Zandbergmolen
| Zandbergmolen | ||||
|---|---|---|---|---|
| Basisgegevens | ||||
| Plaats | Zele .svg.png){kind=small} België | |||
| Adres | Zandberg | |||
| Coördinaten | 51° 4′ NB, 4° 3′ OL | |||
| Bouwjaar | 14e eeuw (houten molen) 1605–1608 (herbouw) | |||
| Verdwenen | 1931 | |||
| Type | Standaardmolen | |||
| Kenmerken | Korenmolen | |||
| Functie | Malen van graan | |||
| Oorspronkelijk gebruik | Korenmolen | |||
| Huidig gebruik | - | |||
| Monumentstatus | - | |||
| Externe link(s) | ||||
| Belgische Molendatabase | ||||
| ||||
De Zandbergmolen was een korenmolen in de Belgische gemeente Zele, gelegen op de Zandberg, een verhoogde locatie ongeveer 400 meter ten oosten van de parochiekerk van Zele.
Geschiedenis
De molen werd oorspronkelijk in de 14e eeuw als houten windmolen gebouwd. Tijdens de Tachtigjarige Oorlog (rond 1580) werd de molen vernield en tussen 1605 en 1608 herbouwd. Op 18 mei 1890 raakte de molen zwaar beschadigd door een hevig onweer, waarbij een wiek afbrak en ook omliggende woningen schade opliepen. Molenaar Jozef Van Lierde bleek niet verzekerd te zijn tegen dergelijke schade.[1] De molen is afgebeeld op historische kaarten zoals de Ferrariskaart, de Atlas der Buurtwegen (1840) en de Vandermaelenkaart (1846–1854).
Rond de Eerste Wereldoorlog raakte de molen buiten gebruik, mede door de opkomst van stoommaalderijen die de traditionele molens verdrongen. In 1919 pleitte de Provinciale Commissie voor Monumenten en Landschappen van Antwerpen bij haar collega’s in Gent voor behoud van de molen, die bedreigd werd door plannen voor de aanleg van een steenweg.[2] Uiteindelijk werd de molen in 1931 gesloopt.
Eigendom
De molen kende verschillende eigenaars:
- 17e eeuw: Pieter Raes
- Tweede helft 17e eeuw – 1831: Familie Cornelis
- Cornelius Cornelis
- Adrianus Cornelis (1676–1749)
- Josephus Emmanuel Cornelis (1733–1813) – verkocht door Anna-Marie Catharina Cornelis in januari 1794
- Victor Cornelis en Joannes Augustinus Cornelis (zonen van Josephus Emmanuel, vanaf 1810)
- 1831–1931: Familie Van Lierde
- Joannes Baptiste Van Lierde (molenaar uit Denderleeuw, vanaf 19 oktober 1831)
- Josephus Van Lierde (1843–1912), gehuwd met Maria Benedicta De Clercq
- Remi-Jozef Van Lierde (1886–1961) en Juliaan Adolf Van Lierde (1889–1961) – laatste molenaars
- Irma Van Lierde – laatste eigenaar
Huidige situatie
Na de sloop in 1931 werd de Zandberg bebost. Anno 2025 is het terrein een rechthoekig plein in het centrum van Zele, dat onder meer als parkeerplaats dient.[3] In 2012–2013 verrees er het gebouw De Wiek als verwijzing naar de voormalige molen.
De Zandberg is sinds 1714 de locatie van jaarmarkten. Nog steeds vinden er jaarlijks twee markten plaats:
- Lentejaarmarkt: dinsdag in de week veertien dagen voor Pasen
- Oktoberjaarmarkt: dinsdag na de eerste zondag van oktober
Bronnen
Voetnoten
- ↑ Cederic Van Huffel & Katrien Van Den Berghe, Archeologienota Zandberg te Zele. ADEDE bvba (2016). Gearchiveerd op 21 november 2022.
- ↑
- ↑ Zandberg. Gearchiveerd op 20 november 2022.
Literatuur
- Boone, L., Coene, K. (2001). Heem en oudheidkundige kring Zele - jaarboek 2001 nr. 32. Ahrend NV.