Uitgeester Schaakgenootschap Lasker

Het schaakgenootschap was ten tijde van haar oprichting in 1917 vernoemd naar de Duitse schaakwereldkampioen Emanuel Lasker. De thuisbasis was hotel De Ooievaar aan de Middelweg in Uitgeest.

Wanneer het lid werd van de Nederlandse Schaakbond is onduidelijk: het wordt namelijk tweemaal als nieuw lid genoemd in het orgaan van de bond, te weten in 1918^[6] en in 1924.^[7] In elk geval leek de vereniging pas vanaf 1924 in de competitie van de Nederlandse schaakbond te spelen. Het zou eerst jarenlang in de derde klasse spelen en omstreeks 1933 in de vierde klasse. Mogelijk vond Lasker de bondscontributie te hoog en wilde het niet langer lid van de KNSB zijn; in 1937 vormde het met andere clubs in de Zaanstreek – Krommenie-Wormerveer, Westzaan en Koog-Zaandijk – schaakkring De Groote Ban, waarmee regionale competities werden gehouden.^[8][9]

Lasker organiseerde voorts diverse simultaanseances. Zo werd in 1923 een simultaanseance gegeven door de Amsterdamse schaker J.L. Kersten; van de 17 partijen won hij er 16 en verloor hij er 1 (+16=0-1).^[10] In 1934 werd er een simultaanseance gegeven door M.A.G. Davidson, een zoon van Jacques Davidson.^[11] Van de 17 partijen die Davidson toen speelde, won hij er 5, maakte hij 3 remises en verloor hij 9 partijen (+5=3-9).^[12] Ook werden drukbezochte toernooien georganiseerd. Zo hield het in 1938 een blitzwedstrijd, waaraan ongeveer negentig personen deelnamen.^[13] Het meest gerenommeerde toernooi zou echter na de oorlog gestalte krijgen.

De bezetting weerhield de vereniging er kennelijk niet van het schaken op gang te houden. Er was nog steeds sprake van wedstrijden in de ⁣⁣Zaanstreek⁣⁣.^[14] Tevens werd gepoogd om samen met de andere verenigingen van schaakkring De Groote Ban een nieuwe regionale competitie op te zetten, nu toch weer onder auspiciën van de Nederlandse Schaakbond. Lasker had tevens plannen om een simultaanseance met "één der beste Nederlandsche spelers" te organiseren waaraan schakers uit Uitgeest en omstreken konden deelnemen.^[15]

Gedurende of na de oorlog was Lasker kennelijk weer lid van de Nederlandse schaakbond geworden, blijkens een ruim gewonnen bondswedstrijd die in 1950 gespeeld was tegen de Zaanse schaakclub Het Havenkwartier.^[16]

Vanaf de jaren 50 was er sprake van een jaarlijks schaaktoernooi dat bekend zou worden als het Uitgeester Laskertoernooi. Deze werd gehouden in het toenmalige hotel Brandjes (vanaf 1969 hotel De Meerpaal), een pand op de hoek van de Middelweg en de Burgemeester van Roosmalenstraat.^[17] Het toernooi zou in de loop van de jaren een internationaal gezelschap trekken.^[18][19] De negende editie, gehouden in 1961, trok 88 deelnemers.^[20] Vier jaar later zou dat er 100 zijn. Met name H. Molenbroek (VAS), A.C. v.d. Tak (VHS) en K. Steijn (Kijk Uit) namen herhaaldelijk deel aan het toernooi. Laatstgenoemde kwam ook meerdere keren als winnaar uit de strijd. De wedstrijdleiding was in die periode in handen van C.J. Mulder, dezelfde persoon die ook het Hoogovenstoernooi leidde.^[21][22] Godfried Bomans, een verwoed schaker,^[23] deed vaak mee aan de vierkampen.^[24][25] Het derde lustrum-toernooi in 1967 werd door E.G. Kaiser gewonnen, die daarmee zijn titel van het voorgaande jaar prolongeerde.^[26] In 1969 kwam de wedstrijdleiding in handen van A.C. Steeman, een ander oudgediende van het Hoogoventoernooi.^[27] Het Laskertoernooi liep in elk geval door tot begin 21e eeuw: in 2010 werd de 58e editie gehouden.^[28]

In het begin van de 21e eeuw, als gevolg van een herinrichting van de buurt, kwam in de plaats van hotel De Ooievaar – toentertijd bekend als het "voormalig ontspanningsgebouw De Ooievaar"^[29] – op hetzelfde adres Uitgeester dorpshuis De Zwaan,^[30] wat vanaf 2006 de thuisbasis werd van schaakgenootschap Lasker.

Parallel met de opkomst van de sociale media, nam het animo bij de vereniging af. Lasker wist geen nieuwe jonge leden meer aan te trekken en de vergrijzing trad in.^[5] In 2012 leek het geen spelers voor wedstrijden buiten Uitgeest meer te kunnen leveren.^[1] Het lidmaatschap bij de KNSB werd in 2014 opgezegd. Het 100-jarig jubileum in 2017 werd gevolgd door een dieptepunt in 2022, na de coronacrisis, toen er slechts 5 actieve leden waren. Anno 2026 was het ledenaantal weer gegroeid tot 20 leden.^[5]