West-Indisch Huis (Hoorn)
| Kamer van de WIC in het Noorderkwartier | ||||
|---|---|---|---|---|
 | ||||
Binnenluiendijk 2, maart 2016 | ||||
| Locatie | ||||
| Adres | Binnenluiendijk 2 | |||
| Coördinaten | 52° 38′ NB, 5° 4′ OL | |||
| Buurpanden | Huis Bonck | |||
| Status en tijdlijn | ||||
| Opening | 1784, 1862 | |||
| Oorspr. functie | Kantoorpand | |||
| Huidig gebruik | Vrijmetselaarsloge | |||
| Huisvest | WIC Kamer Noorderkwartier | |||
| Prijzen en erkenningen | ||||
| Monumentstatus | Rijksmonument | |||
| Monumentnummer | 22301 | |||
| Detailkaart | ||||
  | ||||
| ||||
Het West-Indisch Huis aan de Binnenluiendijk 2 in Hoorn was het kantoorpand van de Kamer van de WIC in het Noorderkwartier. Het pand is sinds 1862 in gebruik bij de Loge West Friesland. Het pand staat sinds 16 november 1965 in het Rijksmonumentenregister ingeschreven als rijksmonument 22301.
Geschiedenis
In 1629 kochten de heren van de West-Indische Compagnie een aantal erven op wat toen de Luyendijk genoemd werd. Om hoeveel en welke erven het precies gaat is niet met zekerheid te zeggen.[1] In ieder geval behoort het huidige pand Binnenluiendijk 2 tot die erven.[2] Op dat moment vergaderden de heren van de Kamer van de West-Indische Compagnie nog in de Oude Oosterpoort[1], die toen al als verdedigingswerk in onbruik was geraakt. Het opgekochte pand aan de Luyendijk was van Gerard Schage een van de burgemeesters van de stad. Een tweede pand naast dit pand werd een aantal maanden later gekocht.[3] Een van de panden werd in gebruik genomen als kantoorpand en het ander als pakhuis voor kostbare goederen zoals goud en ivoor. Deze panden werden later samengevoegd. Het huidige pand bestaat uit twee samengevoegde oudere panden, dit werd omstreeks 1784 gedaan om zo een enkel kantoorpand voor de Kamer van de WIC in het Noorderkwartier te kunnen vormen. Gedurende de 19e eeuw werd het gebouw enige tijd gebruikt als dependance van het Stadsziekenhuis. In 1862 werd het pand in gebruik genomen door het Vrijmetselaarsloge de Loge West Friesland. De inwijding vond plaats op 24 november 1863.[1]
In 1941 kocht de Gemeente Hoorn het pand van de Vrijmetselaars, want gedurende de Tweede Wereldoorlog werden de Vrijmetselaars vervolgd, om het in 1949 weer terug te verkopen.[4] De gemeente kocht het pand voor 2.500 gulden, met als mededeling dat de Loge was opgeheven. Sinds de terugkeer is de loge onafgebroken bij de Loge West-Friesland in gebruik. Het pand is vrijwel elk jaar met Open Monumentendag te bezichtigen.
Exterieur
De voorgevel is vijf traveeën breed en wordt bekroond door een driehoekig fronton met daarin het logo van de WIC. Hier staat WGC, omdat de West-Indische Compagnie officieel de Geoctroyeerde West-Indische Compagnie heette. Voor de voordeur is een bordes geplaatst met aan weerszijden een trap. Het geheel is voorzien van een smeedijzeren leuning. De gevel is opgedeeld door een middenrisaliet en twee hoeklisenen en heeft decoraties in de Lodewijk XVI-stijl.[2] Aan weerszijden van het middelste venster op de verdieping hangt een festoen met daaraan een schild, links de letter L en rechts de letter F. Boven het venster hangt een derde schild, waarop de letter W. Deze drie letters: LWF staan voor Loge West-Friesland.[5] Boven de festoenen en onder het fronton staan jaartalletters die het jaartal 1784 vormen.
Interieur
De centrale hal en een aantal onderdelen in de rechter voorkamer stammen nog uit de periode dat de drie woningen samengevoegd werden. De hal is voorzien van stucwerk in hoogreliëf. Hier zijn twee medaillons geplaatst die de handel en de scheepvaart voorstellen middels een voorstelling met daarin Neptunus en een driemaster, beide omgeven door verschillende attributen.
Op de begane grond bevindt zich links van de hal, wanneer men binnenkomt via de voordeur, de ruimte met de tempel van de Vrijmetselaars. Daar tegenover in de voorkamer staat een schoorsteenmantel met daarop Lodewijk XVI-motieven, waaronder in het midden een vaas.
De oude 17e-eeuwse balklagen, met sleutelstukken, zijn door het gehele pand nog aanwezig.
- Onderstaande drie de foto's zijn gemaakt in de hal tijdens Open Monumentendag 2016
Poseidon in de hal
De boot
Plafond hal
Literatuur
- Laura Jonkhoff, Kees Klaarhamer & Pieter Meijers, Van de West naar het Oosten Gezien - Binnenluiendijk 2 te Hoorn, Hoorn, Publicatiestichting Bas Baltus, 2013, ISBN 9789076385129
- Panddossier bij Vereniging Oud Hoorn
- 1 2 3 Kerkmeijer, J.C. (1928). Het gebouw der West-Indische Compagnie te Hoorn. Bulletin 17 (8): pp. 178-180
- 1 2 Stenvert, Ronald, Chris Kolman, Saskia van Ginkel-Meester, Elisabeth Stades-Vischer en Ronald Rommes (2006). Monumenten in Nederland. Noord-Holland. Waanders Uitgever, Zwolle, pp. 290-294. ISBN 978-90-400-9178-0. Geraadpleegd op 5 februari 2024.
- ↑ WIC-kantoor in Hoorn. GeschiedenisLokaal Wesstfriesland. Geraadpleegd op 7 februari 2024.
- ↑ Lamers, John (maart 2004). Binnenluiendijk 2 en haar gebruikers. Oud Hoorn 26e jaargang (nr. 2): pp. 51-58
- ↑ WIC Huis en Kantoor (1689-1791). Mapping Slavery. Geraadpleegd op 7 februari 2024.