170e Infanteriedivisie (Wehrmacht)

170e Infanteriedivisie
Embleem 170e Infanteriedivisie
Embleem 170e Infanteriedivisie
Oprichting 1 december 1939
Ontbinding 9 mei 1945
Land Vlag van nazi-Duitsland nazi-Duitsland
Krijgsmacht­onderdeel Wehrmacht
Organisatie Heer
Specialisatie Infanterie
Veldslagen Tweede Wereldoorlog
Commandanten zie commandanten

De 170e Infanteriedivisie (Duits: 170. Infanterie-Division) was een Duitse infanteriedivisie tijdens de Tweede Wereldoorlog. De divisie nam deel aan de Duitse invasie in Denemarken in april 1940, maar kwam niet actief in actie in de veldtocht in het westen. Vanaf juni 1941 nam de divisie deel aan de strijd aan het oostfront, eerst in de zuidelijke sector en vanaf 1942 aan de noordelijke. De divisie capituleerde in mei 1945 in Oost-Pruisen.

Geschiedenis

Oprichting en training

De 170e Infanteriedivisie werd opgericht op 1 december 1939 op Oefenterrein Munsterlager in Wehrkreis X. De 170e Infanteriedivisie was een divisie van de 7e Aufstellungswelle. Deze Welle werd samengesteld eind 1939, toen de Wehrmacht zich voorbereidde op de Slag om Frankrijk. In deze 7e Welle-eenheden werden de antitankdetachementen ondersteund door een fietscompagnie. Ze waren bewapend met Duits materieel, in plaats van met het Tsjechoslowaakse materieel van de 5e en 6e Welle. De nieuwe divisie werd naar Oefenterrein Munsterlager verplaatst voor training. Tegen januari 1940 was de divisie op volledige sterkte nadat Feldersatz-Bataillone 28 en 30 waren toegevoegd.

Veldtocht in Denemarken

Medio februari 1940 verhuisde de divisie naar het gebied rond Bremen als voorbereiding om Denemarken te bezetten als onderdeel van het Höheres Kommando z.b.V. XXXI als onderdeel van Operatie Weserübung. Op 8 en 9 september 1940 marcheerde de divisie zonder noemenswaardige incidenten Denemarken binnen en bezette de haar toegewezen locaties in Jutland en bleef daar vervolgens. Tussen 25 en 29 mei 1940 werd de divisie uit Denemarken getransporteerd naar Limburg.

Veldtocht in het Westen

Tegen de tijd dat de divisie aankwam in Limburg, was de eerste fase van de veldtocht al bijna afgelopen. Maar ook in de tweede fase, Fall Rot, kwam de divisie niet in actie, maar trok slechts achter de fronttroepen aan vanaf Charleroi naar net ten noorden van Parijs. Vanaf oktober 1940 werd de divisie ingezet voor kustverdediging tussen de mondingen van de Seine en de Orne en bleef daar tot medio februari 1941. Toen volgde een verplaatsing terug naar Duitsland, naar Einbeck en in april 1941 verder naar Roemenië. Daar fungeerde de divisie als Lehrtruppe

Veldtocht tegen de Sovjet-Unie

Vanaf 30 juni 1941 deed de divisie mee aan Operatie Barbarossa en rukte vanuit het gebied Iași op in oostelijke richting. Op 18 juli werd de Dnjestr overgestoken bij Jampol en begin september 1941 de Dnjepr bij Berislav. Daarna trok de divisie verder oostwaarts, noordelijk langs Melitopol en nam succesvol deel aan de Slag bij de Zee van Azov van eind september tot 11 oktober 1941. Na deze slag werd de divisie verplaatst naar de noordelijke toegang tot de Krim, de Landengte van Perekop.

Krim 1941/42

De divisie had een aandeel in de verovering van Sebastopol in 1942

Bij Perekop versterkte de divisie de daar al lopende aanval en daarop braken de Duitse troepen door de Sovjetverdediging en zwermden tegen eind oktober 1941 uit over de Krim. De divisie trok op naar de zuidkust van de Krim, rond Feodosia en veroverde deze stad op 3 november 1941. Daarna werd doorgestoten naar Kertsj . Vanaf 21 december werd de divisie ook ingezet voor de eerste grote aanval op Sebastopol. Maar op 31 december 1941 werd de aanval afgebroken en grote delen van het 11e Leger, waaronder de divisie, werden overgebracht naar het schiereiland Kertsj, waar de Sovjets geland waren. Hier werden de Sovjets tot staan gebracht, maar de gevechten duurden verschillende maanden. Pas tijdens Operatie Trappenjagd, in mei 1942, werden de Sovjets van het schiereiland verdreven en de divisie veroverde uiteindelijk Kertsj op 20 mei 1942. Daarop keerde de divisie terug naar Sebastopol en was deel van de succesvolle aanval op en verovering van deze vesting in juni/juli 1942 in Operatie Störfang.

Naar Heeresgruppe Nord

Er volgde een korte pauze, waarin de divisie zich kon herstellen. Daarna werd de divisie in de eerste twee weken van augustus 1942 per trein naar het gebied rond Leningrad vervoerd, om daar deel te gaan nemen aan een nieuwe poging om de stad in te nemen, dit keer door het 11e Leger (Operatie Nordlicht). Maar daar net aangekomen, openden de Sovjets hun Sinyavino-offensief. De divisie kwam in actie in de verdediging en de daaropvolgende tegenaanvallen. Door de Duitse verliezen kwam het daarna niet meer tot hun eigen offensief. De divisie kwam ten oosten van Leningrad langs de Neva bij Sjlisselburg in de frontlinie. Hier kreeg de divisie de volle laag in de Tweede Ladogaslag in januari 1943 en moest terugtrekken. Daarna werd de divisie ten zuiden van Leningrad ingezet en vervolgens zuidwestelijk, meest omgeving Poelkovo. Hier beleefde de divisie ook het Sovjet winteroffensief van januari 1944. De divisie werd, met alle Duitse troepen hier weggedreven van Leningrad en moest op de terugtocht. Deze eindigde voorlopig rond Narva. In het gelijknamige bruggenhoofd kwam de divisie in actie tot juni 1944. Op 12 februari 1944 werden de resten van de 10e Luftwaffen-Felddivisie in de divisie opgenomen.

Operatie Bagration

Eind juni 1944 werd Heeresgruppe Mitte vernietigd in het Sovjetoffensief Operatie Bagration in Wit-Rusland. OP 28 juni 1944 werd de divisie op treintransport gezet om te helpen het gat in de frontlinie op te vullen. De divisie werd naar Molodetsjno gebracht en daar samen met de 5e Pantserdivisie samengevoegd tot Kampfgruppe von Saucken. Molodetsjno kon tegen de overmacht van het Rode Leger niet verdedigd worden. Een deel van de divisie werd ingezet in Vilnius, dat een Fester Platz gedoopt was. Bij de inname van deze stad door het Sovjet 5e Garde Tankleger, gingen het Grenadier-Regiment 399 en het Artillerie-Regiment 240 vrijwel geheel verloren. De rest van de divisie ondernam een terugtocht via Lida naar Oost-Pruisen. Hier betrok de divisie een verdedigende stelling tot augustus 1944 westelijk van Suwałki. De hieropvolgende maanden brachten, met uitzondering van enkele gevechten in september en oktober, ook rust en tijd voor herbouw.

Eindstrijd 1945

Vanaf 14 januari 1945 was de divisie weer verwikkeld in zware defensieve gevechten door het Sovjet winteroffensief. De divisie was deel van het 41e Pantserkorps en moest vanaf 21 januari 1945 zijn stellingen opgeven en richting het noordwesten terugtrekken. De divisie werd, met het 4e Leger de Heiligenbeil-pocket ingedreven. De divisie was deel van de strijdmacht die een uitbraakpoging opzette, Operatie Tarnkappe. De 170e Infanteriedivisie kwam het verst en kon tot vlak voor Preuβisch Holland komen (± 35 km opgerukt). De divisie raakte echter een compleet regiment kwijt dat zonder munitie was komen zitten. Daarna moest de uitbraakpoging opgegeven worden. De Heiligenbeil-pocket werd daarop door de Sovjets systematisch kleiner gemaakt. Tegen eind maart 1945 was er niet veel over en de resten van de 170e Infanteriedivisie hielden samen met de 24e Pantserdivisie de laatste perimeter bij Balga. Tot 29 maart werden de laatste soldaten via het Frisches Haff geëvacueerd naar de Frische Nehrung. Op deze schoorwal werd de divisie stapsgewijs teruggedreven, tot eind april 1945 Stutthof bereikt werd. Hier konden de magere resten van de divisie standhouden tot de algehele Duitse capitulatie.

Einde

De 170e Infanteriedivisie gaf zich over aan Sovjettroepen bij Stutthof op 9 mei 1945.

Commandanten

Oberst Franz Griesbach
Rang Naam Begin Eind
Generalmajor
vanaf 1 augustus 1941 Generalleutnant
Walter Wittke 1 december 19398 januari 1942
Generalmajor
vanaf 1 januari 1943 Generalleutnant
Erwin Sander 8 januari 1942februari 1943
Generalmajor
vanaf 1 september 1943 Generalleutnant
Walther Krause 25 februari 194315 februari 1944
OberstFranz Griesbach 15 februari 194416 februari 1944
Oberst
vanaf 1 juni 1944 Generalmajor
Siegfried Haß 16 februari 194418 mei 1944
GeneralmajorFranz Eccard von Bentivegni 18 mei 194410 juli 1944
GeneralleutnantSiegfried Haß 10 juli 19449 mei 1945

Oberst Griesbach was slechts een dag bevelhebber, toen hij door een granaatsplinter zwaar gewond raakte en in een lazaret belandde.

Bovenliggende bevelslagen

Legerkorps Leger Legergroep Plaats/regio Begin Eind
Stellv.Gen.Kdo. XWehrkreis XHeimat1 december 19398 april 1940
H.Kd. z.b.V. XXXIOKHDenemarken9 april 194012 april 1940
H.Kd. z.b.V. XXXIBefh. d.dt. Truppen in DänemarkDenemarken12 april 194026 mei 1940
z. Vfg. OKHLimburg, België, Frankrijk26 mei 194026 juni 1940
H.Kd. z.b.V. XXXII16. ArmeeHeeresgruppe ALillejuli 1940juli 1940
H.Kd. z.b.V. XXXII9. ArmeeHeeresgruppe ANoord-Frankrijkaugustus 194031 oktober 1940
43e Legerkorps9. ArmeeHeeresgruppe ANoord-Frankrijk1 november 1940januari 1941
direct onder bevel9. ArmeeHeeresgruppe ANoord-Frankrijkfebruari 1941
52e Legerkorps11. ArmeeHeeresgruppe CHeimat22 februari 194114 april 1941
47e Gemotoriseerde Korps11. ArmeeHeeresgruppe CHeimat15 april 194123 april 1941
HeeresmissionOKHPloesti24 april 194124 mei 1941
direct onder bevel11. ArmeeOKHPloesti24 mei 19413 juni 1941
54e Legerkorps11. ArmeeHeeresgruppe SüdRoemenië3 juni 194129 juni 1941
30e Legerkorps11. ArmeeHeeresgruppe SüdProet, Iași29 juni 19418 juli 1941
direct onder bevel11. ArmeeHeeresgruppe SüdOekraïne8 augustus 19415 september 1941
49e Bergkorps11. ArmeeHeeresgruppe SüdBerislav, Dnjepr5 september 194125 september 1941
3e Roemeense LegerHeeresgruppe SüdMelitopol25 september 194111 oktober 1941
30e Legerkorps11. ArmeeHeeresgruppe SüdPerekop11 oktober 194123 oktober 1941
54e Legerkorps11. ArmeeHeeresgruppe SüdKrim23 oktober 194130 oktober 1941
42e Legerkorps11. ArmeeHeeresgruppe SüdKrim30 oktober 19418 november 1941
30e Legerkorps11. ArmeeHeeresgruppe SüdKrim9 november 1941mid december 1941
42e Legerkorps11. ArmeeHeeresgruppe SüdKrimmid december 1941januari 1942
30e Legerkorps11. ArmeeHeeresgruppe SüdKrimjanuari 1942maart 1942
42e Legerkorps11. ArmeeHeeresgruppe SüdKrimmaart 19428 mei 1942
30e Legerkorps11. ArmeeHeeresgruppe SüdKrim8 mei 194217 mei 1942
42e Legerkorps11. ArmeeHeeresgruppe SüdKrim18 mei 194225 mei 1942
direct onder bevel11. ArmeeHeeresgruppe SüdKrim25 mei 194231 mei 1942
30e Legerkorps11. ArmeeHeeresgruppe SüdKrim1 juni 194211 juni 1942
54e Legerkorps11. ArmeeHeeresgruppe SüdKrim, Sebastopol11 juni 19422 augustus 1942
direct onder bevel11. ArmeeHeeresgruppe NordKrim, Leningrad2 augustus 19425 augustus 1942
direct onder bevel18. ArmeeHeeresgruppe NordLeningrad5 augustus 194227 augustus 1942
direct onder bevelHeeresgruppe NordLeningrad27 augustus 194228 augustus 1942
26e Legerkorps18. ArmeeHeeresgruppe NordLeningrad27 augustus 19425 september 1942
30e Legerkorps18. ArmeeHeeresgruppe NordLeningrad5 september 19426 oktober 1942
26e Legerkorps18. ArmeeHeeresgruppe NordLeningrad6 oktober 194219 oktober 1942
30e Legerkorps18. ArmeeHeeresgruppe NordLeningrad19 oktober 19425 november 1942
54e Legerkorps18. ArmeeHeeresgruppe NordLeningrad6 november 194214 december 1942
26e Legerkorps18. ArmeeHeeresgruppe NordLeningrad15 december 194217 februari 1943
direct onder bevel18. ArmeeHeeresgruppe NordLeningrad17 februari 194323 februari 1943
50e Legerkorps18. ArmeeHeeresgruppe NordLeningrad24 februari 194311 maart 1943
54e Legerkorps18. ArmeeHeeresgruppe NordLeningrad11 maart 194312 maart 1943
50e Legerkorps18. ArmeeHeeresgruppe NordLeningrad12 maart 194318 maart 1943
54e Legerkorps18. ArmeeHeeresgruppe NordLeningrad18 maart 19432 april 1943
50e Legerkorps18. ArmeeHeeresgruppe NordLeningrad2 april 1943januari 1944
54e Legerkorps18. ArmeeHeeresgruppe NordLeningradfebruari 194423 februari 1944
direct onder bevelAA NarwaHeeresgruppe NordNarwa23 februari 1944april 1944
43e LegerkorpsAA NarwaHeeresgruppe NordNarwamei 1944
26e LegerkorpsAA NarwaHeeresgruppe NordNarwajuni 194428 juni 1944
39e Pantserkorps4. ArmeeHeeresgruppe MitteVilnioesjuli 1944
41e Pantserkorps4. ArmeeHeeresgruppe MitteSuwałkijuli 1944
27e Legerkorps4. ArmeeHeeresgruppe MitteSuwałkiaugustus 1944augustus 1944
41e Pantserkorps4. ArmeeHeeresgruppe MitteSuwałkiaugustus 1944
6e Legerkorps4. ArmeeHeeresgruppe MitteSuwałkinovember 1944december 1944
41e Pantserkorps4. ArmeeHeeresgruppe MitteOost-Pruisenjanuari 1945maart 1945
6e LegerkorpsArmee OstpreußenSuwałki10 april 1945mei 1945

Samenstelling

  • Infanterie-Regiment 391
  • Infanterie-Regiment 399
  • Infanterie-Regiment 401
  • Artillerie-Regiment 240 (vier Abteilungen)
  • Panzerjäger-Abteilung 240 (antitankbataljon)
  • Pionier-Bataillon 240 (geniebataljon)
  • Nachrichtenabteilung 240 (verbindingsbataljon)
  • Nachschubstruppen (bevoorradingstroepen)