Analoogkaas

In het product kan een kleine hoeveelheid echte kaas zijn verwerkt. Door dit op de verpakking te benadrukken kan de fabrikant de schijn wekken dat het product echte kaas is, in plaats van een kaasvervanger die is vermengd met een kleine hoeveelheid echte kaas. Dergelijke mengsels worden vaak in lasagne en pizza verwerkt, vooral vanwege de gemakkelijke verwerking en omdat de analoogkaas een stuk goedkoper is.^[10] Als een product als cheeseburger of pizza ook echte kaas bevat, moet wel het percentage daarvan op het etiket worden vermeld.^[11] Het aandeel kaas is ook herkenbaar aan de volgorde van de ingrediënten op het etiket (waarbij de ingrediënten moeten worden vermeld met de aandelen van hoog naar laag). Een laag percentage eiwit kan er op wijzen dat er in het product geen of weinig echte kaas is verwerkt.

Om een voordelige variant van geraspte kaas te maken, wordt de natuurkaas vermengd met analoogkaas.^[2]

Plantaardige analoogkaas bestaat uit een mengsel van plantaardige oliën zoals palmolie,^[12] zetmeel en andere ingrediënten.^[2]

Sommige kaasvervangers worden net als kaas gemaakt door fermentatie, maar dan van graan, peulvruchten of noten in plaats van melk. Zo bestaat er een vervanger voor camembert op basis van gefermenteerde cashewnoten.^[13] Ook kan plantaardige kaas worden gemaakt op basis van veldbonen. Echte kaas wordt geproduceerd door melk, stremsel en andere ingrediënten met behulp van bacteriën om te zetten naar kaas. Dit proces wordt rijping genoemd. Plantaardige kaasvervangers hebben geen rijpingsproces.

Plantaardige kaasvervanger wordt veelal gemaakt van plantaardige olie (vaak palmolie), eiwitten en zetmeel. Verder worden er geur- en smaakstofen, zoals kaasaroma, en soms ook kleurstoffen toegevoegd en eventueel kaas. Het bestaat voor meer dan de helft uit water.

Echte kaas heeft een heel hoog percentage eiwit van zo'n 20 tot 40 procent. Uit onderzoek van de Consumentenbond bleek dat plantaardige kaas juist weinig of geen eiwit bevat.^[14][15] Er wordt wel onderzoek gedaan naar productiemethoden voor plantaardig eiwit voor vlees- en melkvervangers. Pindakaas bestaat voor eenvijfde tot een kwart uit eiwit.^[16][17]

Plantaardige kazen op basis van tofoe en kokosolie bevatten meer verzadigd vet, meer dan echte kaas; varianten op basis van noten bevatten juist minder verzadigd vet en meer onverzadigd vet dan van melk gemaakte kaas of producten met kokosvet.^[14][15]

De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit heeft tussen oktober 2005 en januari 2006 24 bedrijven gecontroleerd op de etikettering van kaasproducten die mogelijk werden vermengd met anoloogkaas. Bij acht van de bedrijven was de etikettering niet in orde, wat de bedrijven op een schriftelijke waarschuwing of, in ernstige gevallen, een boeterapport kwam te staan. De bedrijven gebruikten verschillende aanduidingen op producten waarin analoogkaas was verwerkt, zoals: Edam grof, bereiding op basis van kaas en plantaardig vet, pizzamix, pizzamaling, pizzakaas, levensmiddelenbereiding, pizzatopping, parmosella, geraspte mix, mozza-melange en goudarasp.^[19]

EG-verordening 1234/2007 bepaalt dat de aanduiding "kaas" alleen mag worden gebruikt voor zuivelproducten, dus van melk afgeleide producten.^[21] EG-verordening 1234/2007 en diens opvolger Verordening (EU) Nr. 1308/2013 ^[22] bepalen dat de aanduiding "kaas" alleen mag worden gebruikt voor zuivelproducten, dus van melk afgeleide producten. Op basis van EG-verordening 1234/2007 is bij besluit van 20 december 2010 een lijst met uitzonderingen vastgesteld. Het betreft traditionele benamingen voor niet-zuivelproducten.^[23][24] Voor het Nederlands zijn de uitzonderingen: pindakaas, hoofdkaas, leverkaas, hamkaas, tongkaas en nierkaas.^[25]

1. Lagere kostprijs.
2. Het heeft andere rasp- en smelteigenschappen dan kaas die gunstig kunnen zijn voor het eindproduct.^[18]
3. Eenvoudig en goedkoop te produceren. Geen ingewikkeld productieproces met levende micro-organismen en grondstoffen die ongekoeld houdbaar zijn en alleen maar gemengd hoeven te worden.

1. Sommige soorten analoogkaas bevatten minder verzadigde vetten dan echte kaas, wat past in een gezond dieet.
2. Er zijn varianten die gegeten kunnen worden door mensen met een lactose-intolerantie
3. De vetarme variëteiten passen in een dieet van calorie-arme producten.
4. De variant zonder melkproducten kan door veganisten worden gegeten.
5. Analoogkaas heeft een langere houdbaarheid, wat een voordeel kan zijn bij kant-en-klaar producten.
6. In het kader van de beperking van het stikstof overschot kan het helpen de veestapel te reduceren.

1. Het is meestal niet duidelijk dat er analoogkaas in het product verwerkt is.
2. De smaak van de gebruikte analoogkaas wijkt af van de geïmiteerde kaassoort, waardoor aan het product veelal extra ingrediënten, zoals aroma's en smaakversterkers, worden toegevoegd om het product op smaak te brengen.
3. Wanneer op het product een specifieke kaassoort staat vermeld, terwijl vooral imitatiekaas is toegepast, bestaat de kans dat de consument de smaak van de analoogkaas gaat associëren met de genoemde kaassoort. Analoogkaas heeft een van kaas afwijkende structuur en textuur, wat door sommigen als onaangenaam wordt ervaren.