Vaucheria
| Vaucheria | ||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
 | ||||||||||||
| Vaucheria sp. gevonden in een rijstveld | ||||||||||||
| Taxonomische indeling | ||||||||||||
| ||||||||||||
| Geslacht | ||||||||||||
| Vaucheria A.P. de Candolle[1] | ||||||||||||
 | ||||||||||||
| Geslachtelijke voortplanting | ||||||||||||
Afbeeldingen op  Wikimedia Commons | ||||||||||||
Vaucheria op  Wikispecies | ||||||||||||
| ||||||||||||
Vaucheria is een geslacht van geelgroene algen uit de klasse van de Xanthophyceae. Het is een van de twee geslachten uit de familie Vaucheriaceae. De meeste Vaucheria-soorten leven op vochtige, niet-zilte bodems en in het kustgebied op brakke bodems van kwelders, waar ze vaak donker fluweelgroene matjes kunnen vormen. In de Nederlandse taal worden onder andere deze algen 'draadalgen' genoemd. Soorten uit dit geslacht heten nopjeswier.
Naamgeving
De geslachtsnaam Vaucheria is een eerbetoon aan de Franse natuuronderzoeker Jean Pierre Étienne Vaucher (1763 – 1841). De orde van de Vaucheriales kent maar één familie de Vaucheriaceae. Guiry (2024) kent aan drie geslachten soorten toe verreweg de meeste aan dit geslacht.[2]
Beschrijving
Vaucheria vormt vertakte draden (filamenten) met een diameter van 10 tot 200 micrometer. Deze draden zijn een zogenaamd syncytium; dat zijn buisvormige structuren met grote aantallen chloroplasten en celkernen, dus zonder tussenwanden. Binnen het draadvormige cytoplasma bevindt zich een grote vacuole. Dit geheel wordt de sifonale organisatie van het thallus genoemd. Dwarswanden tussen de celkernen worden alleen gevormd tijdens vermenigvuldiging. De draden zijn via kleine rhizoïde zijdraadjes aan of in het substraat verankerd.
Levenscyclus
In Vaucheria vindt de voortplanting zowel ongeslachtelijk als geslachtelijk plaats. De morfologische generatiewisseling van Vaucheria is een monogenetische cyclus: er is alleen een diploïde generatie. De cytologische kernfasewisseling is haplofasisch: er is alleen een diploïde kernfase.
Ongeslachtelijke voortplanting
Tijdens de vegetatieve voortplanting vormen zich synzoösporen aan de uiteinden van de draad. Dit zijn bolvormige structuren van 100 µm (micrometer) die zijn opgebouwd uit vele cellen voorzien van zweepstaartjes. De sporen groeien dan uit tot nieuwe draden. Deze vorm van ongeslachtelijke voortplanting is alleen bekend van Vaucheria.
Geslachtelijke voortplanting
Tijdens geslachtelijke voortplanting versmelten kleine mannelijke geslachtscellen met grote eicellen. Mannelijke en vrouwelijke geslachtsorganen worden naast elkaar op dezelfde draad gevormd. Omdat de reductiedeling alleen plaatsvindt tijdens gametenvorming (gametische meiose), is Vaucheria een diplont (organisme met een dubbele set chromosomen).
Verspreiding
Vaucheria leeft in stromend en stilstaand zoet water, op plaatsen die periodiek droogvallen, evenals op vochtige, van water afgelegen locaties zoals bospaden. Ongeveer 30% van de soorten is zoutminnend en komt voornamelijk voor op modderige oppervlakken in het estuariumgebied.
Soorten
Guiry (2024) onderscheidt 102 soorten binnen dit geslacht. Het Nederlands soortenregister vermeldt 34 soorten.[3]
Hier een selectie:
- Vaucheria compacta (Nopjeswier)
- Vaucheria geminata
- Vaucheria litorea
- Vaucheria longicaulis (Lang nopjeswier)
- Vaucheria sessilis
- Vaucheria velutina (Harig nopjeswier)
- Vaucheria vipera (Gekronkeld nopjeswier)
- ↑ AlgaeBase. Wiley Online Library. Geraadpleegd op 26 november 2025.
- ↑ (en) Guiry MD. (2024). How many species of algae are there? A reprise. Four kingdoms, 14 phyla, 63 classes and still growing. Journal of Phycology 60 (2): 214-228. DOI: 10.1111/jpy.13431.
- ↑ Nederlands soortenregister, Vaucheria. Geraadpleegd op 26 november 2025.
- Dit artikel of een eerdere versie ervan is een (gedeeltelijke) vertaling van het artikel Vaucheria op de Duitstalige Wikipedia, dat onder de licentie Creative Commons Naamsvermelding/Gelijk delen valt. Zie de bewerkingsgeschiedenis aldaar.