, øya mellom øst og vest (IJsland, een eiland tussen oost en west) en Island, fra saga til samtid (IJsland, van de sagen tot nu). In 2010 volgde onder zijn redactie Eksempelet Island (IJsland als voorbeeld), een sociale analyse over het neokapitalisme van het land als reactie op de IJslandse bankencrisis van 2008.^[9] Reeds in 1987 werd Ødegård benoemd tot Ridder in de Orde van de Valk, de enige ridderorde van het land, waarna in 1993 een bevordering tot Commandeur volgde. Op 21 maart 2017 werd hij, samen met auteur Roy Jacobsen, tijdens een staatsbezoek van de IJslandse president Guðni Thorlacius Jóhannesson bevorderd tot Grootridder met Ster in de Orde van de Valk.^[10][11] In 1998 was hij ook al benoemd tot Ridder 1ste Klas in de Noorse Orde van Verdienste.

Van 1995 tot 1997 was Ødegård consul van Slowakije voor de provincies Møre og Romsdal en Sogn og Fjordane. Sinds 1997 is hij honorair consul-generaal van Noord-Macedonië.^[12]

Ødegård is meermaals voor zijn werk geëerd, een selectie van prijzen en benoemingen:

• 1984: Bastianprijs, voor de vertaling van Fort fort, sa fuglen
• 1995: medaille van de Bjørnson-orde, uitgegeven op het door hem opgerichte Bjørnsonfestivalen
• 1999: toekenning eredoctoraat in de literatuur op het World Academy of Arts and Culture in Mexico
• 2000: presidentiële medaille van Slowakije
• 2001: Anders Jahres kulturpris, een oeuvreprijs en een van de hoogste culturele onderscheidingen van Noorwegen
• 2007: Jan Smrek-prijs, voor zijn bijdrage aan de Slowaakse literatuur (onder andere zijn vertaling van Slowaakse theatermaker Milan Richter en vertalingen van zijn poëzie van het Noors naar het Slowaaks)
• 2010: gouden medaille op het World Congress of Poets in Taiwan
• 2010: Doblougprijs van de Zweedse Academie
• 2017: benoemd tot honorair hoogleraar in de poëzie aan de Nationale Universiteit van Mongolië

Vanwege zijn bijdragen aan de cultuur, en in het bijzonder de literatuur, is Ødegård ook meermaals onderscheiden in zowel nationale als internationale orden. Zo is hij geridderd tot:

• Ridder 1ste klas in de Orde van Verdienste
• Grote Ridder met Ster in de Orde van de Valk
• Grootofficier in de Orde van het Heilig Graf van Jeruzalem
• Ridder van de soevereine Orde van Malta

• Profiel van Knut Ødegård - Poetry International
• (no) Uitgeverij Cappellen Damm over Ødegård