24e Pantserdivisie (Wehrmacht)
| 24e Pantserdivisie | ||
|---|---|---|
![]() | ||
| Oprichting | 28 november 1941 | |
| Ontbinding | 8 mei 1945 | |
| Land | ||
| Krijgsmachtonderdeel | Wehrmacht | |
| Organisatie | ||
| Specialisatie | Pantsertroepen | |
| Veldslagen | Tweede Wereldoorlog Fall Blau Slag om Stalingrad Fall Achse Operatie Taifun bruggenhoofd Nikopol Târgu Frumos Duklapas Oost-Pruisenoffensief Heiligenbeil | |
| Commandanten | zie commandanten | |

De Duitse 24e Pantserdivisie (Duits: 24. Panzer-Division) was een Duitse pantserdivisie in de Tweede Wereldoorlog. Deze pantserdivisie werd als enige pantserdivisie omgevormd van een cavaleriedivisie, de 1e Cavaleriedivisie. De divisie kwam in actie in het Duitse zomeroffensief van 1942 en werd die winter vernietigd in Stalingrad. Na een heroprichting in Frankrijk werd de divisie opnieuw naar de Zuidsector van het oostfront overgebracht en was van oktober 1943 tot januari 1945 daar in actie. Vervolgens kwam de divisie in actie in Oost-Pruisen, waar ze grotendeels werd vernietigd. Resten capituleerden in mei 1945 in Sleeswijk-Holstein .
Oprichting
De 24e Pantserdivisie werd opgericht op 28 november 1941 op het oefenterrein Stablack (Oost-Pruisen) door omdopen van de 1e Cavaleriedivisie en vervolgens omvorming. De eenheids- en gevechtstraining werden uitgevoerd op de oefenterreinen van Mailly-le-Camp en Coëtquidan (april en mei 1942) in Frankrijk. De gehele divisie werd vanaf 10 mei 1942 ingeladen en per spoor naar het oostfront getransporteerd. Tegen 6 juni 1942 was de divisie aangekomen bij Koersk en ging daarna door door naar Shchigry.
Inzet
Zomeroffensief 1942
.jpg)

%252C_Panzer_III.jpg)
Onder bevel van het 48e Pantserkorps van het 4e Pantserleger (Heeresgruppe Süd) begon de divisie op 28 juni 1942 aan het Duitse zomeroffensief (Fall Blau). De tanks rukten op richting Voronezj en konden , in samenwerking met de Gemotoriseerde Divisie Großdeutschland, de stad op 8 juli 1942 gedeeltelijk innemen. Daarna werd een opmars gemaakt in de grote bocht van de Don richting Kalach. Herhaaldelijk gedwongen te stoppen vanwege bevoorradingsproblemen veroorzaakt door de overbelaste transportroutes, bereikte de divisie begin augustus de Don en nam deel aan de Slag bij Kalach. Nadat ze op 12 augustus de rivier waren overgestoken, trok de eenheid, als onderdeel van het 24e Pantserkorps, richting Stalingrad.
Slag om Stalingrad
Tijdens de Slag om Stalingrad was de divisie opnieuw ondergeschikt aan het 4e Pantserleger en het 48e Pantserkorps. Op 4 september bereikte de divisie, na hevige gevechten, de buitenwijken van Stalingrad, met nog slechts 34 operationele tanks. Na de Sovjet-verdedigingsperimeter te hebben doorbroken, bereikte de divisie op 10 september de buitenwijk Minnina, met nog slechts de helft van de toegestane sterkte aan soldaten en slechts tien tanks operationeel.
De tankcompagnieën van de divisie werden op alle grote slagvelden in de stad ingezet, zoals de strijd in de buitenwijken om het zuidelijke deel van de stad, Mamajev-koergan, Dzerzhinsky Tractorfabriek, "Barricades" wapenfabriek met de arbeidersnederzettingen, Staalfabriek Rode Oktober en Operatie Hubertus. Zo nam deze divisie ook deel aan de hevige huis-aan-huisgevechten in Stalingrad, ook al is een pantserdivisie doorgaans niet tactisch uitgerust en getraind voor dergelijke gevechten.
In de pocket
Als gevolg van het Sovjet-tegenoffensief dat op 19 november 1942 begon (Operatie Uranus), raakte de divisie ingesloten in de Stalingrad-pocket. Tijdens het Sovjet-eindoffensief, Operatie Koltso, raakte de divisie ingesloten in de zogenaamde noordelijke pocket. De divisie vocht door tot de overgave van het 6e Leger op 2 februari 1943.
Einde
De 24e Pantserdivisie capituleerde op 2 februari 1943 in Stalingrad, waarbij ongeveer 1500 leden van de divisie gevangen werden genomen.
Heroprichting
Medio maart 1943 arriveerden 2.000 tot 3.000 soldaten van de overblijfselen van de 24e Pantserdivisie in Lisieux, Frankrijk, waar de heroprichting onmiddellijk begon. Dit omvatte het inzetten van het resterende personeel van de 24e Pantserdivisie, vervangende veldeenheden van het vervangingsleger (waaronder aanzienlijke aantallen Luftwaffe-personeel van ontbonden luchtmachteenheden), en terugkerende soldaten op verlof, gedetacheerd personeel en herstellenden. De reorganisatie was voltooid in juni 1943.
Verplaatsing naar Italië
Medio augustus 1943 werd de divisie per spoor naar Noord-Italië vervoerd, naar het gebied Modena – Bologna – Florence – Pisa – Livorno. Daar werd de divisie ingezet voor de beveiliging en kustverdediging. De divisie nam ook deel aan de ontwapening van het Italiaanse leger (Fall Achse) in september 1943.
Overplaatsing naar het oostfront
De divisie werd daarna op transport gezet naar het oostfront, waar versterkingen hard nodig waren. Vanaf 17 oktober 1943 vocht de divisie opnieuw in de zuidelijke sector van het oostfront en nam deel aan de defensieve gevechten aan de Dnjepr bij Novo Staro Dub. Dit werd gevolgd door verdere defensieve gevechten in het gebied Dnjepropetrovsk – Krivoy Rog. Van 29 december 1943 tot 21 februari 1944 verdedigde divisie het bruggenhoofd bij Nikopol. Daarna volgde een terugtocht door de Oekraïne. Begin maart was ze betrokken bij defensieve gevechten in Noord-Bessarabië en trok zich vervolgens terug over de Boeg en de Moldova naar de uitlopers van de Roemeense Karpaten. Van maart tot medio mei 1944 was de divisie betrokken bij defensieve gevechten in Noord-Bessarabië, met name de twee slagen om Târgu Frumos. Na verdere defensieve gevechten aan de bovenloop van de Moldova werden tot begin juni tegenaanvallen uitgevoerd ten noorden van Iași.
Na een korte periode van herbouw tot juli werd de divisie naar Galicië overgebracht . Van augustus tot begin september voerde ze tegenaanvallen en verdedigingsgevechten uit tussen de rivieren San en Weichsel. De werkelijke personeels- en materieelsterkte van de divisie varieerde in deze periode aanzienlijk. Hoewel de personeelssituatie (met uitzondering van de pantsergrenadiers en de genie) relatief goed was, lag de operationele paraatheid voor alle belangrijke wapens ruim onder de 50%.
Verdediging bij de Dukla-pas
Op 15 september 1944 werd het korps overgeplaatst naar de Beskiden om zich aan te sluiten bij het 24e Pantserkorps. Daar werd het korps ingezet om de Duklapas te verdedigen .
Hongarije
Vanaf 11 oktober 1944 vond er spoorvervoer naar Hongarije plaats, naar het bruggenhoofd Szolnok aan de Tisza. Naast de verdedigingsgevechten werden er tot 12 januari 1945 ook tegenaanvallen uitgevoerd in het gebied tussen de Tisza en de Ipeľ.
Oost-Pruisen
Daarna werd de divisie, met achterlating van haar zware wapens en pantservoertuigen, per sneltrein naar Marienburg in Oost-Pruisen vervoerd. Na een geïmproviseerde heruitrusting van wapens en voertuigen rond Elbing, kwam de divisie in actie in het zuiden van Oost-Pruisen. Van 21 februari tot 27 maart 1945 nam ze deel aan verdedigingsgevechten in Ermland en trok zich vervolgens terug naar het bruggenhoofd rond Heiligenbeil. Eind maart werden de resten van de divisie over het Frisches Haff naar de Frische Nehrung en Pillau getransporteerd. Medio april 1945 volgde een evacuatie per schip naar Sleeswijk-Holstein.
Einde
De restanten van de divisie, die nog zo'n 4000 tot 5000 man telden, capituleerden bij Eckernförde in Sleeswijk-Holstein op 8 mei 1945.
Slagorde
1942
%252C_Panzer_III.jpg)
- Panzerregiment 24
- Schützen-Brigade 24
- Schützen-Regiment 21
- Kradschützen-Bataillon 4
- Artillerie-Regiment 89
- Aufklärungs-Abteilung 40
- Panzerjäger-Abteilung 40
- Pionier-Bataillon 40
- Nachrichten-Abteilung 86
- Versorgungstruppen 40
1943
- Panzer-Regiment 24
- Panzer-Grenadier-Regiment 21
- Panzer-Grenadier-Regiment 26
- Panzer-Artillerie-Regiment 89
- Panzer-Aufklärungs-Abteilung 24
- Heeres-Flak-Artillerie-Abteilung 283
- Panzerjäger-Abteilung 40
- Panzer-Pionier-Bataillon 40
- Panzer-Nachrichten-Abteilung 86
- Panzer-Versorgungstruppen 40
Tanksterkte
De tanksterkte van Panzerregiment 24 naar datum geeft een goed beeld van startsterktes bij offensieven, verliezen en aanvullingen over de jaren.
| Datum | PzKw II | PzKw III (kort) |
PzKw III (lang) |
Flamm panzer |
PzKw III (75) |
PzKw IV (kort) |
PzKw IV (lang) |
Jgdpz IV | StuG | PzBefw | Totaal |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 28 juni 1942 | 32 | 54 | 56 | - | - | 20 | 12 | - | - | 7 | 181 |
| 18 november 1942 | 5 | 9 | 17 | - | 5 | 5 | 12 | - | - | 2 | 55 |
| oktober 1943 | - | - | - | 14 | - | - | 49 | - | 44 | 9 | 116 |
| 31 mei 1944 | - | - | - | - | - | - | 40 (36) | - | 16 (15) | - | 56 (51) |
| 15 maart 1945 | - | - | - | - | - | - | 3 (2) | 5 (3) | 3 (0) | - | 11 (5) |
Details over de in de tabel genoemde tank-types:
- PzKw II = Panzerkampfwagen II
- PzKw III (kort) = Panzerkampfwagen III t/m Ausführung J
- PzKw III (lang) = Panzerkampfwagen III vanaf Ausführung J
- Flammpanzer = Flammpanzer III Ausf. M
- PzKw III (75) = Panzerkampfwagen III Ausführung N
- PzKw IV (kort) = Panzerkampfwagen IV t/m Ausführung F1
- PzKw IV (lang) = Panzerkampfwagen IV vanaf Ausführung F2
- Jgdpz IV = Jagdpanzer IV/70(V)
- StuG = meest Sturmgeschütz III
- PzBefw = Panzerbefehlswagen (verschillende typen)
Als twee getallen genoemd worden, betekent dit: aanwezig (inzetbaar), bijvoorbeeld 61 (20).
De volgende tabel geeft het aantal inzetbare tanks aan in Panzerregiment 24 van juni t/m november 1942 tijdens het Duitse zomeroffensief:
| Datum | 17-6 | 27-6 | 1-7 | 7-7 | 11-7 | 18-7 | 30-7 | 10-8 | 15-8 | 24-8 | 31-8 | 18-9 | 1-10 | 10-10 | 17-10 | 22-10 | 31-10 | 10-11 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Aantal | 169 | 167 | 157 | 133 | 136 | 141 | 138 | 116 | 82 | 59 | 41 | 22 | 27 | 27 | 34 | 13 | 14 | 12 |
Bovenliggende bevelslagen
| Legerkorps | Leger | Legergroep | Plaats/regio | Begin | Eind |
|---|---|---|---|---|---|
| in oprichting | Wehrkreis I | 28 november 1941 | januari 1942 | ||
| in oprichting | Wehrkreis IX | februari 1942 | |||
| reserve | 7. Armee | Heeresgruppe D | noord-Frankrijk | maart 1942 | |
| reserve | 4. Panzerarmee | Heeresgruppe Süd | Koersk | juni 1942 | |
| 48e Pantserkorps | 4. Panzerarmee | Heeresgruppe Süd | Voronezj | eind juni 1942 | 9 juli 1942 |
| 48e Pantserkorps | 4. Panzerarmee | Heeresgruppe B | Voronezj | 9 juli 1942 | 23 juli 1942 |
| 51e Legerkorps | 6. Armee | Heeresgruppe B | Don | 23 juli 1942 | |
| 14e Pantserkorps | 6. Armee | Heeresgruppe B | Don | augustus 1942 | 17 augustus 1942 |
| 48e Pantserkorps | 4. Panzerarmee | Heeresgruppe B | Stalingrad | 17 augustus 1942 | 16 september 1942 |
| 51e Legerkorps | 6. Armee | Heeresgruppe B | Stalingrad | 17 september 1942 | |
| 11e Legerkorps | 6. Armee | Heeresgruppe B | Stalingrad | december 1942 | 2 februari 1943 |
| in oprichting | Lisieux | medio maart 1943 | |||
| in oprichting | 15. Armee | Heeresgruppe D | noord-Frankrijk | 11 augustus 1943 | |
| II SS Pantserkorps | direct onder bevel | Heeresgruppe B | noord-Italië | 16 augustus 1943 | |
| 51e Legerkorps | direct onder bevel | Heeresgruppe B | noord-Italië | oktober 1943 | |
| 40e Pantserkorps | 1. Panzerarmee | Heeresgruppe Süd | Nikopol | 17 oktober 1943 | |
| 4e Legerkorps | 1. Panzerarmee | Heeresgruppe Süd | Krivoy Rog | 27 november 1943 | |
| 40e Pantserkorps | 1. Panzerarmee | Heeresgruppe Süd | Krivoy Rog | 30 november 1943 | 1 januari 1944 |
| reserve | 6. Armee | Heeresgruppe Süd | Krivoy Rog | 1 januari 1944 | 30 januari 1944 |
| ?? | 8. Armee | Heeresgruppe Süd | Krivoy Rog | 30 januari 1944 | 5 februari 1944 |
| ?? | 6. Armee | Heeresgruppe Süd | Krivoy Rog | 6 februari 1944 | |
| 40e Pantserkorps | 6. Armee | Heeresgruppe A | Nikolajev | maart 1944 | |
| 17e Legerkorps | 8. Armee | Heeresgruppe A | Bessarabië | april 1944 | |
| 8. Armee | Heeresgruppe A | Iași | mei 1944 | 2e helft juli 1944 | |
| 59e Legerkorps | 17. Armee | Heeresgruppe Nordukraine | San, Weichsel | 2e helft juli 1944 1944 | |
| 17. Armee | Heeresgruppe Nordukraine | Dukla | 11 oktober 1944 | ||
| 6. Armee | Heeresgruppe Süd | noord-Hongarije | medio oktober 1944 | ||
| 57e Pantserkorps | 6. Armee | Heeresgruppe Süd | noord-Hongarije | november 1944 | |
| 29e Legerkorps | 8. Armee | Heeresgruppe Süd | noord-Hongarije | december 1944 | |
| 4e Legerkorps | 8. Armee | Heeresgruppe Süd | Slovakije | januari 1945 | 12 januari 1945 |
| Para-Pantserkorps HG | 4. Armee | Heeresgruppe Nord | Oost-Pruisen | januari 1945 | |
| 26e Legerkorps | 4. Armee | Heeresgruppe Mitte | Oost-Pruisen | maart 1945 | |
| reserve | OKH | Oost-Pruisen | april 1945 | ||
Commandanten
Enkele van de commandanten
Bruno Ritter von Hauenschild
Arno von Lenski
| Rang | Naam | Begin | Eind |
|---|---|---|---|
| Generalmajor, vanaf 1 februari1942 Generalleutnant |
Kurt Feldt | 28 november 1941 | 15 april 1942 |
| Generalmajor | Bruno Ritter von Hauenschild | 15 april 1942 | 12 september 1942 |
| Generalmajor, vanaf 1 januari1943 Generalleutnant |
Arno von Lenski | 12 september 1942 | 2 februari 1943 |
| Oberst, vanaf 1 juni 1943 Generalmajor, vanaf 20 mei 1944 Generalleutnant |
Maximilian Reichsfreiherr von Edelsheim | 1 maart 1943 | 1 augustus 1944 |
| Oberst, vanaf 1 november 1944 Generalmajor |
Gustav-Adolf von Nostiz-Wallwitz | 1 augustus 1944 | 25 maart 1945 |
| Major i.G. | Rudolf von Knebel Doeberitz | 25 maart 1945 | 8 mei 1945 |
Generalmajor von Nostiz-Wallwitz raakte op 25 maart 1945 bij Balga door granaatsplinters in de buik, hij stierf later aan zijn verwondingen in Sleeswijk-Holstein.
- Georg Tessin – Verbände en Truppen der Duitse Wehrmacht en Waffen-SS in de Zweiten Weltkrieg 1939-1945. Vierter Band: Die Landstreitkräfte 15-30.
- Lexikon der Wehrmacht: 24e Pantserdivisie, geraadpleegd op 23 november 2025
- Jason D. Marks – Death of the Leaping Horseman: The 24th Panzer Division in Stalingrad
- Kurt Dieckert, Horst Großmann – Der Kampf um Ostpreußen
- Samuel W. Mitcham – German Order of Battle. Panzer, Panzer Grenadier, and Waffen SS Divisions in World War II
- Thomas L. Jentz – Die deutsche Panzertruppe, Band 1+2
- Kurt Feldt op Axis Biographical Research, geraadpleegd op 9 november 2025
- Kurt Feldt op Lexikon der Wehrmacht, geraadpleegd op 9 november 2025
- Kurt Feldt op Traces of War, geraadpleegd op 9 november 2025
- Bruno Ritter von Hauenschild op Axis Biographical Research, geraadpleegd op 9 november 2025
- Bruno Ritter von Hauenschild op Lexikon der Wehrmacht, geraadpleegd op 9 november 2025
- Arno von Lenski op Axis Biographical Research, geraadpleegd op 9 november 2025
- Arno von Lenski op Lexikon der Wehrmacht, geraadpleegd op 9 november 2025
- Maximilian Reichsfreiherr von Edelsheim op Axis Biographical Research, geraadpleegd op 9 november 2025
- Maximilian Reichsfreiherr von Edelsheim op Lexikon der Wehrmacht, geraadpleegd op 9 november 2025
- Maximilian Reichsfreiherr von Edelsheim op Traces of War, geraadpleegd op 9 november 2025
- Gustav-Adolf von Nostitz-Wallwitz op Lexikon der Wehrmacht, geraadpleegd op 9 november 2025
- Gustav-Adolf von Nostitz-Wallwitz op Traces of War, geraadpleegd op 9 november 2025
- Rudolf von Knebel Doeberitz op Traces of War, geraadpleegd op 9 november 2025
