Aidarus al-Zoubaidi

Zoubaidi in 2022

Aidarus Qassem Abdulaziz Al-Zubaidi (Zubayd, 23 juli 1967; Arabisch: عَيْدَرُوْس قاسم عبد العزيز الزُّبَيْدي) is een Jemenitische politicus. Hij was van 2017 tot 2026 voorzitter van de Zuidelijke Overgangsraad en van 2022 tot 2026 vicevoorzitter van de Presidentiële Leiderschapsraad. Daarvoor was hij van 2015 tot 2017 gouverneur van het gouvernement Aden.

Biografie

Zoubaidi werd geboren in het dorp Zubayd in de bergen van het gouvernement Dhale in Zuid-Jemen. Zijn familie behoort tot de stam Zubayd-Himyar.[1] Na zijn middelbareschooltijd in Zubayd sloot hij zich aan bij het Zuid-Jemenitische leger.[2][3] Hij verhuisde naar Aden om te gaan studeren aan de luchtmachtacademie, waar hij in 1988 afstudeerde met de rang van tweede luitenant.[4] Vervolgens diende hij tot eind 1989 als officier bij de luchtafweer. Na de hereniging van Jemen in 1990 werd hij overgeplaatst naar de Centrale Veiligheidsorganisatie van het Ministerie van Binnenlandse Zaken.[1] Daar was hij achtereenvolgens stafchef van een diplomatiek beschermingsbataljon in de hoofdstad Sanaa en lid van de speciale eenheden.[3]

Tijdens de Jemenitische burgeroorlog van 1994 vocht Zoubaidi aan de kant van de afgescheiden Democratische Republiek Jemen. Na de nederlaag van de zuiderlingen vluchtte hij in juli 1994 naar Djibouti.[4][3] Hij keerde in 1996 terug naar Jemen en richtte daar de Hatham-beweging op, een opstandige groepering gevestigd in Dhale, die pleitte voor zelfbeschikking van het zuiden.[4][2] Van 1997 tot 1998 voerde de groep moordaanslagen uit tegen militaire functionarissen uit het noorden. Daarvoor werd hij bij verstek ter dood veroordeeld.[4][3]

In 2000 werd hem echter gratie verleend door president Ali Abdullah Saleh. Vanaf dat moment betrad hij de politieke arena van Jemen door samen te werken met een groep van oppositiepartijen, waarvoor hij stopte met zijn Hatham-beweging.[3] Met de Jemenitische revolutie in 2011 blies hij echter de Hatham-beweging nieuw leven in. Verschillende aanvallen op de Jemenitische strijdkrachten in Dhale volgden.[4] Zijn beweging werd steeds machtiger.[5] Begin 2014 kondigde Zoubaidi de oprichting aan van het Zuidelijk Verzet, een militante groep verbonden aan de Zuidelijke Beweging. In een verklaring beloofde hij het gewapend verzet tegen de Jemenitische regering voort te zetten totdat er een autonome zuidelijke staat zou zijn verwezenlijkt.[3]

Jemenitische burgeroorlog

Bij het uitbreken van de Jemenitische Burgeroorlog schaarde Zoubaidi zich aan de zijde van de internationaal erkende regering onder leiding van president Abdrabbuh Mansour Hadi om tegen de Houthi's te vechten.[2] Zijn zuidelijke verzetsbeweging prees de start van Operatie Beslissende Storm van de door Saoedi-Arabië geleide coalitie in maart 2015. Zoubaidi leidde zijn troepen tegen een Houthi-offensief in Dhale en dwong hen op 25 mei zicht volledig terug te trekken uit het gouvernement. Daarmee was Dhale het eerste gouvernement in het zuiden dat van de Houthi's werd bevrijd.[1][6] Zijn troepen rukten later op naar de luchtmachtbasis al-Anad in Lahij en namen samen met coalitie- en regeringseenheden deel aan de Slag om Aden van dat jaar. Op 4 augustus verklaarde hij dat alle gebieden in het zuiden bevrijd waren van de Houthi's.[1]

Gouverneurschap van Aden

Hadi erkende zijn invloed in het zuiden en vaardigde op 7 december 2015 een presidentieel decreet uit waarin Zoubaidi werd benoemd tot gouverneur van Aden [4][3] Hij volgde Jaafar Mohammed Saad op, die vermoord was bij een autobomaanslag die werd opgeëist door de cel van de Islamitische Staat in Jemen Islamitische Staat – Jemen Provincie (IS-YP). Zoubaidi trad daarmee aan in een periode van grote instabiliteit in Aden, waarbij groeperingen zoals IS-YP en al-Qaeda op het Arabisch Schiereiland (AQAP) gebieden bezetten in meerdere districten. Tijdens zijn ambtsperiode eiste IS-YP vier moordaanslagen op hem op, waarvan er drie met autobommen werden gepleegd. Als reactie hierop gaf Zoubaidi begin maart 2016 opdracht tot een grootschalige operatie om alle gebieden in Aden te bevrijden van deze militante groeperingen. Hij verklaarde later die maand dat deze succesvol zou zijn afgerond.[1] Adam Baron van de European Council on Foreign Relations beschreef deze operaties echter als slechts "fragiele vooruitgang", waarbij Aden tegen het einde van het jaar nog steeds geteisterd werd door gewapende facties.[7]

Naarmate Zoubaidi's ambtstermijn vorderde, nam zijn invloed in de regio sterk toe, maar verslechterde zijn relatie met de centrale regering.[5][4] Hij en zijn veiligheidsdirecteur Shalal Ali Shaye handelden namelijk grotendeels autonoom van het regeringsgezag en werkten naar eigen goeddunken samen met buitenlandse actoren zoals de Verenigde Arabische Emiraten, terwijl ze dat soms weigerden met de door noorderlingen gedomineerde Hadi-regering.[7] Op 10 september 2016 stelde hij de oprichting voor van een onafhankelijk politiek en veiligheidsorgaan in het zuiden en sprak hij de hoop uit op erkenning van de regering en de door Saoedi-Arabië geleide coalitie.[3][5]

Zuidelijke Overgangsraad

Op 27 april 2017 werd hij ontslagen door president Hadi. Op 3 mei werden er grote demonstraties gehouden in Aden om te protesteren tegen de beslissing van Hadi. Een week later richtte hij de Zuidelijke Overgangsraad op. Enkele van de leden waren de gouverneurs van de gouvernementen Dhale, Shabwah, Hadramaut, Lahij, Socotra en Al Mahrah. Al-Zoubaidi werd voorzitter van de Zuidelijke Overgangsraad.

In 2018 liepen de spanningen tussen Hadi en de Zuidelijke Overgangsraad uit op de Slag om Aden. Al-Zoubaidi riep daarbij op 29 januari 2018 de noodtoestand uit in Aden en verklaarde dat "de Zuidelijke Overgangsraad is begonnen met een proces om Hadi's heerschappij over het zuiden omver te werpen".[8] In april 2020 kondigde de Zuidelijke Overgangsraad zelfbestuur aan in het zuiden van Jemen.[9]

In 2022 werd Hadi door de Jemenitische overheid aan de kant geschoven en werd de Zuidelijke Overgangsraad opgenomen in de Presidentiële Leiderschapsraad met als doel het land bijeen te houden en zo een breder front tegen de Houthi's te kunnen behouden. Zubaidi werd daarvan de vicevoorzitter.

De Presidentiële Leiderschapsraad kon echter niet voorkomen dat de belangen van beide partijen sterk uiteen bleven lopen en de spanningen toenamen. Na de overname van een voor de zuiderlingen belangrijk oliedepot door de Saoedi's gesteunde troepen eind november 2025, ging de Zuidelijke Overgangsraad over tot een offensief tegen de Jemenitische overheid, waarbij het oosten van Jemen werd ingenomen. Dit leidde tot een tegenreactie van de Saoedische overheid, die de Emiraten dwong het land te verlaten. Tegelijkertijd wisten Jemenitische troepen vanuit Saoedi-Arabië tussen december 2025 en januari 2026 met een tegenoffensief alle door de Zuidelijke Overgangsraad veroverde gebieden weer terug te veroveren. De Presidentiële Leiderschapsraad nodigde de Zuidelijke Overgangsraad en Zoubaidi ondertussen uit voor overleg in Riaad.

Zoubaidi vreesde echter te zullen worden opgepakt en vluchtte daarop met hulp van de Emiraten via Somaliland naar de Verenigde Arabische Emiraten.[6]

Op 7 januari 2026 kondigde Rashad al-Alimi als voorzitter van de Presidentiële Leiderschapsraad aan dat al-Zoubaidi was ontslagen als vicevoorzitter. Hij verklaarde dat Zoubaidi verraad had gepleegd en beval een onderzoek.

Dit artikel is uitgegeven door Wikipedia. De tekst is beschikbaar onder Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0, tenzij anders vermeld. Voor de mediabestanden kunnen aanvullende voorwaarden gelden.