Yeshayahu Leibowitz
| Yeshayahu Leibowitz | ||
|---|---|---|
 | ||
| Persoonlijke gegevens | ||
| Geboortedatum | 29 januari 1903 | |
| Geboorteplaats | Riga | |
| Overlijdensdatum | 18 augustus 1994 | |
| Overlijdensplaats | Jeruzalem | |
| Beroep | biochemicus, journalist, filosoof, pedagoog, academisch docent, scheikundige, schrijver, neurofysioloog[1] | |
| Academische achtergrond | ||
| Alma mater | Humboldtuniversiteit | |
| Archieflocatie(s) | Nationale Bibliotheek van Israël[2] | |
| Wetenschappelijk werk | ||
| Vakgebied(en) | filosofie, biochemie, geneeskunde, neurofysiologie, wetenschapsgeschiedenis, religie, jodendom | |
Yeshayahu Leibowitz (Hebreeuws: ישעיהו ליבוביץ) (Riga, 29 januari 1903 – Jeruzalem, 18 augustus 1994) was een Israëlisch, orthodox-joodse geleerde. Hij was hoogleraar biochemie, organische chemie, neurofysiologie en filosofie aan de Hebreeuwse Universiteit van Jeruzalem. Ook was hij (hoofd)redacteur van de Encyclopaedia Hebraica, een uitgebreide encyclopedie in de Hebreeuwse taal. Hij stond bekend om zijn uitgesproken opvattingen over politiek, religie en Joodse filosofie. Hij was een criticus van zowel de Palestijnse terreur als de Israëlische repressie, van zowel religieus extremisme als seculiere zelfgenoegzaamheid.
Leibowitz' vorm van religieus zionisme was sober en theocentrisch. Hij verwierp elke notie dat de moderne Israëlische staat religieuze betekenis had. "Voor het jodendom is alleen God heilig", schreef hij. "Land, natie en staat missen die status." Dit maakte hem tot een scherpe criticus, niet alleen van Israëlische regeringen, maar ook van het religieuze establishment, dat hij ervan beschuldigde nationalisme in theologische termen wit te wassen. "De transformatie van de Joodse religie tot een camouflage voor Israëlisch nationalisme", waarschuwde hij, "is een valse religie."[3]
Leibowitz zei na de Libanonoorlog in 1982 dat de staat Israël en het zionisme heiliger waren geworden dan de humanistische waarden van de Joden, en beschreef de moraal van het onderdrukkende en wrede Israëlische gedrag in de bezette Palestijnse gebieden als "Judeo-nazistisch" van aard, terwijl hij waarschuwde voor het ontmenselijkende effect van deze bezetting op zowel de slachtoffers als de onderdrukkers.[4]
Hij werd de ‘profeet van de toorn’ genoemd vanwege zijn frequente kritiek op vooraanstaande zionisten zoals Ben-Gurion en het in zijn ogen extreem nationalistische zionisme.[5]
Leibowitz begreep wat democratieën vaak vergeten: dat de grootste bedreiging voor liberale samenlevingen niet van externe vijanden komt, maar van interne gewoontes van morele ontduiking. Wanneer overheersing routine wordt, wanneer bezetting genormaliseerd wordt, wanneer de taal van veiligheid wordt gebruikt om afwijkende meningen het zwijgen op te leggen en ethiek te herdefiniëren, dan begint de democratie van binnenuit uit te hollen. "Veiligheid", herinnerde hij zijn lezers eraan, "is alleen een realiteit waar er ware vrede tussen buren heerst... Zonder vrede is er geen veiligheid, en geen enkele geografisch-strategische regeling in het land kan daar verandering in brengen."[6]
In 1991 maakte de Israëlisch-Nederlandse filmer Benny Brunner een documentaire over Leibowitz met de titel "A Philosopher For Every Season".[7]
In 1993 werd Leibowitz geselecteerd voor de Israëlprijs (de hoogste culturele onderscheiding in Israël) vanwege ‘zijn levenswerk en bijzondere bijdrage aan de samenleving en de staat’, maar na een negatieve reactie van premier Yitzhak Rabin op politieke gronden weigerde Leibowitz de prijs in ontvangst te nemen.[8][9]
- ↑ Nationaal Normbestand van Tsjechië; geraadpleegd op: 29 augustus 2023; NKC-identificatiecode: jn20000720145.
- ↑ https://www.nli.org.il/he/archives/NNL_ARCHIVE_AL990027620320205171/NLI.
- ↑ Yeshayahou Leibowitz - Judaism, Human Values and the Jewish State, 1982
- ↑ Noam Chomsky Warns of the Rise of 'Judeo-Nazi Tendencies' in Israel. Middle East Monitor (12 november 2018).
- ↑ Yeshayahu Leibowitz: Prophet of Wrath, Harbinger of the Future. Haaretz.
- ↑ The Prophet Israel Ignored: How Yeshayahu Leibowitz Foresaw Gaza’s Nightmare.
- ↑ A Philosopher For All Seasons, 1991.
- ↑ ליבוביץ סירב לקבל, הפרס לשניצר בוטל. Haaretz.
- ↑ Many Israelis Aghast as Critic Is Chosen for Prize Michael Parks for Los Angeles Times, 18 Jan. 1993.
