Virginia Demetricia
| Virginia Demetricia | ||
|---|---|---|
| Algemene informatie | ||
| Geboren | 22 december 1842 Aruba | |
| Overleden | na 1867 | |
Virginia Demetricia (Aruba, 22 december 1842 – na 1867), ook wel Virginia Demeticia was een Arubaanse vrouw die in opstand kwam tegen de overheersing door slavenhouders. Ze werd in slavernij geboren op een plantage op Aruba, en kwam door haar rebelse karakter meermaals in aanraking met justitie. Tegenwoordig wordt ze gezien als verzetsheldin.
Levensloop
Ze werd geboren op de plantage Barbolia in Oranjestad op Aruba als dochter van Maria Theodora (ca 1811 - 19 oktober 1853).[1] Ze was de vierde van haar zeven kinderen. Het hele gezin was eigendom van Jan Hendrik van der Biest,[2] een protestantse kolonist en hulpbestuurder op Aruba.
De identiteit van haar vader is onbekend. Uit familieonderzoek voor het maken van een portret van Virginia Demetricia in het wooncomplex De Virginia is gebleken dat Virginia Demetricia naar alle waarschijnlijkheid niet alleen van Afrikaanse afkomst was, maar grotendeels van Zuid-Amerikaanse en Caribische afkomst.[3] Virginia werkte al van jongs af aan op de plantage, bijvoorbeeld door het overbrengen van boodschappen en door naar de markt te gaan.
Virginia wilde zich niet laten beheersen en kwam in opstand tegen haar meester Van der Biest. De eerste keer dat ze straf kreeg voor het overtreden van de regels was in maart 1859. Ze was toen 16 jaar en haar moeder was al overleden. Virginia had kleren van haar meesteres gestolen. Zij kreeg van de gezaghebber van het eiland een straf van veertien dagen, waarin ze dwangarbeid aan de openbare weg moest verrichten. Vier maanden later overtrad ze opnieuw de regels en kreeg ze weer straf, die toen bestond uit twee maanden dwangarbeid op de velden van de plantage waar ze woonde. In november van hetzelfde jaar deed ze een poging om weg te lopen, om te ontsnappen aan de praktijken op de plantage. Haar poging mislukte en weer moest ze vier weken arbeid verrichten op de plantage. In juli 1860 werd ze beschuldigd en veroordeeld voor ‘wegloperij en valse beschuldiging, gepaard met oneerbiedigheid’.[4] Ze werd acht dagen in een cel gezet in Fort Zoutman. Toen ze vrijkwam, werd ze vrijwel meteen weer opgepakt. Ze werd beschuldigd van ‘straatrumoer en verzet tegen de politie’. Omdat gevangenis- en arbeidsstraffen klaarblijkelijk niet werkten, kreeg ze haar eerste en enige lijfstraf: veertien touwslagen.
Zoals gebruikelijk wanneer de relatie tussen een eigenaar en een slaafgemaakte onhoudbaar was, verkocht Van der Biest Virginia. In november 1860 verhuisde ze naar haar nieuwe eigenaar Jacob Abraham Jesurun op Curaçao. Uit de archieven blijkt dat hij 140 gulden voor haar heeft betaald.[2] Ook op Curaçao kwam Virginia met justitie in aanraking. Op 10 juni 1861 betrapten twee politieagenten haar op 'eenvoudig feitelijk geweld', waarvoor zij vier dagen werd opgesloten.[5] Op 17 juni 1862 kreeg de toen negentienjarige Virginia haar eerste kind, dochter Jeanette.[6] Virginia's leven kreeg een andere wending toen in 1863 de slavernij werd afgeschaft. Jesurun ontving 200 gulden voor haar als vergoeding. Virginia ging vanaf dat moment door het leven met de achternaam Gaai.[7] Haar Arubaanse familieleden kregen de achternaam Bikker en haar dochter Jeanette de naam Daña.[8] Het laatste wat over haar bekend is, is dat ze in Willemstad op 2 juni 1867 bevallen is van een zoon, die de naam Marcelino Martis Gaai kreeg.
Virginia Demetricia werd in 2005 in een driedelig multimedia-kamerscherm vereeuwigd door de Arubaanse kunstenares Vanessa Paulina. Sindsdien wordt Virginia beschouwd als een symbool van verzet tegen de slavernij op Aruba.
Eerbetoon
- Op het Centrumeiland in Amsterdam zijn een straat en een hofje naar haar vernoemd: de Virginiastraat en het Virginiahof.[9][10] Aan de Virginiastraat is de woonflat de Virginia vernoemd naar Virginia Demetricia. In het wooncomplex is een fictief portret van Virginia Demetricia gemaakt.[3]
- In het Rotterdamse nieuwbouwproject 'In het Zuiderpark' – onderdeel van gebiedsontwikkeling Hart van Zuid – zijn vijf nieuwe locaties vernoemd naar mensen die streden tegen slavernij en koloniale overheersing, onder wie Virginia: het Virginia Gaaipad.[11]
Externe link
- 'Virginia Demetricia (1842-na 1861)', in Digitaal Vrouwenlexicon van Nederland door Luc Alofs, 2014.
- Auteur onbekend, 'Vrouwen in de Nederlandse slavernij', Atria, kennisinstituut voor emancipatie en vrouwengeschiedenis, 8 juni 2016. (geraadpleegd op 12 juli 2018)
- Auteur onbekend, 'Rebel van Aruba', Slavernij en jij. (geraadpleegd op 12 juli 2018)
- Luc Alofs (2013), Slaven zonder Plantage, (kinder-)slavernij en emancipatie op Aruba. Aruba, Charuba. p. 61-62.
- ↑ Maria Theodora - Database Slaafgemaakte Personen Aruba - Coleccion Aruba. coleccion.aw. Geraadpleegd op 24 januari 2026.
- 1 2 Virginia Demetricia (Gaai) - Database Slaafgemaakte Personen Aruba - Coleccion Aruba. coleccion.aw. Geraadpleegd op 24 januari 2026.
- 1 2 Wilma Kuiperi-Jansen, familie van Virginia Demetricia, over woongebouw De Virginia: “Dit is van historische waarde”. Ymere. Geraadpleegd op 24 januari 2026.
- ↑ Virginia Demetricia (1842-na 1861), resources.huygens.knaw.nl
- ↑ NAC Register en staten van door politie gestrafte slaven 1861-12.
- ↑ NAC Geboorte slaven inv. nr. 32 fol. 6.
- ↑ NAC Emancipatieregister inv. nr. 117, fol. 0009.
- ↑ NAC Emancipatieregister inv.nr. 117, fol. 0011.
- ↑ Een verleden in straten, amsterdam.nl, 26 augustus 2019.
- ↑ Wie zijn de verzetshelden achter de straatnamen van het nieuwe Centrumeiland?, AT5, 11 augustus 2019.
- ↑ Vijf Rotterdamse straten krijgen namen van strijders tegen slavernij en koloniale overheersing, Provinciale Zeeuwse Courant, 30 juni 2020.