Aberdaregebergte

Aberdaregebergte
Hoogste punt	Mount Satima (4.001 m)
Lengte	160 km km
Land	Kenia
Coördinaten	0° 38′ ZB, 36° 43′ OL
Foto's
Portaal    Aardwetenschappen

Het Aberdaregebergte, vroeger het Sattimagebergte, (Kikuyu: Nyandarua) is een 160 km lang gebergte ten noorden van Kenia's hoofdstad Nairobi, met een gemiddelde hoogte van 3.500 meter. Het strekt zich uit over de counties Nyandarua, Nyeri, Murang'a, Kiambu en Laikipia. De bergketen ligt in het westen van centraal Kenia, ten noordoosten van Naivasha en Gilgil, net ten zuiden van de evenaar. De bergketen wordt Nyandarua genoemd door het Kikuyu-volk, op wiens grondgebied dit bos en deze bergketen zich bevinden. De naam Nyandarua komt van het Kikuyu-woord rwandarua, wat ‘drogende huid’ betekent, vanwege de kenmerkende vouw in het silhouet.

Het Aberdaregebergte werd in 1884 door Joseph Thomson genoemd ter ere van Lord Aberdare, die destijds voorzitter was van de Royal Geographical Society en de Royal Historical Society. Aberdare was ook een liberaal politicus die van 1868 tot 1873 minister van Binnenlandse Zaken was geweest. Later werd hij de eerste kanselier van de Universiteit van Wales.

Het Aberdaregebergte vormt een deel van de oostelijke rand van de Grote Riftvallei en loopt ongeveer van noord naar zuid. In het westen loopt de bergketen steil af naar het Kinangopplateau en vervolgens naar de Grote Riftvallei. In het oosten loopt de bergketen geleidelijker af. Vanaf de toppen van de bergketen zijn het Naivashameer en de verre Mau-helling te zien.

De bergketen heeft een maximale hoogte van 4.001 meter boven zeeniveau en is dichtbebost. De vroegere naam van de bergketen leeft voort in Mount Satima (“de berg van de jonge stier”), de hoogste top van het Aberdaregebergte. De op een na hoogste top, aan de zuidkant van de bergketen, is Mount Kinangop met 3.906 meter. Mount Kenya met 5.199 meter is de op een na hoogste berg van Afrika na de Kilimanjaro en ligt ten oosten van het Aberdaregebergte.

Het Aberdaregebergte vormt het stroomgebied voor de Sasumua-dam en de Ndakaini-dam, die het grootste deel van het water voor Nairobi leveren. De bergbossen zijn stroomgebieden voor de Tana, de grootste rivier in Kenia, die water levert aan het Seven Forks-waterkrachtcomplex, dat meer dan 55 procent van de totale elektriciteitsproductie van Kenia genereert.

De belangrijkste ecosystemen binnen het gebergte zijn regenwouden die plaats maken voor dichte bamboebossen en vervolgens heidevelden. De steile westelijke randen van de heuvels worden dun bevolkt door wilde dieren in vergelijking met de beboste glooiende hellingen in het oosten, waar een grote verscheidenheid aan wilde dieren leeft. Er zijn grote aantallen savanneolifanten, kafferbuffels, reuzenboszwijnen, hyena's en ook de bedreigde zwarte neushoorns en bongo's. Er leven ook verschillende katachtigen, waaronder Afrikaans luipaarden, servals, civetkatten, genetkatten en de zeldzame Afrikaanse goudkat. Andere bedreigde diersoorten, zoals de Bdeogale jacksoni, zwart-witte franjeapen, witkeelmeerkatten, komen veel voor, evenals waterbokken, rietbokken, duikers en zuidelijke bosbokken. In het Aberdaregebergte leeft ook de endemische Aberdaregraszanger.

Het Aberdaregebergte hebben een rijke diversiteit aan vegetatie. Er zijn 778 vegetatie- en plantensoorten, ondersoorten en variëteiten te vinden in het nationaal park Aberdare, dankzij de hoogte en de regenval in het park. Hardhoutbomen zijn onder andere kamferboom, Juniperus procera, echte geelhout en Hagenia.

Een groot deel van het gebergte wordt sinds de oprichting in 1950 beschermd binnen het nationaal park Aberdare. Het gebied trekt grote aantallen wandelaars en klimmers aan die vanuit de belangrijkste centra Naivasha en Gilgil opereren. De lagere hellingen worden bebouwd, de hoger gelegen gebieden staan bekend om hun wilde dieren. De Rhino Charge is een jaarlijks evenement dat wordt georganiseerd door natuurbeschermers in Kenia om de omheining van het nationaal park Aberdare te financieren, als middel om het grootste inheemse bos van Oost-Afrika tegen vernietiging te beschermen.

Het Aberdare Range Forest is de thuisbasis van het Aberdare Forest Reserve, dat samen met de Kikuyu Escarpments 120 km ten noorden van Nairobi loopt en op het breedste punt ongeveer 40 km breed is. Met een omtrek van 566 km varieert de hoogte van het Aberdare Gebergte van 2.000 meter aan de oostelijke bosrand tot 4.001 meter aan de noordelijke rand bij de top van Mount Satima. De bergketen daalt geleidelijk af vanaf de top naar Nyahururu aan de noordkant, waar diepe riviervalleien en vulkanische openingen duidelijk zichtbaar zijn. Aan de zuidkant loopt de bergketen steil af naar het zuiden vanaf de Mount Kinangop naar het noordelijke deel van het Murang'a North District.

De belangrijkste rivieren uit het Aberdaregebergte zijn de Athi en de Tana, die uitmonden in de Indische Oceaan, de Ewaso Nyiro, die uitmondt in het Lorianmoeras, en de Malewa, die uitmondt in het Naivashameer. Het Aberdaregebergte heeft ook verschillende zijrivieren en hogerop zijn er veenmarkeringen die de bron vormen van de rivieren op de heidevelden en in het afro-alpiene gebied. De stroomgebieden van de Athi, het Naivashameer, de Tana en de Ewaso Nyiro hebben hun bron in het Aberdare Forest Reserve.

De bergen hebben vier vegetatiezones, waaronder subalpiene vegetatie, xeromorfisch groenblijvend bos, vochtig bergbos en submontane bos. Endemische planten in het gebied zijn onder andere Alchemilla hagenia, Coelachne friesiorum, Dendrosenecio brassiciformis, Helichrysum gloria-dei en Heracleum taylorii.

Submontane bossen

Deze vormen de seizoensgebonden bosbedekking op de noordoostelijke hellingen, met voornamelijk Ekebergia capensis, Nuxia congesta, Cassipourea malosana en Calodendrum capense.

Bronnen, noten en/of referenties

• Dit artikel of een eerdere versie ervan is een (gedeeltelijke) vertaling van het artikel Aberdare Range op de Engelstalige Wikipedia, dat onder de licentie Creative Commons Naamsvermelding/Gelijk delen valt. Zie de bewerkingsgeschiedenis aldaar.

1. ↑ (en) Important Bird Area factsheet: Aberdare Mountains. BirdLife International (2025). Geraadpleegd op 11 november 2025.

Mediabestanden

Zie de categorie Aberdare Range van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.