Werklust (steenfabriek)

Losser Steenfabriek De Werklust
	Exterieur ringoven (2011)
Locatie
Plaats	Losser Nederland
Bijbehorend	Steenfabriek De Werklust: hoofdgebouw, Steenfabriek De Werklust: Vormloods met watertoren, Steenfabriek De Werklust: Kabelsysteem, Steenfabriek De Werklust: Droogloods aan de noordzijde van de vormloods, Steenfabriek De Werklust: Droogloods aan de noordzijde van de vormloods, Steenfabriek De Werklust: Droogloods aan de zuidzijde van de Vormloods, Steenfabriek De Werklust: Droogloods aan de zuidzijde van de Vormloods, Steenfabriek De Werklust: Droogloods aan de zuidzijde van de Vormloods, Steenfabriek De Werklust: Smalspoor
Status en tijdlijn
Status	Museum
Start bouw	1898
Sluiting	1999
Restauratie	2001
Oorspr. functie	Steenfabriek
Eigenaar	BOEi
Prijzen en erkenningen
Monumentstatus	rijksmonumentcomplex (24 november 1999)
Monumentnummer	513488 513489
	Officiële website;
Portaal	Civiele techniek en bouwkunde

De Werklust was een steenfabriek in de Overijsselse plaats Losser^[2] en doet sinds 2006 dienst als museum en evenementenlocatie.

Geschiedenis

In 1897 werd de 'Losserse steen- en pannenfabriek de Werklust' opgericht. Op de plaats van de steenfabriek werd een periodieke veldoven gebouwd voor het bakken van stenen. In 1898 werd besloten om voor de productie van stenen een vennootschap op te richten, de N.V. steen- en pannenfabriek Werklust.

De fabriek werd in het begin van de 20e eeuw gekocht door de Duitse fabrikant Lindenbaum uit Gronau. Hij verkocht het bedrijf in 1923 aan de gebroeders Osse. Zij lieten in 1928 een ringoven met schoorsteen op het terrein bouwen, alsmede in 1935 een uniek kabeltransportsysteem voor ongebakken stenen. Aan deze familie dankt de in deze fabriek geproduceerde steen zijn naam: de Osse-steen, bezaagselde handvorm gevelbaksteen.

Het bedrijf profiteerde van de aanwezigheid van een nabijgelegen kleigroeve, waar de basisgrondstof voor de stenen werd gevonden. De klei werd met behulp van een excavateur afgeschraapt en in kiepwagens gedumpt. Voor de verbinding met de kleigroeve werd een smalspoor aangelegd.^[2] De klei werd naar de vormloods vervoerd, hier werd de klei verder verwerkt en in de vormbakken gedrukt. Uit de vormbakken werden de 'groenlingen', dat zijn ongebakken bakstenen, naar de droogloodsen vervoerd om te drogen. In het najaar stopte de productie van de groenlingen, het werd te koud waardoor het water bevroor in de natte klei en het droogproces stopte. De ringoven werd gevuld met groenlingen, het vuur opgestart en na verloop van tijd werden de bakstenen uit de oven gehaald. Gereed voor de verkoop. In het voorjaar begon het proces opnieuw. Jaarlijks werden iets meer dan een miljoen bakstenen gemaakt.

In 1999 stopte de productie in de fabriek. Datzelfde jaar werd de ringoven met schoorsteen erkend als een rijksmonument, vanwege de zeldzaamheid en de gaafheid van de oven, het feit dat de oven nog wel kan functioneren en vanwege de ruimtelijke samenhang met de rest van het complex.

Het bedrijf functioneert niet meer als steenfabriek en is omgevormd met ringoven, loodsen, kabeltransport en werkplaats tot een museum.

Herbestemming

Na verkoop en overdracht aan de gemeente Losser in 2001 startte de restauratie van de oven, het hoofdgebouw en de schoorsteen waardoor de steenfabriek in 2003 kon dienen als locatie voor de LAGA-manifestatie, een Duits toeristisch initiatief gericht op cultuur en natuur. In een deel van de droogloodsen is een nieuwe entree gemaakt met ontvangst en verblijfsruimte.

Sinds 2006 huurt de Stichting Steenfabriek De Werklust het gebouw en exploiteert de locatie als museum met enige nevenactiviteiten. In 2017 is het complex voor een symbolische één euro verkocht aan BOEi.^[3]^[4]