Walser (volk)

De Walser zijn een Alemannisch volk in de Alpen. Ze spreken een Duits dialect, het Walserduits, dat tot de hoogstalemannische dialecten behoort. In de middeleeuwen breidden ze zich vanuit Wallis over grote delen van Zwitserland, Noord-Italië, Liechtenstein en Oostenrijk uit.

Geschiedenis

Ongeveer 1000 jaar geleden bereikten de Walser vanuit het Berner Oberland het Goms in Wallis en koloniseerden, stukje bij beetje, het hogere deel van het Rhônedal.

Rond de 13e en 14e eeuw verlieten verschillende groepen Walser het Rhônedal en trokken in alle richtingen, maar hoofdzakelijk naar het oosten.

Verspreiding

  • Via de Simplonpas, over de hoofdkam van de Alpen maar nog in Wallis, werden als eerste de gemeentes Simplon en Gondo gekoloniseerd.
  • In het Berner Oberland: Lauterbrunnen, Mürren, Planalp, en verstrooid in het Berner Mittelland.
  • In de huidige Italiaanse Alpen: de dalen zuidelijk van het Monte-Rosa-massief en de hoge westelijke en noordelijke zijdalen van de Ossola-vallei:
    • In de regio Aosta-dal: Gressoney: Gressoney-La Trinité (walserdialect: Greschunei Oberteil), Gressoney-Saint-Jean (wdt. Greschunei Underteil und Mettelteil), Issime (wdt. Eischeme), alsook delen van Val d'Ayas.
    • in de provincie Vercelli: Alagna Valsesia (wdt. Im Land), Rima (tegenwoordig samengevoegd met de gemeente San Giuseppe onder de naam Rima-San Giuseppe (wdt. In d Rimmu), Rimella (wdt. Remmalju), Riva Valdobbia (wdt. Rifu)
    • in de provincie Verbania-Cusio-Ossola: Formazza (wdt.Pomatt), Macugnaga (wdt. Z Maggana), Salecchio (wdt. Saley), Ornavasso (wdt. Urnafasch), Miggiandone, Agàro (wdt. Ager), Ausone (wdt. Ogschtu), Campello-Monti (wdt. Ggampel)
  • in het kanton Ticino de gemeente Bosco/Gurin (wdt. Gurin)
  • grote delen van het kanton Graubünden:
    • Rheinwald
    • Obersaxen, Vals/St. Martin GR, Signina (gemeente Riein)
    • Safiental, Tenna, Valendas, Versam, Tschappina, Avers, Mutten
    • het Schanfigg
    • het hogere Landwasser-dal met Davos en het Prättigau
  • waarschijnlijk vanuit het Prättigau:
    • Triesenberg en Planken in Liechtenstein
    • Calfeisen-dal en Tamina-dal in het kanton Sankt Gallen
    • Vorarlberg en Tirol: Grote Walser-dal, Kleine Walser-dal; Tannberg met Schröcken, Lech en Warth alsook Lechleiten, Gehren en Walchen (delen van Steeg in Tirol); de gemeentes Galtür en Ischgl in Tiroler Paznaun-dal, Brand, Bürserberg, Dünserberg, Ebnit, Laternser-dal, Damüls en Silber-dal

Migratieroutes

De Walsers trokken op zoek naar onbewoonde gebieden om hun gemeenschappen te vestigen. De keuze van de route hing sterk af van de specifieke bestemming.

Over de Alpenhoofdkam

Om de huidige Italiaanse dalen te bereiken moesten de Walsers de Alpenhoofdkam oversteken. De Walsers vestigden zich er in de gebieden die als ongeschikt werden beschouwd voor bewoning door de lokale (Italiaanstalige) bevolking in de lagere valleien. Deze gebieden lagen vaak hoog in de bergen en waren alleen bereikbaar via ruige, hoogalpiene paden.

De relatief lage Simplonpas (2005 m) werd gebruikt voor de Walsermigratie, maar ook de hogere Griespas en nog hogere Monte Moropas zou gebruikt zijn door de Walsers. Via de Griespas (2479 m) werd het Val Formazza (Pomattdal) gekoloniseerd. Via de 2984 meter Monte Moropas werd Macugnaga (hoge deel van het Valle Anzasca) gekoloniseerd en vervolgens via lagere passen andere naburige dalen aan de zuidzijde van de Monte Rosa (Valsesia, Gressoney). Saint-Jacques-des-Allemands in het Val d'Ayas (Aosta) werd vermoedelijk via de Theodulpas (2946 m) vanuit Zermatt gesticht. Dankzij de alpiene deskundigheid van de Walsers kon men migreren over passen tot bijna 3000 meter in het Monte Rosa-massief.

Oorzaken van de migratie

Een oorzaak van de volksverhuizing was de groeiende bevolking, die op zoek ging naar nieuwe landbouwgebieden. De Walser ontwikkelden vaardigheden en technieken die het mogelijk maakten om hooggelegen berggebieden te gebruiken voor de landbouw en veeteelt. De kolonialisering van zulke gebieden werd door de toenmalige machthebbers gestimuleerd door belastingontheffingen en het verdelen van bijzondere privileges. Zodoende konden de Walser zich uit feodale verplichtingen onttrekken. Vanwege hun eigen rechtssysteem worden de Walser ook "Freie Walser" genoemd. Desondanks waren ze in veel gevallen wel beschikbaar voor c.q. werden verplicht tot militaire dienst.

Cultuur

De cultuur en taal van de Walser is tot op de dag van vandaag gedeeltelijk behouden. Hun architectuur kenmerkt zich door de typische houten huizen en de door hun aangelegde Walser-wegen.

Dit artikel is uitgegeven door Wikipedia. De tekst is beschikbaar onder Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0, tenzij anders vermeld. Voor de mediabestanden kunnen aanvullende voorwaarden gelden.