18e Pantsergrenadierdivisie

18e Infanteriedivisie
18e Gemotoriseerde Divisie
18e Pantsergrenadierdivisie
18e Pantsergrenadierdivisie
Oprichting 1 oktober 1934
Ontbinding 2 mei 1945
Land Vlag van nazi-Duitsland nazi-Duitsland
Krijgsmacht­onderdeel Wehrmacht
Organisatie Heer
Specialisatie Infanterie
Gemotoriseerde infanterie
Veldslagen Tweede Wereldoorlog
Fall Weiss
Fall Gelb
Fall Rot
Operatie Barbarossa
Tichvinoffensief
Operatie Bagration
Oost-Pruisenoffensief
Omsingelingsslag van Heiligenbeil
Slag om Berlijn
Commandanten zie commandanten

De 18e Infanteriedivisie / 18e Gemotoriseerde Divisie / 18e Pantsergrenadierdivisie was een Duitse infanteriedivisie tijdens de Tweede Wereldoorlog. Oorspronkelijk was dit een infanteriedivisie van de 1e Welle. In november 1940 werd de divisie gemotoriseerd en stond sindsdien bekend als de 18e Gemotoriseerde Divisie (Duits: 18.  Infanterie-Divisie (mot.)). In juni 1943 werd de eenheid omgedoopt tot 18e Pantsergrenadierdivisie. De divisie nam deel aan de invasie van Polen, de Westelijke Campagne en de Oorlog tegen de Sovjet-Unie. In 1944 werd ze vernietigd tijdens het Sovjet-offensief ten oosten van Minsk en in hetzelfde jaar opnieuw opgericht. Begin 1945 werd de divisie opnieuw weggevaagd in de Slag om Oost-Pruisen. De divisie werd voor de derde keer gevormd en eindigde de oorlog in Berlijn in mei 1945.

18e Infanteriedivisie

Oprichting

Na de nederlaag van het Duitse Keizerrijk in de Eerste Wereldoorlog, waren de Duitse strijdkrachten onderworpen aan de beperkingen van de Verdrag van Versailles. Het Deutsches Heer werd ontbonden en er werd een Reichswehr gevormd. De Reichsheer werd opgedeeld in twee Gruppenkommandos (Berlijn en Kassel), drie cavaleriedivisies en zeven infanteriedivisies.

Na de dood van Paul von Hindenburg] en de beëdiging van de strijdkrachten bij Adolf Hitler ("de eed van de Führer"), werd het A-Plan van de Reichswehr, opgesteld in 1932, uitgevoerd en werd het aantal divisies verhoogd tot 21. De leiders van de oude divisies werden nog steeds ingezet. Maar deze hadden een camouflagenaam. De naam van de 3e Divisie in Wehrkreis III (Berlijn) was Infanterieführer III. Op 1 oktober 1934 nam Generaal-majoor Hermann Hoth het bevel over van Infanterieführer III in Liegnitz/Silezië voor de vorming van de 18e Infanteriedivisie uit delen van de 3e en 4e Divisies (in Wehrkreis VIII. Pas op 15 oktober 1934 werd de eigenlijke benaming gebruikt.

Ter voorbereiding op de invasie van Polen werd de divisie gemobilieeerd op 26 augustus 1939. Het werd toegewezen aan het 10e Leger in de Heeresgruppe Süd en op de linkerflank in het gebied Kreuzburg.

Poolse campagne

Op 1 september 1939 begon de aanval op Polen en daarmee ook de Tweede Wereldoorlog. De Poolse linies werden snel doorbroken en de divisie rukte op naar Warschau. Onderweg werd Widawka overgestoken, een zijrivier van de Warta.

Van 9 tot 19 september 1939 nam de divisie deel aan de Slag om de Bzura, de beslissende slag om Polen. Al op 19 september werd de artillerie van de divisie ingezet tegen Warschau. Op 26 september namen de 1e, 2e en 10e compagnieën van het Infanterieregiment 51 Fort II (Fort Wawrzyszew) aan de westelijke rand van Warschau in. De divisie nam vervolgens deel aan de verovering van het fort van Modlin.

Tijdens de invasie van Polen werd meer dan 10% van de sterkte van de divisie van 17734 man gedood (717 man), gewond (1278) of vermist (10).

Na het einde van de campagne bleef de divisie als bezettingsmacht in de omgeving van Warschau. In december 1939 werd de divisie overgebracht naar Gelsenkirchen.

Westerse campagne

Vanaf 10 mei 1940 nam de divisie deel aan Fall Gelb, als onderdeel van het 6e Leger. Het Julianakanaal en de Maas werden op de eerste dag bij Elsloo overgestoken. Op 11 mei werd het Albertkanaal overgestoken. De Dijlelinie, een geallieerde verdedigingslinie in België, werd op 13 mei 1940 aangevallen en op 16 mei doorbroken. De verdere opmars was in de richting van Rijsel en vervolgens Ieper. Op 24 mei waren Duitse eenheden nog maar ongeveer 15 km van Duinkerke. Hier stopte de opmars als gevolg van een controverse tussen Hitler en het Opperbevel. De geallieerden maakten van deze stop, die meer dan drie dagen duurde, gebruik om een verdedigingsring rond Duinkerke aan te leggen, die het mogelijk maakte om te evacueren. Begin juni trok de divisie Duinkerke binnen.

Na het einde van deze eerste fase van de campagne werd de divisie een OKH-reserve en volgde de aanvallende Duitse eenheden naar het gebied van Le Mans tijdens de Slag om Frankrijk. De divisie verloor in deze veldtocht 558 gesneuvelden, 1993 gewonden en 39 vermisten.

De divisie bleef in Le Mans als bezettingsmacht tot eind september 1940. In deze periode werd het Infanterieregiment 30 van de divisie als een garderegiment in Parijs ingezet. In oktober verhuisde de divisie terug naar de Heimat in Wehrkreis VIII.

18e Gemotoriseerde Divisie

Vanaf november 1940 startte de motorisering van de divisie die in mei 41 werd voltooid, en de omdoping naar 18e Gemotoriseerde Divisie.

Operatie Barbarossa

Met het einde van de motorisering in mei 1941, werd de 18e Gemotoriseerde Divisie toegevoegd aan de Panzergruppe 3, die vanaf het begin van Operatie Barbarossa behoorde tot Heeresgruppe Mitte]. De eenheid vocht in de Slag om Białystok-Minsk, de daaropvolgende Slag bij Smolensk en nam met het 16e Leger] deel aan de opmars naar Leningrad. Op 26 augustus veroverde de divisie Ljoeban en trok vervolgens naar Kirisji. Met deze beweging zou Leningrad worden afgesneden. Vanaf 16 oktober 1941 nam de divisie deel aan het Tichvinoffensief. De stad Tichvin werd op 8 november 1941door de divisie ingenomen. Maar daar strandde het offensief. De Sovjettroepen gingen tot de tegenaanval over en aan en aan het einde van het jaar trok de divisie terug over de Volchov.

Tijdens het winteroffensief van 1941/42 verloor de eenheid 9000 man en werd van het front teruggetrokken met nog ongeveer 700 man resterend.

Staraja Roessa

De situatie rond Demjansk, begin 1942

Maar al in januari 1942 verplaatste de divisie zich naar Staraja Roessa, zuidelijk van het Ilmenmeer. De Sovjets hadden in dit gebied een grote aanval ingezet en de divisie verdedigde met succes deze sleutelstad. Wel werden iets zuidelijk ongeveer 100.000 Duitsers ingesloten in de Demjansk-pocket. Vanaf 20 maart 1942 nam de divisie deel aan de aanval om de pocket te ontsluiten, hetgeen lukte. Daarna nam de divisie weer stellingen in rond Staraja Roessa en bleef gedurende ruim een jaar, tot medio mei 1943, ongeveer in dezelfde stelling. Op 20 mei 1943 werd de divisie dan van het front teruggetrokken in reserve.

18e Pantsergrenadierdivisie

Op 23 juni 1943 werd de divisie bij Jelnja omgedoopt tot 18e Pantsergrenadierdivisie en kreeg daarbij Panzer-Abteilung 118 toegewezen, die was uitgerust met Sturmgeschützen. Op 21 juli 1943 werd de divisie dan als reserve naar Heeresgruppe Mitte gestuurd rond Smolensk. In september kwam de divisie onder bevel van het 4e Leger) en vocht in dit gebied tot begin oktober 1943. Tussen 9 oktober en 4 december 1943 verdedigde de divisie de "Panther-positie" ten zuiden van de Dnjepr in het gebied ten oosten van Orsja. Van januari tot medio 1944 vocht de divisie succesvolle defensieve gevechten ten zuidwesten van Chausy.

Op 20 juni 1944 bevond de divisie zich ten zuidoosten van Mogilev. Op 22 juni 1944 werd de divisie zwaar getroffen door het Sovjet zomeroffensief tegen Heeresgruppe Mitte: Operatie Bagration. Tot 27 juni verdedigde de divisie ten oosten van de Dnjepr en vervolgens ten westen van Mogilev. Daarna trok de divisie zich terug naar het gebied ten zuidoosten van Minsk, waar de restanten van de divisie werden omsingeld en weggevaagd. De laatste restanten van het Grenadierregiment 51 (mot) probeerden zich een weg naar het zuidwesten te banen. De restanten van het Grenadierregiment 30 (mot) probeerden op 7 juli door te breken naar het noordwesten. De commandant van de divisie, Generalleutnant Karl-Ludwig Zutavern, pleegde op 6 juli 1944 zelfmoord om gevangenneming te voorkomen.

Ontbonden in 1944

De restanten van de divisie, ongeveer 2.160 man, verzamelden zich vanaf 16 juli 1944 op Oefenterrein Mielau en op 28 juli 1944 werd de 18e Pantsergrenadierdivisie officieel opgeheven. Uit de restanten van de divisie werd de Panzerbrigade 105 gevormd op Oefenterrein Milau in Wehrkreis I.

Heropgericht in 1944

De divisie zou op 7 september 1944 opnieuw opgericht worden, uit de Panzerbrigade 105 gereorganiseerd als Kampfgruppe 18.'nbsp; Panzergrenadier-Division op het militaire oefenterrein Neuhammer voor Wehrkreis VIII. Dit werd niet uitgevoerd, maar volgde wel op 2 december 1944 in de Wehrkreis I. Opnieuw naar het oostfront gestuurd, werd de divisie deel van het 4e Leger.

Oost-Pruisen

In januari 1945 werd de zich vormende divisie versterkt door de vorming van drie nieuwe bataljons en werd overgeplaatst naar Gumbinnen. Eigelijk nauwelijks klaar werd de divisie meegetrokken in de maalstroom van het Sovjet Oost-Pruisenoffensief. Hierbij belandde de divisie al vrijwel meteen in de Omsingelingsslag van Heiligenbeil. Al tijdens deze slag was de jonge divisie gereduceerd tot schamele resten en verdween voor het midden van maart 1945 al van de slagordelijsten.

Ontbonden in 1945

Als gevolg hiervan werd de 18e Panzergrenadierdivisie al in maart weer ontbonden en de divisiestaf kreeg de opdracht om de Infanteriedivisie Ulrich von Hutten te vormen. Delen van de zelf divisie konden zich via de Oostzee evacueren.

Heropgericht in 1945

A op 21 maart 1945 werd de divisie opnieuw opgericht, weer als 18e Pantsergrenadierdivisie. Ditmaal werden delen van de Pantserdivisie Holstein en de Pantserdivisie Schlesien gebruikt. Dit gebeurde bij de Heeresgruppe Weichsel achter de Oder.

Heeresgruppe Weichsel

De divisie bevond zich aanvankelijk in het Eberswalde-gebied. Toen de Sovjets hun eindoffensief bij Berlijn inzetten op 16 april 1945 werd de divisie al snel aangevallen en werd langzaam Berlijn zelf ingedrukt. Het laatste deel van de gevechten vond op 2 mei plaats in de wijk Berlijn-Charlottenburg. Schamele resten konden nog uitbreken en kwamen tot aan Ketzin/Havel.

Einde

De 18e Panzergrenadierdivisie werd op 2 mei 1945 vernietigd in Berlijn.

Bovenliggende bevelslagen

Legerkorps Leger Legergroep Plaats/regio Begin Eind
11e Legerkorps10. ArmeeHeeresgruppe SüdPolen1 september 193910 september 1939
?8. ArmeeHeeresgruppe SüdPolen11 september 1939september 1939
?10. ArmeeHeeresgruppe SüdPolen17 september 1939
8e Legerkorps14. ArmeeHeeresgruppe SüdPolenoktober 1939
11e Legerkorps8. ArmeeHeeresgruppe SüdPolenoktober 1939
27e Legerkorps6. ArmeeHeeresgruppe BWest-Duitslandoktober 1939
4e Legerkorps6. ArmeeHeeresgruppe BWest-Duitsland, België5 november 193930 mei 1940
10e Legerkorps18. ArmeeHeeresgruppe BFrankrijk30 mei 19405 juni 1940
1e Legerkorps4. ArmeeHeeresgruppe BFrankrijk5 juni 19406 juni 1940
28e Legerkorps6. ArmeeHeeresgruppe AFrankrijk6 juni 19409 juni 1940
10e Legerkorps6. ArmeeHeeresgruppe AFrankrijk9 juni 194021 juni 1940
28e Legerkorps6. ArmeeHeeresgruppe ALe Mans21 juni 194030 juni 1940
10e Legerkorps6. ArmeeHeeresgruppe ALe Mans30 juni 19407 juli 1940
MilitärbefehlshaberFrankreichHeeresgruppe ALe Mans7 juli 194024 juli 1940
22e Gemotoriseerde Korps2. ArmeeHeeresgruppe CLe Mans24 juli 194014 september 1940
StandortkommandanturParisHeeresgruppe CParijs14 september 194030 september 1940
Stellv. Gen.Kdo. VIII. AKBdEWehrkreis VIII30 september 1940november 1940
46e Gemotoriseerde Korps11. ArmeeHeeresgruppe CHeimatnovember 1940april 1941
reserve11. ArmeeHeeresgruppe CHeimatapril 194115 april 1941
57e Gemotoriseerde KorpsPanzergruppe 3Heeresgruppe MitteHeimat, Sovjet-Unie15 april 194127 juni 1941
39e Gemotoriseerde KorpsPanzergruppe 3Heeresgruppe MitteWilna, Bialystok, Minsk27 juni 194128 juni 1941
57e Gemotoriseerde KorpsPanzergruppe 3Heeresgruppe MitteWilna, Bialystok, Minsk28 juni 19419 juli 1941
direct onder bevelPanzergruppe 3Heeresgruppe MitteWilna, Bialystok, Minsk9 juli 194118 juli 1941
39e Gemotoriseerde KorpsPanzergruppe 3Heeresgruppe MitteWilna, Bialystok, Minsk19 juli 194126 juli 1941
57e Gemotoriseerde KorpsPanzergruppe 3Heeresgruppe MitteWilna, Bialystok, Minsk26 juli 194110 augustus 1941
39e Gemotoriseerde KorpsPanzergruppe 3Heeresgruppe MitteWilna, Bialystok, Minsk10 augustus 194122 augustus 1941
1e Legerkorps18. ArmeeHeeresgruppe NordKirisji22 augustus 194111 oktober 1941
Gruppe von Roques16. ArmeeHeeresgruppe NordVolchov11 oktober 194112 oktober 1941
39e Gemotoriseerde Korps16. ArmeeHeeresgruppe NordTichvin12 oktober 194121 december 1941
10e Legerkorps16. ArmeeHeeresgruppe NordStaraja Roessa21 december 194120 mei 1943
reservedirect onder bevelHeeresgruppe NordIlmenmeer20 mei 194323 juli 1943
direct onder bevel3. PanzerarmeeHeeresgruppe MitteJelnja23 juli 194331 juli 1943
direct onder bevel4. ArmeeHeeresgruppe MitteSmolensk31 juli 19438 augustus 1943
39e Pantserkorps4. ArmeeHeeresgruppe MitteJelnja8 augustus 194327 september 1943
27e Legerkorps4. ArmeeHeeresgruppe MitteJelnja27 september 19437 december 1943
39e Pantserkorps4. ArmeeHeeresgruppe MitteNevel, Orsja7 december 1943
27e Legerkorps4. ArmeeHeeresgruppe MitteOrsjajanuari 1944
12e Legerkorps4. ArmeeHeeresgruppe MitteBykhovfebruari 1944juli 1944
in oprichting4. ArmeeHeeresgruppe MitteOost-Pruisendecember 1944
6e Legerkorps4. ArmeeHeeresgruppe MitteOost-Pruisenfebruari 1945maart 1945
6e Legerkorps4. ArmeeHeeresgruppe MitteOost-Pruisenfebruari 1945maart 1945
direct onder bevel3. PanzerarmeeHeeresgruppe WeichselOderbegin april 1945
direct onder bevel-Heeresgruppe WeichselOdermedio april 1945
56e Pantserkorps9. ArmeeHeeresgruppe WeichselOdermedio april 19452 mei 1945

Commandanten

Oberst Josef Rauch was de laatste commandant
Rang Naam Begin Eind
GeneralleutnantHermann Hoth1 oktober 19341 april 1938
GeneralleutnantErich von Manstein1 april 193826 augustus 1939
Generalmajor
vanaf 1 juli 1940 Generalleutnant
Friedrich-Carl Cranz26 augustus 193924 maart 1941†
GeneralmajorFriedrich Herrlein1 april 194115 december 1941
Oberst
vanaf 1 maart 1942 Generalmajor
vanaf 1 januari 1943 Generalleutnant
Werner von Erdmannsdorff15 december 19419 augustus 1943
Generalmajor
vanaf 20 april 1944 Generalleutnant
Karl-Ludwig Zutavern9 augustus 194314 april 1944
GeneralleutnantKurt Jahn14 april 194424 mei 1944
GeneralleutnantKarl-Ludwig Zutavern24 mei 19446 juli 1944 †
Generalmajor Dr.jur. Dr.rer.pol.Hans Boelsen10 september 19444 februari 1945
Oberst
vanaf 20 april 1945 Generalmajor
Josef Rauch4 februari 19452 mei 1945

Generalleutnant Cranz werd gedood door eigen artillerievuur op Oefenterrein Neuhammer. Generalleutnant Zutavern pleegde zelfmoord.

Samenstelling

18e Infanteriedivisie
24 augustus 1939
18e Gemotoriseerde Divisie
1 mei 1941
18e Pantsergrenadierdivisie
18 juni 1943
18e Pantsergrenadierdivisie
7 september 1944
18e Pantsergrenadierdivisie
2 december 1944
  • Panzer-Abteilung 118
  • Panzer-Abteilung 118
  • Infanterieregiment 30 (Görlitz)
  • Infanterieregiment 51 (Liegnitz)
  • Infanterieregiment 54 (Glogau)
  • Infanterieregiment (mot.) 30
  • Infanterieregiment (mot.) 51
  • Grenadierregiment (mot.) 30
  • Grenadierregiment (mot.) 51
  • Panzergrenadierregiment 30
  • Panzergrenadierregiment 30
  • Panzergrenadierregiment 51
  • Kradschützen-Bataillon 38,
    in mei 1941 van III./Infanterieregiment 51
  • Panzer-Aufklärungs-Abteilung 118
  • Panzer-Aufklärungs-Abteilung 118
  • Artillerieregiment 18 (Liegnitz)
  • Artillerieregiment 18
  • Artillerieregiment 18
  • Artillerie-Abteilung 18
  • Artillerie-Abteilung 18
  • Heeres-Flakabteilung 300
  • Divisie-eenheden 18
  • Divisie-eenheden 18
  • Divisie-eenheden 18
  • Divisie-eenheden 18
  • Divisie-eenheden 18