Vondelstraatrellen

De Vondelstraatrellen waren de eerste grote krakersrellen^[1][2] in Amsterdam, die plaatsvonden van 29 februari t/m 3 maart 1980, twee maanden voor de inhuldiging van koningin Beatrix.

Op 29 februari werd het eerder ontruimde pand op nummer 72 in de Vondelstraat opnieuw gekraakt. De kraak was grondig voorbereid: een grote demonstratie in de binnenstad moest de aandacht van de politie voor het pand afleiden. De kraak lukte, maar in de avond van 29 februari probeerde de politie het pand, op de hoek met de Constantijn Huygensstraat, direct te ontruimen. De drie pelotons Mobiele Eenheid die erop af werden gestuurd, werden echter binnen tien minuten door een grote groep krakers verjaagd. Liefst 53 agenten raakten gewond, van wie er 25 naar het ziekenhuis moesten. Het hele treffen was voor Amsterdammers rechtstreeks te volgen via de lokale radiozender Radio Stad Amsterdam. Deze zender zou het hele weekend met extra uitzendingen de gebeurtenissen op de voet volgen en een deel van de onderhandelingen verliep ook via die zender.

Na het vertrek van de Mobiele Eenheid begonnen de krakers met het bouwen van barricaden rondom het pand. Ze vreesden een spoedige terugkomst van de politie. Bouwwerkzaamheden in de buurt leverden barricademateriaal: van stenen tot complete bouwketen. Aan de kant van de krakers was er een leidende rol weggelegd voor de toen nog jonge Wijnand Duyvendak.^[3] Door de opbouw van barricaden tussen de kruising Constantijn Huygensstraat met de Overtoom aan de ene kant en de brug over het Vondelpark aan de andere kant ontstond een vrijstaat waar politie en hulpdiensten geen toegang meer hadden, en ook werden vijf lijnen van het tramverkeer langs twee belangrijke doorgaande verkeersroutes, de Constantijn Huygensstraat en de Overtoom, geblokkeerd.

Op de ochtend van 3 maart gebruikte de politie twee pantsergenievoertuigen van de Koninklijke Landmacht om een bres te slaan in de barricaden. De krakers boden nauwelijks verzet. Het kraakpand werd niet ontruimd, omdat de actie slechts tot doel had het verkeer en de openbare orde in het gebied te herstellen.^[3][4][5]