A. den Doolaard

A. den Doolaard
A. den Doolaard bij de afsluiting van het Nollegat te Vlissingen (1945)
A. den Doolaard bij de afsluiting van het Nollegat te Vlissingen (1945)
Persoonsgegevens
Volledige naam Cornelis Johannes George Spoelstra jr.
Pseudoniem(en) A. den Doolaard
Geboortedatum 7 februari 1901
Geboorteplaats Zwolle
Overlijdensdatum 26 juni 1994
Overlijdensplaats Hoenderloo
Geboorteland Vlag van Nederland Nederland
Opleiding en beroep
Beroep schrijver
Werken
Genre(s) Vitalisme
Bekende werken De druivenplukkers
De herberg met het hoefijzer
Oriënt-Express
Wampie
Het verjaagde water
Erkenning en lidmaatschap
Werken in collectie CODA Museum,[1] Stedelijk Museum Amsterdam,[2] Museon-Omniversum[3]Bewerken op Wikidata
Prijzen en onderscheidingen Meiprijs (1934)Bewerken op Wikidata
Dbnl-profiel
RKD-profiel
Portaal  Portaalicoon   Literatuur

A. den Doolaard, pseudoniem van Cornelis Johannes George (Bob) Spoelstra jr. (Zwolle, 7 februari 1901 – Hoenderloo, 26 juni 1994), was een Nederlands schrijver.

Levensloop

Zijn vader was Nederlands-hervormd predikant. Op zijn zeventiende brak zoon Bob echter met de kerk. Hij ging naar de HBS in Den Haag en na het overlijden van zijn vader werd hij boekhouder bij de Bataafse Petroleum Maatschappij (van 1920 tot 1928). In 1926 debuteerde hij met De verliefde betonwerker, een bundel vitalistische gedichten. In 1928 zegde hij zijn baan op en begon hij met een aantal zwerftochten door Frankrijk, waar hij diverse baantjes had zoals steenhouwer, druivenplukker, landarbeider en dokwerker, en de Balkan. De ervaringen die hij tijdens zijn zwerftochten opdeed, verwerkte hij in romans en krantenartikelen. Zijn biograaf Hans Olink onthulde in zijn biografie 'Dronken van het leven' dat Den Doolaard in 1933 in Macedonië de minnaar van zijn eerste vrouw heeft gedood.

In 1936 schreef hij De grote verwildering, een historische roman over de eerste beklimming van de Mont Blanc, geïnspireerd door La première ascension du Mont Blanc van Alexandre Dumas uit 1832, die daarvoor Jacques Balmat had opgezocht om zijn relaas daarover te vernemen. In deze tijd vertoefde Den Doolaard zelf graag in het hooggebergte, dat hij omschreef als "het landschap van mijn ziel".

Den Doolaard huwde 6 oktober 1937 met Erie Meijer.[4] In 1939 publiceerde hij in het tijdschrift Wij; ons werk-ons leven zijn historische roman Dolken en Rozenkransen als feuilleton. Dit verhaal gaat over de moord op de Servische koning Alexander in oktober 1934. Al vroeg waarschuwde Den Doolaard tegen het opkomende fascisme. Voor Het Volk schreef hij kritische artikelen over de totalitaire regimes in Europa, later gebundeld onder de titel Hakenkruis over Europa, een grote reportage. Zijn onverbloemde artikelen leverden hem een uitwijzing op uit Oostenrijk, terwijl ook de toegang tot Duitsland, Bulgarije en Italië hem ontzegd werd.

Toen de Duitse legers in mei 1940 de Lage landen binnenvielen, vluchtten Den Doolaard en zijn vrouw per fiets naar het zuiden. Uiteindelijk slaagden ze erin om als Engelandvaarder Engeland te bereiken, na een verblijf van bijna een jaar in Vichy-Frankrijk. In Londen werkte Den Doolaard als omroeper bij de radiozenders De Brandaris en Radio Oranje. Hij werd geaccrediteerd als voorlichter bij de geallieerde troepen op Walcheren.

Na de Tweede Wereldoorlog deed Den Doolaard - als verbindingsofficier van het Militair Gezag (Sectie XI) bij de Dienst Droogmaking Walcheren - verslag van de droogmaking van Walcheren. Hij schreef er een aantal voorlichtingsbrochures over en was persoonlijk aanwezig bij veel besprekingen tussen Rijkswaterstaat, de aannemers en de geallieerde troepen. Hij kreeg daarbij uiteindelijk de rang van kapitein. In die tijd schreef hij ook zijn sleutelroman Het verjaagde water. Die roman is vrij snel in het Engels vertaald. Toen de Amerikaanse uitgever hem vroeg er een aantal lezingen over te geven heeft hij zich enige tijd in de Verenigde Staten gevestigd. Later heeft hij ook nog in Joegoslavië gewoond. In 1962 was hij betrokken bij de eerste anti-atoomdemonstratie in Amsterdam. Vanaf 1954 woonde het gezin Spoelstra in Hoenderloo. Van daaruit ondernam Den Doolaard nog vele reizen. Hij verwerkte deze ervaringen in romans, krantenartikelen en reisverslagen. In 1980 verscheen van zijn hand het pamflet Londen en de zaak van 't Sant, waarin hij de persoon beschreef van François van 't Sant (voor en tijdens de Tweede Wereldoorlog vertrouweling van koningin Wilhelmina) en kritiek leverde op Loe de Jong. Die had volgens Den Doolaard de verhalen van Van 't Sant over de geheimzinnige Elisabeth le Roi kritiekloos opgeschreven. Den Doolaard sprak in dit verband van 'het Santjong-verhaal'.[5]

Den Doolaard beschreef zijn werk en leven in Het leven van een landloper.

Den Doolaard overleed op 26 juni 1994 in zijn slaap. Hij werd begraven op het kerkhof van de Nederlands Hervormde Heldringkerk in Hoenderloo. Zijn grafsteen is een zwerfkei met het opschrift: "We hebben tussen wonderen geleefd maar we hebben het niet begrepen" (de slotzin uit zijn roman De goden gaan naar huis).

In 2011 verscheen de biografie Dronken van het leven van Hans Olink.

Erkenning in Macedonië

Monument

Op 29 mei 2006 werd in de Macedonische stad Ohrid een monument ter ere van A. den Doolaard onthuld. Ook wordt een plein naar hem vernoemd. Het monument is ontworpen door de Macedonische architect Vladimir Toić, naar een Nederlands idee[6] Het staat voor twee toeristenhotels. Met de publicatie van zijn roman De bruiloft der zeven zigeuners in 1939 ontstond in Nederland belangstelling voor Ohrid. Ooit kwamen er zo'n 50.000 Nederlandse vakantiegangers per jaar. Het monument maakt deel uit van een reeks Nederlandse initiatieven om het toerisme naar Macedonië te bevorderen. De onthulling werd bijgewoond door dochters, klein- en achterkleinkinderen van Den Doolaard.

Herdenkingskamer

Op 19 juni 2011 werd in cultureel centrum "Cultura 365" in Ohrid een herdenkingskamer voor A. den Doolaard geopend met een tentoonstelling van boeken en documenten die uitleg geven over het leven en werk van de schrijver.[7][8][9][10][11] Sindsdien is deze tentoonstelling elk jaar tijdens het gehele toeristische seizoen (vanaf maart tot oktober) te bezichtigen.[12]

De tentoonstelling werd georganiseerd door de Macedonische schrijver en fotograaf Misjo Juzmeski. Hij publiceerde artikelen over de betekenis van A. den Doolaard voor de ontwikkeling van de Nederlands-Macedonische relatie.[13][14] In 2012 verscheen zijn boek Onze Nederlandse vriend A. den Doolaard (Нашиот холандски пријател А. ден Долард).[15] In 2013 verscheen de Nederlandse vertaling van hetzelfde boek.

Prijzen

  • 1934 - Meiprijs voor De herberg met het hoefijzer (geweigerd)
  • 1980 - Edo Bergsma-ANWB-prijs voor zijn gehele oeuvre

Onderscheidingen

Bibliografie

Hooge hoeden en pantserplaten, 1934, boekomslag Fré Cohen
  • 1926 - De verliefde betonwerker (gedichten) (Digitale versie)
  • 1928 - De wilde vaart (gedichten). Bevat: 1.De wilde vaart; 2.Balladen (Digitale versie)
  • 1928 - Vier balladen (gedichten) (Digitale versie)
  • 1929 - De laatste ronde. Roman van liefde en andere noodlottigheden (Digitale versie)
  • 1929 - De wilde vaart (gedichten), 2e druk (Digitale versie)
  • 1930 - Van camera, ski en propeller. Film-avonturen en ski-onderricht in het Mont-Blancgebied (reisbeschrijving) (Digitale versie)
  • 1931 – De druivenplukkers (roman) (meer dan 9 herdrukken) (Digitale versie) Met grote letter gedrukt, 1977
  • 1932 - De witte stilte. Roman (Digitale versie)
  • 1932 - De wilden van Europa (reportage)
  • 1932 - Quatre mois chez les comitadjis, meurtriers patentés (reportage) (Digitale versie)
  • 1933 - De herberg met het hoefijzer (novelle) (totaal 39 drukken) (Digitale versie)
  • 1934 - Oriënt-Express. Roman (Digitale versie)
  • 1934 - Hooge hoeden en pantserplaten (manifest) (Digitale versie)
  • 1935 - Oostenrijk 1935 (reportage) (Digitale versie)
  • 1935 - Van vrijheid en dood (reportage). Bevat: 1. Glorie en val der Comitadjis; 2. Den Balkan rond; 3. Het onbekende Polen (Digitale versie)
  • 1936 - Wapen tegen wapen. Over het werk van socialistische journalisten in de fascistische landen (brochure) (met L.J. van Looi) (Digitale versie)
  • 1936 - De groote verwildering. Roman (historische roman over de eerste beklimming van de Mont Blanc) (Digitale versie)
  • 1938 - Het hakenkruis over Europa. Een grote reportage (reportages)
  • 1938 - Wampie. De roman van een zorgeloze zomer (roman, uitg. Querido) (Digitale versie)
  • 1938 - Door het land der lemen torens (reisbeschrijving) (Digitale versie)
  • 1939 - De bruiloft der zeven zigeuners. Roman (Digitale versie) Met grote letter gedrukt, 1971
  • 1939 - De volkerenbond der uitgeworpenen (twee artikelen over het Franse vreemdelingenlegioen, verschenen in het weekblad Wij; ons werk-ons leven)
  • 1939 - Dolken en rozenkransen (novelle, verschenen als feuilleton in het weekblad Wij; ons werk-ons leven)
  • 1940 - De groote verwildering. Roman
  • 1944 - Oranjehotel (sonnet) (Digitale versie)
  • 1944 - De partizanen en andere gedichten (gedichten), 1e oplage, 25 ex. voor vrienden van de dichter.[16]
  • 1944 - De vier ruiters. Een gedicht voor dezen tijd, gevolgd door een essay (Digitale versie)
  • 1944 - Vooravond kerstmis 1944 (gedicht) (illegale uitgave van Het Stichtse Pepertje met illustraties van Tyl) (Digitale versie)
  • 1945 - Nederland herdenkt 1940-1945: Drama der bezetting (naar ideeën van Carel Briels)
  • 1945 - De partizanen en andere gedichten (gedichten), 2e druk, W. Bergmans, Tilburg[17]
  • 1945 - De partizanen en andere gedichten (gedichten), 3e druk, De Bezige Bij (Digitale versie) [18]
  • 1946 - Dit is Walcheren] (reportage) (met Jef Last en Ed. Hoornik) (Digitale versie)
  • 1946 - Europa tegen de Moffen; Er is slechts één nieuwe orde, de orde van het verzet. Een keus uit de radio-redevoeringen van A. den Doolaard
  • 1946 - Walcheren komt boven water, De Bezige Bij (reportage) (Digitale versie)
  • 1946 - Het spel der bevrijding (naar ideeën van Carel Briels) (Digitale versie)
  • 1947 - Het verjaagde water. Roman
  • 1949 - De laatste ronde (roman), 3e druk
  • 1949 - De gouden ploeg (toneelstuk) (samen met Govert van de Meent)
  • 1953 - Kleine mensen in de grote wereld. Roman
  • 1954 - Het land van Tito, portret van mijn tweede vaderland; met medew. van Erie den Doolaard; Querido
  • 1954 - Keeping Holland Above Water: The Facts Behind the Epic Struggle (artikel in The Atlantic)
  • 1955 - De toekomst in uw handen (manifest) (met Cas Oorthuys)
  • 1956 - Joegoslavië. Kaleidoscopisch reisland. Een levendige beschrijving van talloze tochten door een land, waar Oost en West, middeleeuwen en moderne tijd elkaar ontmoeten (reisbeschrijving) (met Cas Oorthuys)
  • 1956 - Het land achter Gods rug (roman). Met grote letter gedrukt, 1985
  • 1957 - Dit is Joegoslavië (reisbeschrijving) (met Cas Oorthuys)
  • 1958 - Dit is Griekenland. Het vasteland (reisbeschrijving) (met Cas Oorthuys)
  • 1958 - Dit is Venetië (reisbeschrijving) (met Cas Oorthuys)
  • 1958 - Het leven van een landloper (autobiografie)
  • 1959 - Dit is Griekenland. De eilanden (reisbeschrijving) (met Cas Oorthuys)
  • 1960 - Grieken zijn geen goden (reisbeschrijving)
  • 1962 - Prinsen, priesters en paria's. Reizen door India en Thailand (reisbeschrijving)
  • 1963 - Vakantieland Joegoslavië (reisbeschrijving) (met Cas Oorthuys)
  • 1966 - De goden gaan naar huis (roman)
  • 1967 - Ontsporingen (verhalen)
  • 1967 - Achter de blinde muur (verhalen)
  • 1971 - Ogen op de rug; Terugkijkend naar boeken en tijdgenoten (autobiografie) ISBN 90-214-1034-6
  • 1973 - Pers en persvrijheid. Uitgegeven ter gelegenheid van het 125-jarig bestaan van het dagblad De Gelderlander, januari 1974
  • 1976 - Samen is twee keer alleen. Roman ISBN 90-214-1335-3
  • 1980 - Londen en de zaak Van 't Sant (pamflet) ISBN 90-214-5992-2
  • 1983 - Ik ben tegen (essays) ISBN 90-214-5994-9

Vertalingen

Literatuur

  • Liber amicorum voor A. den Doolaard; vignetten getekend door Lex van Voorst. Nijmegen, De Gelderlander, 1961
  • Hans van de Waarsenburg. A. den Doolaard. Gesprekken over zijn leven en werk ISBN 90-290-1187-4
  • Hans Olink, Dronken van het leven: A. den Doolaard, zwerver, schrijver, journalist, Amsterdam etc.: Atlas, 2011. 431 p. ISBN 978-90-450-1369-5.
  • Informatie over het werk van Spoelstra bij Rijkswaterstaat staat in de geannoteerde uitgave van Het verjaagde water.[19]
Zie de categorie A. den Doolaard van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.
Dit artikel is uitgegeven door Wikipedia. De tekst is beschikbaar onder Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0, tenzij anders vermeld. Voor de mediabestanden kunnen aanvullende voorwaarden gelden.