Alexander von Benckendorff (generaal)

Alexander von Benckendorff
Alexander von Benckendorff (portret door George Dawe)
Alexander von Benckendorff (portret door George Dawe)
Geboren 23 juni 1783
Reval (tegenwoordig Tallinn), Estland
Overleden 23 september 1844
nabij Dagö in de Oostzee
Land/zijde Keizerrijk Rusland
Onderdeel Russische Keizerlijke leger
Dienstjaren 1798 - 1844
Rang Generaal der Cavalerie
Oorlogen Vierde Coalitieoorlog
Russisch-Turkse Oorlog (1806-1812)
Zesde Coalitieoorlog
Russisch-Turkse Oorlog (1828-1829)
Onderscheidingen Zie onderscheidingen

Alexander Kristoforovitsj graaf von Benckendorff (Russisch: граф Александр Христофорович Бенкендорф, Graf Aleksandr Christoforovitsj Benkendorf) (Reval (tegenwoordig Tallinn, Estland), 23 juni 1783 – nabij Dagö, 23 september 1844) was een Baltisch-Duitse Russisch Generaal der Cavalerie en staatsman.

Biografie

Vroege jaren

Alexander von Benckendorff was een telg uit een adellijke familie uit Brandenburg die zich in de zestiende eeuw in Lijfland had gevestigd. Zijn vader diende als generaal in het Russisch leger en bekleedde tevens de post van gouverneur van Riga. Zijn moeder was barones Anna Schilling von Kanschtadt, die een goede vriendin was van keizerin-gemalin Sophia Dorothea Augusta Louisa van Württemberg.[1] Zijn jongere zus was salonnière Dorothea Lieven.[2] Benckendorff verkreeg zijn scholing aan een jezuïetenschool en trad in 1798 in dienst bij het leger.[1]

Militaire carrière

In de jaren 1803-1804 was hij actief in de veldtochten in de Kaukakus en diende in 1804 kortstondig op het eiland Corfu. Op 25 november 1807 kreeg hij een bevordering tot kolonel. Hij wist zich te onderscheiden in de Slag bij Eylau en nam deel aan de vredesonderhandelingen bij Tilsit. Vervolgens diende Benckendorff tussen 1807 en 1809 op de Russische ambassade in Parijs. Hij meldde zich vrijwillig aan om mee te vechten in de Russisch-Turkse Oorlog en wist zich daar te onderscheiden in de Slag bij Ruse (1811). Hiervoor verkreeg hij de Orde van Sint-Joris.[3]

Tijdens de Veldtocht van Napoleon naar Rusland diende hij onder generaal Ferdinand von Wintzingerode en op 28 september 1812 werd hij bevorderd tot majoor-generaal. In oktober van dat jaar diende Benckendorff kortstondig als gouverneur van Moskou. Tijdens de Zesde Coalitieoorlog leidde hij enkele cavalerie detachementen en vocht mee in de Slag bij Leipzig.[3]

Volgens zijn memoires wilde hij een staatsgreep in Nederland plegen dat nog onder Frans bestuur stond en trachtte hij hiervoor goedkeuring te krijgen van zijn leidinggevende Wintzingerode, maar in reactie op de aanstaande invasie van de coalitielegers kwam het volk zelf al in opstand.[4] Ondanks deze geen toestemming had gegeven trok Benckendorff toch met zijn leger het land in.[5] Op 20 november 1813 bereikte Benckendorff Zwolle en voegde zich daar bij de kozakken van Lev Narysjkin.[6] Na het vertrek van de Fransen uit de stad trok hij met zijn leger op 12 december Breda binnen.[7] Vervolgens ondersteunde hij de stad tijdens het Franse beleg, dat de de Fransen uiteindelijk opbraken.[8]

Tijdens de invasie van Frankrijk wist hij zich te onderscheiden in de slagen van Craonne, Laon en St. Dizier. Op 10 september 1814 kreeg hij een aanstelling als bevelhebber van de 1ste Divisie Ulanen en twee jaar later als bevelhebber van de 2de Divisie Dragonders.[3] Benckendorff werd in 1819 stafchef van het Russische gardekorps en maakte zich indertijd zorgen om het slechte moraal bij de jonge officieren. Een jaar later werd hij overgeplaatst naar een cavaleriedivisie waarover hij de leiding kreeg.[9]

Russische geheime politie

Benckendorff kreeg een nauwe band met grootvorst Nicolaas en na de dood van tsaar Alexander I stond hij aan de zijde van Nicolaas. Hij had na de mislukte Decembristenopstand in 1825 een rapport geschreven over het totaal niet functioneren van de Russische geheime politie. Na de troonsbestijging van Nicolaas kwam Benckendorff aan het hoofd te staan van de Derde Sectie, de Russische geheime politie. Daarnaast kreeg hij de gendarmerie onder zijn leiding, deze reorganiseerde hij en ging dienen als de uitvoerende tak van de Derde Sectie.[10]

Daarnaast bleef Benckendorff ook actief in het leger. Hij vocht mee in de Russisch-Turkse Oorlog van 1828-1829 en werd op 3 mei 1829 generaal van de cavalerie. Twee jaar later kreeg hij een positie als staatsraad en in 1832 werd hij beleend met de titel graaf in het Russische keizerrijk. Hij stierf aan boord van het schip de Hercules, tijdens zijn terugreis van Amsterdam naar Reval.[3]

Benckendorff resideerde in een neogotisch kasteel, 'Fall' genoemd, nu 'Keila-Joa' geheten, in de omgeving van Tallinn.

Militaire loopbaan

Onderscheidingen

Zie de categorie Alexander von Benckendorff van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.