Aartsbroederschap Sint-Vincent van de wijnbouwers van de Champagne
Aartsbroederschap Sint-Vincent van de wijnbouwers van de Champagne | ||
|---|---|---|
 | ||
Bannier van het aartsbroederschap | ||
| Locatie | ||
| Land van hoofdzetel |  Frankrijk | |
| Hoofdkantoor | Épernay | |
| Industrie en producten | ||
| Doel | Verenigen van locale Sint-Vincent broederschappen | |
| Werkgebied | Champagneregio | |
| Status en tijdlijn | ||
| Opgericht | 1930 | |
| Organisatiestructuur | ||
| Voorzitter | Evelyne Roques-Boizel en Maurice Vollereaux | |
Het aartsbroederschap Sint-Vincent van de wijnbouwers van de Champagne (Frans: Archiconfrérie Saint-Vincent des Vignerons de la Champagne) is een aartsbroederschap (archiconfrérie) van wijnbouwers (vignerons) in de Champagnestreek. Het is een traditie die diepe wortels heeft in de wijnbouw. Sinds haar ontstaan in 1930 brengt het aartsbroederschap jaarlijks wijnbouwers en vertegenwoordigers van de champagnehuizen samen voor het feest om Saint Vincent, de beschermheilige van de wijnbouw, te eren. Het is niet alleen religieus van aard, maar ook sterk cultureel en toeristisch geladen.
Sint-Vincent, oorspronkelijk Vincent van Zaragoza (Spaanse diaken en martelaar), wordt al lange tijd vereerd als patroonheilige van de wijnbouwers, onder andere omdat volgens traditie hij op een wijnpers werd gemarteld – wat een sterk symbolisch verband legt tussen zijn bloed en de sap van de druiven.
Geschiedenis
Het aartsbroederschap werd opgericht in 1930.[1] Ze groeide uit de lokale Sint-Vincent-broederschappen per dorp, met het doel om een gemeenschappelijke viering te organiseren van Reims tot Troyes en van Châlons-en-Champagne tot Château-Thierry. Oorspronkelijk vonden de grote Sint-Vincent-feesten vaak plaats in Épernay, dat beschouwd wordt als het hoofdstad van de Champagne. In latere jaren werd de viering geregeld verplaatst naar een andere belangrijke Champagnestad, met name elk derde jaar. Dus het feest heeft twee jaar plaats in Épernay, het derde jaar wisselt de locatie.
Begin jaren negentig van de twintigste eeuw bestond de parade uit een stuk of twaalf deelnemers.[2] Toen ontstond het idee om de lokale broederschappen te betrekken, waardoor de parade van het aartsbroederschap nieuw leven ingeblazen werd. "In 1991 namen 23 broederschappen en hun staf deel aan de parade. In de daaropvolgende jaren sloten zich drie, tien en uiteindelijk dertig dorpen en verschillende broederschappen bij ons aan."[2]
De viering in 2016 had plaats met 90 broederschappen uit wijnbouwdorpen en 110 huizen, die door de straten tussen het stadhuis en de kathedraal van Reims paradeerden.[3] Voor de editie Sint-Vincent 2024 in Épernay kwamen 60 dorpen, 35 huizen en bijna 1000 mensen defileren langs de Avenue de Champagne.[2]
De viering van Sint-Vincent is verbonden met het culturele erfgoed van de champagneregio. Tijdens het tienjarig jubileum van de opname van de Champagnestreek op de UNESCO-werelderfgoedlijst in 2025, werd het aartsbroederschap betrokken in de festiviteiten.
Organisatie
De organisatie wordt geleid door twee co-voorzitters, een die unie van champagnehuizen vertegenwoordigt en een die de wijnbouwers vertegenwoordigt.[1] De co-voorzitters zijn mevrouw Evelyne Roques-Boizel namens de champagnehuizen en de heer Maurice Vollereaux namens de wijnbouwers. In 2019 waren dit Brigitte Chandon-Moët namens de champagnehuizen en Michel Janisson voor de wijnbouwers.[4] Daarnaast is er een secretaris-generaal. Sinds 1991 is dit Patrick Boivin.[5][2]
Het aartsbroederschap verenigt een 90-tal lokale broederschappen uit nagenoeg elk champagnedorp en de champagnehuizen.[4]
Betekenis
Het aartsbroederschap is niet alleen een kerkelijke broederschap, maar ook een symbool van de gemeenschappelijke identiteit van de Champagnestreek. De jaarlijkse feestelijkheden benadrukken de verbondenheid tussen de wijnbouwers, de dorpen en de unie van champagnehuizen. Door middel van traditie, kostuums, symboliek en rituelen draagt deze broederschap bij aan de instandhouding van een levend regionaal erfgoed. Het is ook een toeristische attractie: de Sint-Vincent-festiviteiten trekken zowel lokale bewoners als bezoekers aan, die getuige willen zijn van het kleurrijke defilé, de plechtige mis en het feestbanket.
Jaarlijkse viering
De feestdag van Sint-Vincent is 22 januari. Rond die datum, soms op de dichtstbijzijnde zaterdag, organiseert het aartsbroederschap de jaarlijkse Sint-Vincent-viering, een volksfeest met een processie, mis, banket en intronisaties. De viering wisselt zijn locatie tussen belangrijke steden zoals Épernay, Château-Thierry, Reims en Troyes, wat de regionale diversiteit en eenheid tegelijk weerspiegelt.
Programma
- Optocht[6]: De processie start met het dragen van het “bâton de Sint-Vincent”, gevolgd door de banier of een beeld van de heilige. De deelnemers dragen traditionele kostuums: dames in bagnolets, heren in blauwe blouses, witte schorten en cavistpetjes. Men draagt brancards (sleeën) versierd met loof en bloemen, wijngereedschap, een nieuw wijnvat en een piramide van brioche.
- Mis: Aan het einde van de optocht wordt een plechtige mis gevierd in de plaatselijke kerk.
- Banket: Na de mis volgt een feestmaal of banket, waarbij champagne centraal staat.
- Banieroverdracht: Tijdens sommige edities vindt een ceremonie rond de overdracht van de banier plaats tussen de broederschappen van de verschillende dorpen.
- Intronisaties: Nieuwe leden of prominente figuren die zich inzetten voor de champagne kunnen worden geïntroduceerd in het broederschap als ambassadeurs. Voor deze gelegenheid trekken ze een lange witte cape aan en ontvangen ze medailles en diploma’s, terwijl ze een eed afleggen die altijd eindigt met de woorden: ‘Bij Sint Vincentius, laten we dit geschenk van God waarderen.’[4]
Voorbeelden van edities
De viering had plaats in Reims (bijv. in 1998 en 2007) en in Troyes (bv. 2000 en 2010). In 2019 keerde de feestdag terug naar Troyes, een belangrijk moment voor de lokale wijnbouwgemeenschap na negen jaar.[1][7] De meest recente edities:
- Op 15 januari 2022 had een beperkte editie plaats met enkel de optocht en mis, maar zonder feest, gezien de nog steeds geldende covid-maatregelen.[5]
- Op 14 januari 2023 werd de viering in Château-Thierry gehouden, na tien jaar afwezigheid.[1] Er waren met 600 deelnemers.[8]
- 13 januari 2024: Sint-Vincent-viering in Épernay.[2]
- In 2025 vond de viering plaats op 18 januari in Épernay.
- Voor 2026 staat een editie van de Sint-Vincent gepland in Le Mesnil-sur-Oger.
Liederen voor Sint-Vincent
Er zijn verschillende traditionele liederen voor Sint-Vincentius. Hier is een fragment uit een ervan (overgenomen uit het boek "De cultus van Sint-Vincentius" van Émile Moreau), gebruikt in Vertus:[9]
Grote Sint-Vincentius, machtig bij God,
Hoor ons en bid voor ons;
Waak over ons vanuit de prachtige blauwe hemel,
Wij smeken om uw hulp en uw steun.
Wanneer wij binnenkort onze wijnranken snoeien,
Wanneer wij ze in de zomer bespuiten met pesticiden,
Om ze te beschermen tegen schadelijke ziekten,
Zegen uw kinderen die uw heilige naam eren.
Galerij
Viering in Reims (2016)
Samenkomst voor de kathedraal van Reims
Vitryat
Viering in Épernay (2024)
Leden van het aartsbroederschap tijdens de parade
Lokaal broederschap van Hordon de la vallée
Broederschap van Chigny-les-Roses
Broederschap van Verzenay
Externe links
- De broederschappen van Sint-Vincent en Feest van Sint-Vincent op Unie van Champagnehuizen
- Feest van Sint-Vincent (Épernay Tourisme)
- Aartsbroederschap Sint-Vincent de Champagne op Facebook
- Video "Saint Vincent Défilé de l'Archiconfrérie à Épernay" (2020) op YouTube
- Literatuur
- (fr) Moreau, Emile (1936). Le Culte de Saint Vincent en Champagne. Le Vigneron de la Champagne. Epernay.
- (fr) Demouy, Patrick (2015). Saint Vincent: histoire et légende. La Goëlette. Saint Ouen. ISBN 978-2-906880-94-8.
- Referenties
- 1 2 3 4 (fr) Archiconfrérie Saint-Vincent. maisons-champagne.com (Union des Maisons de Champagne). Geraadpleegd op 24 november 2025.
- 1 2 3 4 5 (fr) Patrick Boivin. Les Petites Affiches Matot Braine (10 januari 2024). Geraadpleegd op 25 november 2025.
- ↑ (fr) Reims fête la Saint-Vincent le samedi 16 janvier 2016. Le Guide Hachette des Vins. Geraadpleegd op 25 november 2025.
- 1 2 3 (fr) Andrès, Laurie, La Saint-Vincent en Champagne : au-delà du folklore. Terre de Vins (17 januari 2019). Geraadpleegd op 24 november 2025.
- 1 2 (fr) Champagne. L’Archiconfrérie de la Saint-Vincent défilera bien ce samedi dans les rues d’Epernay : "On avait besoin de se retrouver". France 3 Grand Est (1 november 2022). Geraadpleegd op 25 november 2025.
- ↑ (fr) Claeys, Sophie, La célébration de l'Archiconfrérie Saint-Vincent aura lieu samedi 18 janvier à Epernay. La Champagne de Sophie Claeys (13 januari 2025). Geraadpleegd op 25 november 2025.
- ↑ (fr) Fête de la Saint Vincent, le Saint patron des Vignerons. https://lesoenovateurscom.wordpress.com (20 januari 2019). Geraadpleegd op 25 november 2025.
- ↑ (fr) Célébration de la Saint-Vincent. Château-Thierry (8 januari 2023). Geraadpleegd op 25 november 2025.
- ↑ (fr) La Saint-Vincent. maisons-champagne.com (Union des Maisons de Champagne). Geraadpleegd op 24 november 2025.