Voetbal (voorwerp)

De Adidas Telstar Durlast uit 1974, volgens het Buckminstermodel met vijf- en zeshoeken
Een voetbal volgens het Gaelische ontwerp. Dit model is nog steeds de standaard in het Gaelic football.

Een voetbal is een hol bolvormig met lucht gevuld voorwerp, dat gebruikt wordt bij het voetbalspel. De voetbal heeft vaak de vorm van een afgeknotte icosaëder, een wiskundig figuur. Voordat deze vorm gebruikt werd werden leren ballen gebruikt met dezelfde vorm als volleyballen. Tegenwoordig worden voetballen zowel van waterafstotend leer gemaakt als van kunststof. Naast de standaardbal in de vorm van een afgeknotte icosaëder worden er ook nieuwe patronen ontwikkeld zoals de Adidas Teamgeist die voor het WK voetbal in 2006 gebruikt is.

Ballen die gebruikt worden bij officiële wedstrijden dienen te voldoen aan door de FIFA gestelde eisen wat betreft zeven verschillende kenmerken.

Geschiedenis van de voetbal

De oudste nog bestaande voetbal is gemaakt van gevulkaniseerd rubber waarvan het ontwerp in 1855 werd gemaakt door Charles Goodyear. Daarvoor werden eerdere varianten van het voetbalspel gespeeld met een opgeblazen varkensblaas.

In 1886 kwam de Gaelische bal in Dublin op de markt. Dit model bal is nog steeds in gebruik en bestaat uit zes vlakken die weer opgesplitst zijn in drie banen van aan elkaar genaaid leer. Dit is voor te stellen als een (afgeronde) kubus waarbij ieder van de zes zijden verdeeld is in drie evenwijdige stroken. Een van de middenstroken kon door middel van een zware veter worden geopend en gesloten om de binnenblaas te kunnen oppompen. Tot 1900 bestond een voetbal uit zwaar bruin leer dat de vervelende eigenschap had nogal in gewicht toe te nemen in natte omstandigheden.

Rond 1950 waren ventielen ontwikkeld waardoor de veter kon komen te vervallen. Ook werd rond deze tijd het leer geverfd om waterabsorptie tegen te gaan. Al snel verschenen de eerste witte voetballen op de velden. In hetzelfde jaar ontwikkelde het Deense Select Sport een voetbal met het Buckminster patroon, samengesteld uit kleine vijf- en zeshoeken. Dit model werd in de loop van de tijd populair en zou vanaf 1970 de standaard worden voor het WK.

Tijdens het WK van 1986 in Mexico werd voor het eerst een polyurethaan voetbal gebruikt. Door deze synthetische vervanger van leer werd de voetbal lichter, sneller en minder gevoelig voor vocht.

Speciale ontwerpen voor het WK

Bij elk nieuw wereldkampioenschap wordt er een nieuwe bal geïntroduceerd:

De Adidas Uniforia uit 2020

Bij elk nieuw Europees kampioenschap wordt er een nieuwe bal geïntroduceerd:

Trivia

Een afgeknotte icosaëder naast een standaard voetbal.
  • In armere landen, als er geen geld voor een goede bal beschikbaar is, worden er provisorische ballen gemaakt. Bijvoorbeeld van strak opgerolde kleding in een plastic zak die afgeplakt wordt met tape. Een andere methode is door rubberen elastieken aan elkaar te knopen en op te rollen.
  • Het Fullereen-molecuul, bestaande uit zestig koolstofatomen, heeft dezelfde vorm als een voetbal.
Dit artikel is uitgegeven door Wikipedia. De tekst is beschikbaar onder Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0, tenzij anders vermeld. Voor de mediabestanden kunnen aanvullende voorwaarden gelden.