Vlaams Tram- en Autobusmuseum

Vlaams Tram- en Autobusmuseum
MIVA trams in de hal van het Museum.
Locatie
Locatie(s)	Berchem-Groenenhoek
Adres	Diksmuidelaan 42
Thema en expositie
Type	Tram- en autobusmuseum
Thema	Geschiedenis van het stads- en streekvervoer in Vlaanderen
Status en tijdlijn
Opgericht	1999
Openingsdatum	2001
Personen en statistieken
Eigenaar	De Lijn
Conservator(s)	VlaTAM vzw
Architectuur en huisvesting
Monumentstatus	Beschermd monument
Gebouwd	1912
Erkenning en lidmaatschap
Archieflocatie	Vlaams Tram- en Autobusmuseum[1][2][3]
Links
Officiële website
Portaal    Kunst & Cultuur

Het Vlaams Tram- en Autobusmuseum is een museum in het Antwerpse district Berchem over het stads- en streekvervoer in Vlaanderen met nadruk op de provincie Antwerpen. Het museum bevindt zich in de voormalige stelplaats Groenenhoek en presenteert een collectie van historische voertuigen van de Nationale maatschappij van Buurtspoorwegen (NMVB) en de voormalige stadsvervoermaatschappijen.

Het museum bevindt zich in het historische stelplaatsgebouw Groenenhoek, Diksmuidelaan 42, 2600 Berchem-Antwerpen. Het gebouw dateert uit 1912 en is sinds 19 maart 1996 als beschermd monument geklasseerd. Stelplaats Groenenhoek werd nog tot 15 december 1997 door De Lijn gebruikt. Sinds midden 2019 is het gebouw gerenoveerd en het museum werd heropend op 15 juni 2019.

De collectie rollend materieel bestaat uit 70 voertuigen, waaronder één stoomlocomotief, twintig elektrische trams, vijf bijwagens, twaalf dienstwagens, vier goederenwagons, één dieselwagon, 25 autobussen, één trolleybus en één gyrobus.^[4] Een aantal voertuigen zijn rijvaardig en worden ingezet op het Antwerpse net voor evenementen en verhuur.

De pakwagen B 2227 van de Buurtspoorwegen (1899) is het oudste voertuig uit de collectie. Andere merkwaardige voertuigen zijn, onder andere, de eerste Antwerpse elektrische tram (bouwjaar 1900), een open rijtuig uit Gent (1908), een stoomtramlocomotief (1915) en de enige bewaard gebleven gyrobus in de wereld.

Naast de voertuigen zelf bezit het museum een uitgebreide verzameling van toebehoren, dienstuniformen, modellen en dergelijke.

Na de opsplitsing van de Nationale Maatschappij van Buurtspoorwegen is het Vlaamse deel (inbegrepen Waals-Brabant) van het bedrijfsarchief overgedragen aan De Lijn. Door de persoonlijke tussenkomst van de eerste conservator, Eric Keutgens, is dit buurtspoorwegarchief bewaard gebleven en opgeslagen in het museum.^[5] Het archiefdeel van West-Vlaanderen is later door de archiefdienst van de provincie West-Vlaanderen te Brugge overgenomen. Het archief bevat o.a. de oorspronkelijke projectaanvragen, kapitaalvorming, kunstwerken, stations en stelplaatsen, privé-aansluitingen, elektrificatie en exploitatie. Deze documenten zijn op afspraak te raadplegen door onderzoekers.

VlaTAM bezit ook technische archieven en materieellijsten van trams en bussen, afkomstig van de maatschappijen en constructeurs.

Het foto-, dia- en filmarchief is vooral opgebouwd uit schenkingen van liefhebbers die hun werk aan het museum hebben toevertrouwd.

Er is ook een uitgebreide bibliotheek van boeken en tijdschriften, meestal niet meer in de handel te vinden. Ook boeken over buitenlandse trams en bussen behoren tot de verzameling.

• VlaTAM website

Zie de categorie Vlaams Tram- en Autobusmuseum van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.