24e Pantserdivisie (Wehrmacht)

24e Pantserdivisie
24e Pantserdivisie
Oprichting 28 november 1941
Ontbinding 8 mei 1945
Land Vlag van nazi-Duitsland nazi-Duitsland
Krijgsmacht­onderdeel Wehrmacht
Organisatie Heer
Specialisatie Pantsertroepen
Veldslagen Tweede Wereldoorlog
Fall Blau
Slag om Stalingrad
Fall Achse
Operatie Taifun
bruggenhoofd Nikopol
Târgu Frumos
Duklapas
Oost-Pruisenoffensief
Heiligenbeil
Commandanten zie commandanten
Divisie insigne 1943-45

De Duitse 24e Pantserdivisie (Duits: 24. Panzer-Division) was een Duitse pantserdivisie in de Tweede Wereldoorlog. Deze pantserdivisie werd als enige pantserdivisie omgevormd van een cavaleriedivisie, de 1e Cavaleriedivisie. De divisie kwam in actie in het Duitse zomeroffensief van 1942 en werd die winter vernietigd in Stalingrad. Na een heroprichting in Frankrijk werd de divisie opnieuw naar de Zuidsector van het oostfront overgebracht en was van oktober 1943 tot januari 1945 daar in actie. Vervolgens kwam de divisie in actie in Oost-Pruisen, waar ze grotendeels werd vernietigd. Resten capituleerden in mei 1945 in Sleeswijk-Holstein .

Oprichting

De 24e Pantserdivisie werd opgericht op 28 november 1941 op het oefenterrein Stablack (Oost-Pruisen) door omdopen van de 1e Cavaleriedivisie en vervolgens omvorming. De eenheids- en gevechtstraining werden uitgevoerd op de oefenterreinen van Mailly-le-Camp en Coëtquidan (april en mei 1942) in Frankrijk. De gehele divisie werd vanaf 10 mei 1942 ingeladen en per spoor naar het oostfront getransporteerd. Tegen 6 juni 1942 was de divisie aangekomen bij Koersk en ging daarna door door naar Shchigry.

Inzet

Zomeroffensief 1942

Panzer III, Sd.Kfz. 250 en Sd.Kfz. 251 van de divisie op 21 juni 1942
Sd.Kfz. 251 van de divisie met Wurfrahmen 40, juni 1942
Panzer II van de divisie in Stalingrad

Onder bevel van het 48e Pantserkorps van het 4e Pantserleger (Heeresgruppe Süd) begon de divisie op 28 juni 1942 aan het Duitse zomeroffensief (Fall Blau). De tanks rukten op richting Voronezj en konden , in samenwerking met de Gemotoriseerde Divisie Großdeutschland, de stad op 8 juli 1942 gedeeltelijk innemen. Daarna werd een opmars gemaakt in de grote bocht van de Don richting Kalach. Herhaaldelijk gedwongen te stoppen vanwege bevoorradingsproblemen veroorzaakt door de overbelaste transportroutes, bereikte de divisie begin augustus de Don en nam deel aan de Slag bij Kalach. Nadat ze op 12 augustus de rivier waren overgestoken, trok de eenheid, als onderdeel van het 24e Pantserkorps, richting Stalingrad.

Slag om Stalingrad

Tijdens de Slag om Stalingrad was de divisie opnieuw ondergeschikt aan het 4e Pantserleger en het 48e Pantserkorps. Op 4 september bereikte de divisie, na hevige gevechten, de buitenwijken van Stalingrad, met nog slechts 34 operationele tanks. Na de Sovjet-verdedigingsperimeter te hebben doorbroken, bereikte de divisie op 10 september de buitenwijk Minnina, met nog slechts de helft van de toegestane sterkte aan soldaten en slechts tien tanks operationeel.

De tankcompagnieën van de divisie werden op alle grote slagvelden in de stad ingezet, zoals de strijd in de buitenwijken om het zuidelijke deel van de stad, Mamajev-koergan, Dzerzhinsky Tractorfabriek, "Barricades" wapenfabriek met de arbeidersnederzettingen, Staalfabriek Rode Oktober en Operatie Hubertus. Zo nam deze divisie ook deel aan de hevige huis-aan-huisgevechten in Stalingrad, ook al is een pantserdivisie doorgaans niet tactisch uitgerust en getraind voor dergelijke gevechten.

In de pocket

Als gevolg van het Sovjet-tegenoffensief dat op 19 november 1942 begon (Operatie Uranus), raakte de divisie ingesloten in de Stalingrad-pocket. Tijdens het Sovjet-eindoffensief, Operatie Koltso, raakte de divisie ingesloten in de zogenaamde noordelijke pocket. De divisie vocht door tot de overgave van het 6e Leger op 2 februari 1943.

Einde

De 24e Pantserdivisie capituleerde op 2 februari 1943 in Stalingrad, waarbij ongeveer 1500 leden van de divisie gevangen werden genomen.

Heroprichting

Medio maart 1943 arriveerden 2.000 tot 3.000 soldaten van de overblijfselen van de 24e Pantserdivisie in Lisieux, Frankrijk, waar de heroprichting onmiddellijk begon. Dit omvatte het inzetten van het resterende personeel van de 24e Pantserdivisie, vervangende veldeenheden van het vervangingsleger (waaronder aanzienlijke aantallen Luftwaffe-personeel van ontbonden luchtmachteenheden), en terugkerende soldaten op verlof, gedetacheerd personeel en herstellenden. De reorganisatie was voltooid in juni 1943.

Verplaatsing naar Italië

Medio augustus 1943 werd de divisie per spoor naar Noord-Italië vervoerd, naar het gebied Modena – Bologna – Florence – Pisa – Livorno. Daar werd de divisie ingezet voor de beveiliging en kustverdediging. De divisie nam ook deel aan de ontwapening van het Italiaanse leger (Fall Achse) in september 1943.

Overplaatsing naar het oostfront

De divisie werd daarna op transport gezet naar het oostfront, waar versterkingen hard nodig waren. Vanaf 17 oktober 1943 vocht de divisie opnieuw in de zuidelijke sector van het oostfront en nam deel aan de defensieve gevechten aan de Dnjepr bij Novo Staro Dub. Dit werd gevolgd door verdere defensieve gevechten in het gebied DnjepropetrovskKrivoy Rog. Van 29 december 1943 tot 21 februari 1944 verdedigde divisie het bruggenhoofd bij Nikopol. Daarna volgde een terugtocht door de Oekraïne. Begin maart was ze betrokken bij defensieve gevechten in Noord-Bessarabië en trok zich vervolgens terug over de Boeg en de Moldova naar de uitlopers van de Roemeense Karpaten. Van maart tot medio mei 1944 was de divisie betrokken bij defensieve gevechten in Noord-Bessarabië, met name de twee slagen om Târgu Frumos. Na verdere defensieve gevechten aan de bovenloop van de Moldova werden tot begin juni tegenaanvallen uitgevoerd ten noorden van Iași.

Na een korte periode van herbouw tot juli werd de divisie naar Galicië overgebracht . Van augustus tot begin september voerde ze tegenaanvallen en verdedigingsgevechten uit tussen de rivieren San en Weichsel. De werkelijke personeels- en materieelsterkte van de divisie varieerde in deze periode aanzienlijk. Hoewel de personeelssituatie (met uitzondering van de pantsergrenadiers en de genie) relatief goed was, lag de operationele paraatheid voor alle belangrijke wapens ruim onder de 50%.

Verdediging bij de Dukla-pas

Op 15 september 1944 werd het korps overgeplaatst naar de Beskiden om zich aan te sluiten bij het 24e Pantserkorps. Daar werd het korps ingezet om de Duklapas te verdedigen .

Hongarije

Vanaf 11 oktober 1944 vond er spoorvervoer naar Hongarije plaats, naar het bruggenhoofd Szolnok aan de Tisza. Naast de verdedigingsgevechten werden er tot 12 januari 1945 ook tegenaanvallen uitgevoerd in het gebied tussen de Tisza en de Ipeľ.

Oost-Pruisen

Daarna werd de divisie, met achterlating van haar zware wapens en pantservoertuigen, per sneltrein naar Marienburg in Oost-Pruisen vervoerd. Na een geïmproviseerde heruitrusting van wapens en voertuigen rond Elbing, kwam de divisie in actie in het zuiden van Oost-Pruisen. Van 21 februari tot 27 maart 1945 nam ze deel aan verdedigingsgevechten in Ermland en trok zich vervolgens terug naar het bruggenhoofd rond Heiligenbeil. Eind maart werden de resten van de divisie over het Frisches Haff naar de Frische Nehrung en Pillau getransporteerd. Medio april 1945 volgde een evacuatie per schip naar Sleeswijk-Holstein.

Einde

De restanten van de divisie, die nog zo'n 4000 tot 5000 man telden, capituleerden bij Eckernförde in Sleeswijk-Holstein op 8 mei 1945.

Slagorde

1942

Panzer III‘s van het pantserregiment in Rusland, juni 1942
  • Panzerregiment 24
  • Schützen-Brigade 24
  • Schützen-Regiment 21
  • Kradschützen-Bataillon 4
  • Artillerie-Regiment 89
  • Aufklärungs-Abteilung 40
  • Panzerjäger-Abteilung 40
  • Pionier-Bataillon 40
  • Nachrichten-Abteilung 86
  • Versorgungstruppen 40

1943

  • Panzer-Regiment 24
  • Panzer-Grenadier-Regiment 21
  • Panzer-Grenadier-Regiment 26
  • Panzer-Artillerie-Regiment 89
  • Panzer-Aufklärungs-Abteilung 24
  • Heeres-Flak-Artillerie-Abteilung 283
  • Panzerjäger-Abteilung 40
  • Panzer-Pionier-Bataillon 40
  • Panzer-Nachrichten-Abteilung 86
  • Panzer-Versorgungstruppen 40

Tanksterkte

De tanksterkte van Panzerregiment 24 naar datum geeft een goed beeld van startsterktes bij offensieven, verliezen en aanvullingen over de jaren.

Datum PzKw II PzKw III
(kort)
PzKw III
(lang)
Flamm
panzer
PzKw III
(75)
PzKw IV
(kort)
PzKw IV
(lang)
Jgdpz IV StuG PzBefw Totaal
28 juni 1942 32 54 56 - - 20 12 - - 7 181
18 november 1942 5 9 17 - 5 5 12 - - 2 55
oktober 1943 - - - 14 - - 49 - 44 9 116
31 mei 1944 - - - - - - 40 (36) - 16 (15) - 56 (51)
15 maart 1945 - - - - - - 3 (2) 5 (3) 3 (0) - 11 (5)

Details over de in de tabel genoemde tank-types:

Als twee getallen genoemd worden, betekent dit: aanwezig (inzetbaar), bijvoorbeeld 61 (20).

De volgende tabel geeft het aantal inzetbare tanks aan in Panzerregiment 24 van juni t/m november 1942 tijdens het Duitse zomeroffensief:

Datum 17-627-61-77-711-718-730-710-815-824-831-818-91-1010-1017-1022-1031-1010-11
Aantal 16916715713313614113811682594122272734131412

Bovenliggende bevelslagen

Legerkorps Leger Legergroep Plaats/regio Begin Eind
in oprichtingWehrkreis I28 november 1941januari 1942
in oprichtingWehrkreis IXfebruari 1942
reserve7. ArmeeHeeresgruppe Dnoord-Frankrijkmaart 1942
reserve4. PanzerarmeeHeeresgruppe SüdKoerskjuni 1942
48e Pantserkorps4. PanzerarmeeHeeresgruppe SüdVoronezjeind juni 19429 juli 1942
48e Pantserkorps4. PanzerarmeeHeeresgruppe BVoronezj9 juli 194223 juli 1942
51e Legerkorps 6. ArmeeHeeresgruppe BDon23 juli 1942
14e Pantserkorps6. ArmeeHeeresgruppe BDonaugustus 194217 augustus 1942
48e Pantserkorps4. PanzerarmeeHeeresgruppe BStalingrad17 augustus 194216 september 1942
51e Legerkorps6. ArmeeHeeresgruppe BStalingrad17 september 1942
11e Legerkorps6. ArmeeHeeresgruppe BStalingraddecember 19422 februari 1943
in oprichtingLisieuxmedio maart 1943
in oprichting15. ArmeeHeeresgruppe Dnoord-Frankrijk11 augustus 1943
II SS Pantserkorpsdirect onder bevelHeeresgruppe Bnoord-Italië16 augustus 1943
51e Legerkorpsdirect onder bevelHeeresgruppe Bnoord-Italiëoktober 1943
40e Pantserkorps1. PanzerarmeeHeeresgruppe SüdNikopol17 oktober 1943
4e Legerkorps1. PanzerarmeeHeeresgruppe SüdKrivoy Rog27 november 1943
40e Pantserkorps1. PanzerarmeeHeeresgruppe SüdKrivoy Rog30 november 19431 januari 1944
reserve6. ArmeeHeeresgruppe SüdKrivoy Rog1 januari 194430 januari 1944
?? 8. ArmeeHeeresgruppe SüdKrivoy Rog30 januari 19445 februari 1944
??6. ArmeeHeeresgruppe SüdKrivoy Rog6 februari 1944
40e Pantserkorps6. ArmeeHeeresgruppe ANikolajevmaart 1944
17e Legerkorps8. ArmeeHeeresgruppe ABessarabiëapril 1944
8. ArmeeHeeresgruppe AIașimei 19442e helft juli 1944
59e Legerkorps 17. ArmeeHeeresgruppe NordukraineSan, Weichsel2e helft juli 1944 1944
17. ArmeeHeeresgruppe NordukraineDukla11 oktober 1944
6. ArmeeHeeresgruppe Südnoord-Hongarijemedio oktober 1944
57e Pantserkorps6. ArmeeHeeresgruppe Südnoord-Hongarijenovember 1944
29e Legerkorps8. ArmeeHeeresgruppe Südnoord-Hongarijedecember 1944
4e Legerkorps8. ArmeeHeeresgruppe SüdSlovakijejanuari 194512 januari 1945
Para-Pantserkorps HG 4. ArmeeHeeresgruppe NordOost-Pruisenjanuari 1945
26e Legerkorps4. ArmeeHeeresgruppe MitteOost-Pruisenmaart 1945
reserveOKHOost-Pruisenapril 1945

Commandanten

Enkele van de commandanten

Rang Naam Begin Eind
Generalmajor,
vanaf 1 februari1942 Generalleutnant
Kurt Feldt 28 november 1941 15 april 1942
Generalmajor Bruno Ritter von Hauenschild 15 april 1942 12 september 1942
Generalmajor,
vanaf 1 januari1943 Generalleutnant
Arno von Lenski 12 september 1942 2 februari 1943
Oberst,
vanaf 1 juni 1943 Generalmajor,
vanaf 20 mei 1944 Generalleutnant
Maximilian Reichsfreiherr von Edelsheim 1 maart 1943 1 augustus 1944
Oberst,
vanaf 1 november 1944 Generalmajor
Gustav-Adolf von Nostiz-Wallwitz 1 augustus 1944 25 maart 1945
Major i.G. Rudolf von Knebel Doeberitz 25 maart 1945 8 mei 1945

Generalmajor von Nostiz-Wallwitz raakte op 25 maart 1945 bij Balga door granaatsplinters in de buik, hij stierf later aan zijn verwondingen in Sleeswijk-Holstein.