Afrikaanse kunst

Bronzen beeld uit Benin

Afrikaanse kunst omvat alle kunst gemaakt op het Afrikaanse continent. Meer specifiek wordt het begrip echter meestal gebruikt voor etnische kunst uit Sub-Sahara Afrika.

Afrika biedt een enorme verscheidenheid aan traditionele Afrikaanse kunstvoorwerpen, waaronder maskers. Hoewel er grote verschillen zijn tussen de culturen onderling, zijn er ook enkele overeenkomsten. Afrikaanse kunst bestaat voor het merendeel uit houten driedimensionale mensfiguren. Vaak met een grote mate van abstractie of stilering en soms met dierlijke kenmerken. Daarnaast zijn kunstvoorwerpen vaak een onderdeel van een groter ritueel, waarbij dans, kostuums en zang een even belangrijke rol spelen. Afrikaanse kunstenaars lijken meer geïnteresseerd in de mystieke eigenschappen van datgene wat ze verbeelden dan een naturalistische representatie, omdat de geestenwereld het belangrijkste uitgangspunt vormt voor veel Afrikaanse kunstenaars.[1]

Door heel Afrika worden mensfiguren afgebeeld. Vaak zijn dit voorouderbeeldjes, natuurgoden of vooraanstaande personen, bijvoorbeeld de bronzen beelden uit Benin. Andere bekende kunstobjecten zijn sjamanistische maskers, weefsels, hoofdsteunen, kledingstukken, sieraden en gebruiksvoorwerpen. Bekende maskers zijn die van de Dogon, deze worden in rituele ceremonies gebruikt, bijvoorbeeld offerplechtigheden of een regendans, waarbij de drager in een diepe spirituele trance terechtkomt, om contact te maken met de geestenwereld. Zonder deze context hebben de maskers voor de Dogon zelf geen kunstzinnige waarde en worden op een geheime plek bewaard, ver weg van kunstrovers.

Bij de Yoruba komen ongewoon veel tweelingen voor. Bij het overlijden van één of beide van de tweelingen wordt er een ibeji (tweelingenbeeldje) gesneden. De moeder zorgt voor deze beeldjes alsof het nog levende kinderen zijn. Opvallend zijn ook de felgekleurde danskostuums en ade (koninklijke kroon van textiel) in de kleuren rood, zwart, geel en - opmerkelijk voor Afrikaanse kunst - blauw. Vruchtbaarheidsbeelden komen door heel Afrika voor, een van de bekendste zijn de versierde namji-poppen uit het noorden van Kameroen. Deze hebben smalle cilindervormige ledematen en kleine ronde hoofden. Ethiopië is het enige land dat aan Europese kolonisatie is ontsnapt. De Konso maken waga grafbeeldjes die in hun angstaanjagendheid aan Polynesische maskers doen denken. Waga's zijn gedenktekens voor overleden vooraanstaande personen, die getuigen van hun mannelijkheid, status en macht. De mannelijke waga worden afgewerkt met een stijve penis op hun voorhoofd.[2] Zoals in veel Afrikaanse beelden spreekt er een woeste erotiek uit de verbeelding van vruchtbaarheid en mannelijke viriliteit. Dit staat in schril contrast met de westerse kunst uit het begin van de 20e eeuw, die preutser en subtieler was in het verbeelden van sekssymbolen.

Invloed

Kunstenaars die beïnvloed zijn door Afrikaanse kunst zijn onder anderen Van Gogh, Picasso, Braque en Matisse. Door de fixatie op het realisme voelden zij zich niet langer verwant met eigentijdse kunstuitingen en zochten ze naar een rauwere, magische en religieuze verbeelding van hun onderbewustzijn, die ze in deze kunstwerken vonden. Dit had tot gevolg dat de kunstwereld snel de stap maakte naar een expressieve manier van verbeelden waarin het onderbewustzijn net zo'n of zelfs belangrijkere rol kreeg in de kunst. Niet de buitenwereld, maar de binnenwereld werd als uitgangspunt genomen.[3]

Afbeeldingen

Zie de categorie Art from Africa van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.
Dit artikel is uitgegeven door Wikipedia. De tekst is beschikbaar onder Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0, tenzij anders vermeld. Voor de mediabestanden kunnen aanvullende voorwaarden gelden.