1984 (film)

1984
(Filmposter op en.wikipedia.org)
Regie	Michael Anderson
Producent	N. Peter Rathvon
Scenario	Ralph Gilbert Bettison William Templeton
Gebaseerd op	1984 (roman) van George Orwell
Hoofdrollen	Edmond O'Brien Michael Redgrave Jan Sterling
Muziek	Malcolm Arnold
Montage	Bill Lewthwaite
Cinema­tografie	C.M. Pennington-Richards
Productie­bedrijf	Holiday Film Productions Ltd.
Distributie	Columbia Pictures
Première	6 maart 1956
Genre	sciencefiction
Speelduur	90 minuten
Taal	Engels
Land van herkomst	Verenigd Koninkrijk
Opbrengst	£ 80.073
(en) IMDb-profiel
MovieMeter-profiel
(mul) TMDb-profiel
(en) AllMovie-profiel
Portaal    Film

1984 is een Britse sciencefictionfilm in zwart-wit uit 1956 onder regie van Michael Anderson met in de hoofdrollen Edmond O'Brien, Michael Redgrave en Jan Sterling.^[1] Het scenario is gebaseerd op de gelijknamige roman van George Orwell uit 1949, die een totalitaire toekomst van een dystopische maatschappij schetst.^[2] De film volgde op een eerdere bewerking van Westinghouse Studio One en een BBC-bewerking voor televisie.

Halverwege de jaren zestig leidde een nucleaire oorlog tot de verwoesting van de Aarde en de opkomst van drie superstaten: Oceanië, Eurazië en Oost-Azië. In 1984 werd Londen aangeduid als hoofdstad van Airstrip One, een provincie in Oceanië die bestuurd wordt door één almachtige partij onder leiding van Big Brother.

Winston Smith, een lid van de semi-elitaire Outer Party, ontmoet in het voorjaar van 1984 Julia, een vrouw waarvan hij vermoedt dat ze lid is van de Gedachtenpolitie. Winston keert terug naar zijn appartement, waar een elektronisch bewakingsoog de inhoud van zijn aktetas onderzoekt. Winston smokkelt een klein zwart dagboek langs het oog en begint de subversieve gedachten op te schrijven die hij niet hardop durft te zeggen. Winstons mijmering wordt verstoord wanneer zijn buurmeisje Selina Parsons zijn appartement binnenkomt om hem als verrader te beschuldigen. Robert Parsons, Selina's vader, nodigt Winston uit voor een drankje in het plaatselijke café.

In het café zien Winston en Parsons Rutherford en Jones, twee verraders van de Outer Party die gerehabiliteerd zijn door het Ministerie van Liefde. Daarna gaat Winston naar een rommelwinkel om zich te vergapen aan de voorwerpen van weleer die nu waardeloos zijn. Julia komt de winkel binnen, waardoor Winston zich naar buiten haast, waar hij door de politie wordt aangehouden en zich de volgende ochtend bij de Administratie moet melden.

Bij de Administratie wordt Winston berispt door een partijfunctionaris omdat hij met het gewone volk omgaat. Winston gaat vervolgens aan de slag bij de afdeling Archieven van het Ministerie van Waarheid. Wanneer Winston een foto ontdekt die de onschuld van Jones en Rutherford kan bewijzen, geeft Winstons chef O'Connor hem opdracht de foto te vernietigen.

Die avond krijgt Winston tijdens een politieke bijeenkomst een briefje van Julia waarin ze hem haar liefde betuigt. Later spreken ze af om elkaar op zondag te ontmoeten op een weiland buiten Londen, ver weg van de nieuwsgierige microfoons en teleschermen van Big Brother. Daar raken ze elkaar aan, een handeling die verboden is door de Anti-Sex League, en bedrijven ze de liefde.

Twee weken later stelt Winston voor om een kamer te huren in het pand van de rommelwinkel, een van de weinige plekken waar geen alomtegenwoordige bewakers zijn. In de geborgenheid van hun kamer vertrouwt Winston Julia toe dat hij denkt dat O'Connor lid is van de Ondergrondse.

Op een avond vindt Winston een briefje in O'Connors handschrift met de tekst "Weg met Big Brother". Overtuigd dat O'Connor hun enige hoop is om te ontsnappen aan de tirannie van Big Brother, gaan Julia en Winston naar zijn appartement en verklaren dat ze zich bij de Ondergrondse willen aansluiten. O'Connor instrueert Winston om altijd een lege aktetas bij zich te dragen.

Enkele dagen later, tijdens een bijeenkomst ter gelegenheid van de Week van de Haat, ruilt een man van aktetas met Winston. Wanneer Winston de koffer opent, vindt hij een exemplaar van een manifest van de vermeende leider van de Ondergrondse. Terug in hun geheime kamer mijmert Julia dat alleen liefde Big Brother kan verslaan. Op dat moment registreert een achter een spiegel verborgen telescherm Julia's gevoelens en valt de Gedachtenpolitie binnen om hen te arresteren.

Winston wordt opgesloten op het Ministerie van Liefde. Ook Parsons zit er vast nadat zijn dochter hem heeft aangegeven omdat hij in zijn slaap "Weg met Big Brother" mompelde. O'Connor komt de kamer binnen en onthult dat hij een geheime agent van de staat is. Onder leiding van O'Connor wordt Winston onderworpen aan een hersenspoeling. Winston, die zich na een reeks elektroshocks nog steeds verzet, verklaart dat ze zijn liefde voor Julia nooit zullen kunnen uitwissen.

Nadat hij beseft dat Winstons grootste angst is om levend opgegeten te worden door ratten, sluit O'Connor hem op in een kamer vol krijsende knaagdieren. Winston stort in en smeekt hen om Julia aan de knaagdieren te voeren. Nadat O'Connor zijn vrijlating heeft goedkeurd, dwaalt Winston wezenloos door de straten, waar hij een onverschillige Julia ziet. Big Brother meldt dat het Euraziatische leger verslagen is en dat de oorlog snel voorbij zal zijn. Wanneer Winston omkijkt is Julia verdwenen. Uiteindelijk voegt een "gerehabiliteerde" en gehersenspoelde Winston zich enthousiast bij de menigte en juicht "Lang Leve Big Brother!"

Er werd ook een alternatief einde opgenomen, waarin Winston in opstand komt en "Weg met Big Brother!" begint te roepen voordat hij wordt neergeschoten. Julia schiet hem te hulp en ondergaat hetzelfde lot.

• Het script werd mede geschreven door William Templeton, die de roman eerder in 1953 al had bewerkt voor de Amerikaanse televisieserie Studio One.
• Net als de eerdere verfilming van Animal Farm werd de film 1984 in het geheim gefinancierd door de CIA.^[3] De film ontving een subsidie van 100.000 dollar van het United States Information Agency.^[4]
• In de Verenigde Staten werd de film in 1956 uitgebracht als een dubbelaffiche samen met een andere Britse sciencefictionfilm The Gamma People.^[5]

• (en)  1984 in de Internet Movie Database
• (nl)  1984 op MovieMeter
• (mul)  1984 in The Movie Database
• (en)  1984 in de database van AllMovie