Vitosaura

Vitosaura is een geslacht van vleesetende theropode dinosauriërs, behorende tot de Neoceratosauria, dat tijdens het late Krijt leefde in het gebied van het huidige Argentinië. De enige benoemde soort is Vitosaura colozacani.

In de vallei van Colozacán, ten zuiden van het dorp Tama op de westelijke helling van de Sierra de Los Llanos, werden tussen de botten van Titanosauria in 2009 en 2010 beenderen van theropoden gevonden. Die werden mechanisch geprepareerd door het Centro Regional de Investigaciones Científicas y Transferencia Tecnológica de La Rioja, Paleontología de Vertebrados.

In 2025 werd de typesoort Vitosaura colozacani benoemd en beschreven door Harold Jiménez Velandia, Martín Dario Ezcurra, E. M Hechenleitner, Giorgio Basilici, Agustín G. Martinelli en Lucas E. Fiorelli. De geslachtsnaam verwijst naar Victoria Romero, bijgenaamd “Doña Vito”, een legeraanvoerster uit de negentiende eeuw die vocht tijdens de Argentijnse Burgeroorlogen en in het vondstgebied geboren is. Het saura is Grieks voor "hagedis" en ook nog eens een vrouwelijk woord wat goed past bij Victoria Romero. De soortaanduiding verwijst naar de Colozacánvallei. De Life Science Identifiers zijn 349E766B-1517-4E15-BE8C-9D9392460BE7 voor het geslacht en 97DB3D77-317F-494B-A0D2-6BF4C22F7A1B voor de soort.

Het holotype, CRILAR-Pv 506, is gevonden in een laag van de Los Llanos-formatie die wellicht dateert uit het Campanien. Het bestaat uit een skelet zonder schedel. Het bewaart de eerste twee ruggenwervels, een stuk heiligbeen en de linkerhelft van het bekken. Het betreft een volwassen individu dat minstens 17 jaar oud is.

De lengte van Vitosaura werd geschat op vierenhalf à vijfenhalf meter.

De beschrijvers gaven een aantal onderscheidende kenmerken aan. Een ervan is een autapomorfie, een unieke afgeleide eigenschap. De schacht van het schaambeen wordt naar onderen smaller in zijaanzicht.

Verder is er een unieke combinatie van op zich niet unieke kenmerken ten opzichte van de Ceratosauria als geheel. De voorste ruggenwervels missen achterste ploerocoelen in de zijkanten anders dan bij onder andere Carnotaurus en Koleken. De voorste ruggenwervels hebben een dwarsgroeve op de achterzijde van het doornuitsteeksel net als bij Majungasaurus en Viavenator, maar elders in de groep ontbrekend. Het darmbeen heeft ongeveer een gelijke omvang van de raakvlakken met het schaambeen en het zitbeen, slechts gedeeld met Rahiolisaurus onder de Abelisauridae. Het aanhangsel voor het zitbeen staat vrijwel verticaal, een kenmerk gedeeld met Genusaurus.

Vitosaura is in de Abelisauridae geplaatst, in een basale positie. Het bleek niet eenvoudig die positie nader te bepalen via een cladistische analyse. Verschillende statistische bewerkingen wezen er op dat Vitosaura wel eens de zustersoort zou kunnen zijn van Rahiolisaurus in de Majungasaurini.

• Jiménez Velandia, Harold; Ezcurra, Martín D.; Hechenleitner, E. Martín; Basilici, Giorgio; Martinelli, Agustín G. & Fiorelli, Lucas E. 2025. "A new Late Cretaceous abelisaurid species from La Rioja Province, northwestern Argentina". Ameghiniana. 65(1): 1–23