Afvalverbrandingsinstallatie

Een afvalverbrandingsinstallatie (AVI) of afvaloven is een installatie die specifiek bestemd is voor het verbranden van afval.

Afval dat niet hergebruikt of gerecycled kan worden, wordt gestort of verbrand. Storten op een vuilnisbelt is de minst duurzame oplossing, want het afval blijft onbenut liggen, tot het vergaat. Hierbij kan schade optreden aan het milieu, bijvoorbeeld bodemverontreiniging, waterverontreiniging en de productie van stortgas (methaan), dat een sterk broeikasgas is.

Bij afvalverbranding ontstaan ook schadelijke stoffen. Om die reden zijn de verbrandingsinstallaties uitgerust met uitgebreide rookgaszuiveringen voor de verwijdering van zuren, zoals waterstofchloride, waterstoffluoride, zwaveligzuur, stikstofoxides, en verder van stof, van zware metalen als lood, cadmium en kwik, en van organische stoffen zoals dioxines.

De vrijkomende verbrandingswarmte wordt aangewend voor warmtedistributie (stadsverwarming), in de industrie, of voor het opwekken van elektriciteit. Vaak wordt ook biomassa meegestookt. Zo werken de straatverlichting, tram en metro in Amsterdam op elektriciteit, opgewekt uit huishoudelijk restafval van deze stad. Na 2023 kunnen daar nog tienduizenden woningen worden voorzien van afvalverbrandingswarmte.

Niet al het afval is brandbaar. De restproducten, zoals vliegas en bodemas, tezamen zon 10 - 15 % van het ingevoerde afval, worden grotendeels nuttig toegepast. Metaal dat in het afval zit wordt meestal afgescheiden uit de bodemas. Din metaal (aluminium drankblikjes, folie) verbrandt echter meestal in de oven en wordt zodoende niet teruggewonnen. Slechts een klein deel blijft over als restafval, en moet gestort worden. Vliegas wordt bijvoorbeeld gebruikt als vulstof in asfalt of cement, en bodemas wordt gebruikt als ophoogmateriaal in de wegenbouw. Extra maatregelen moeten ervoor zorgen dat de verontreiniging die in de bodemas zit niet in de bodem of het grondwater terechtkomt. Zo wordt het, speciaal verpakt, verwerkt. Het voordeel is dat dit goedkoper is dan ophogen met zand en men van de bodemas af is.

Problemen voor het behalen van een constant verbrandingsrendement zijn voornamelijk de niet constante samenstelling van het afval, de niet homogeniteit en afval van grote afmetingen (bijvoorbeeld een matras) en het wisselende watergehalte. In de afvalbunkers wordt het ingevoerde afval, voor het de ovens in gaat zo goed mogelijk gehomogeniseerd, maar vaak niet voldoende.

Dit, samen met een relatief lage verbrandingstemperatuur (850 - 900 °C), zorgt ervoor dat de verbranding niet altijd volledig is en zo vuil rookgas en veel bodemas met een hoge fractie onverbrand ontstaat. Ook de bijmenging van chemisch afval (batterijen, verfblikken, kwikthermometers etc. ) in het huishoudafval zorgen voor vervuild rookgas.

Chemisch afval dient dan ook in speciale verbrandingsinstallaties bestemd voor uitsluitend chemisch afval verbrand te worden. Hier wordt gezorgd voor optimale verbrandingsomstandigheden als zuurstofovermaat, een hoge temperatuur (> 1000 °C) en verblijftijd. Ook hier moeten de rookgassen gereinigd worden en blijft as en rookgasreinigingsresidu als chemisch afval over.

Afvalverbrandingsinstallaties stoten grote hoeveelheden van het broeikasgas Koolstofdioxide uit. In 2022 betrof dit ongeveer 7,2 Megaton CO₂.^[1] Op kleine schaal wordt inmiddels koolstofdioxide afgevangen uit de rook van verbrandingsinstallaties door CO₂-afvanginstallaties. Er zijn plannen voor het realiseren van meer en grotere afvanginstallaties. Anno 2025 is de toekomstige realisatie hiervan nog onzeker omdat het niet zeker is of deze installaties gefinancierd kunnen worden.^[2]

In Nederland staan AVI's in Alkmaar, Amsterdam, Coevorden/Emlichheim op de grens met Duitsland, Dordrecht, Duiven, Harlingen, Enschede / Hengelo, Moerdijk, Roosendaal, Rozenburg, Tilburg, Delfzijl, Weurt en Wijster. De installatie aan de Brielselaan in Rotterdam-Zuid is in 2010 gesloten.^[3]

In Vlaanderen staan afvalverbrandingsinstallaties in Beveren^[4], Brugge, Eeklo, Gent, Harelbeke, Houthalen-Helchteren, Knokke, Oostende, Roeselare en Wilrijk.^[5] De installatie in Sint-Niklaas werd in december 2002 gesloten wegens niet toepassing van het voorzorgsprincipe.^[6] Ook de installatie te Menen is gesloten. Er was een afvalverbrandingsinstallatie gepland in Drogenbos en er is er een gepland in Kampenhout. In Brussel staat een installatie en in Wallonië staan installaties te Thumaide, Herstal, Virginal en Charleroi.

Afvalverbrandingscentrales in België

• 2020 Waste to Energy Facilities Worldwide