Ture Rangström

Ture Rangström
	Ture Rangström
Algemene informatie
Volledige naam	Anders Johan Ture Rangström
Geboortedatum	30 november 1884
Geboorteplaats	Hedvig Eleonora parish
Overlijdensdatum	11 mei 1947
Overlijdensplaats	Högalid Parish
Land	Zweden
Werk
Genre(s)	symfonische muziek, HaFaBramuziek, opera
Beroep(en)	componist, muziekpedagoog, dirigent, muziekcriticus
	(en) AllMusic-profiel; (en) Discogs-profiel; (en) IMDb-profiel; (en) MusicBrainz-profiel;
Portaal	Muziek

Anders Johan Ture Rangström (Stockholm, 30 november 1884 – aldaar, 11 mei 1947) was een Zweeds componist, muziekpedagoog, dirigent en muziekcriticus.

Levensloop

Rangström studeerde contrapunt en compositie in 1903 en 1904 bij Johan Lindegren in Stockholm. Vervolgens studeerde hij compositie in Berlijn bij Hans Pfitzner en kreeg van 1905 tot 1907 een zangopleiding bij Julius Hey. Zijn zangstudies zette hij in 1906 en 1907 te München voort.

Na zijn terugkomst naar Zweden was hij als muziekcriticus werkzaam van 1907 tot 1909 voor het "Svenska Dagbladet", van 1910 tot 1914 en 1927 tot 1930 voor het "Stockholms Dagblad", in 1920 en 1921 voor "Dagens Nyheter" en van 1938 tot 1942 voor "Nya Dagligt Allehanda".

Eveneens werkte hij als muziekpedagoog, vooral als zangleraar. Rangström was een medeoprichter van de Föreningen Svenska Tonsättare (Zweedse componisten federatie). Zijn debuut als dirigent had hij 1919 in Stockholm. Van 1922 tot 1925 was hij dirigent van de Göteborg Symfonie Orkest. Van 1930 tot 1936 was hij persattaché van het "Kungliga teatern". Vanaf 1919 behoorde hij bij de Kungliga Musikaliska Akademien.

Alhoewel hij grotendeels als componist autodidact was kreeg hij studiebeursen van de staat voor het compositiestudium in 1910, 1911, 1913 en 1915. In zijn oeuvre steken de liederen en liederencycli met rond 300 stuks qua aantal boven de rest uit en in Zweden wordt hij als een van de belangrijkste componisten in dit genre beschouwd. Internationaal bekende zangeressen en zangers, zoals Jussi Björling, Birgit Nilsson en Nicolai Gedda hebben zijn werken uitgevoerd. Hij schreef ook werken voor het muziektheater (opera's, 1 ballet), orkestwerken en kamermuziek. Zoals zijn landgenoot Kurt Atterberg stond het laatromantische klankideaal ook bij Rangström eerst centraal, maar later vond hij ook de weg naar felle en dissonante klankeffecten.

Hij overleed in 1947 aan de volgen van een langdurende halskanker.

Composities

Werken voor orkest

Symfonieën

1914: Symfonie nr. 1 "August Strindberg in memoriam" in cis klein, voor orkest
1919: Symfonie nr. 2 "Mitt land" in d klein, voor orkest
1929: Symfonie nr. 3 "Sång under stjärnorna" in Des groot, voor orkest
1933-1936: Symfonie nr. 4 "Invocatio" in d klein, voor orkest en orgel

Concerten voor instrumenten en orkest

1909: Ballad, voor piano en orkest
1919: Två melodier, voor klarinet, strijkorkest en pauken
1. Sommarhelg
2. Sommarnatt
1933: Partita, voor viool en orkest
1. Préambule
2. Menuet
3. Air
4. Gaillarde
1944: Poem - Capriccio amoroso, voor viool en orkest

Andere werken

1909: Dithirambe, symfonisch gedicht voor orkest
1910: Ett midsommarstycke, symfonisch gedicht voor orkest
1911: En höstsång, symfonisch gedicht voor orkest
1913: Hafvet sjunger, voor orkest
1916-1918: Intermezzo drammatico (aus einem orientalischen Märchenspiel), voor kamerorkest
1. Introduzione
2. Alla danza
3. Notturno
4. Elegia
5. Alla marcia
1918: Divertimento elegiaco, voor strijkorkest
1. Allegro
2. Adagio cantabile
3. Allegro vivace
4. Allegro
1921: Advent : ett julpreludium, voor strijkorkest, slagwerk en pauken
1923: En liten Stockholms-musique, suite voor orkest
1923: Vår stad. Festspel, voor orkest
1928: Brand Lyriska vignetter, suite voor orkest
1929: Brand Uvertura solenne, voor orkest
1929: Drapa : Sorgemusik, voor orkest
1929: Till Damaskus III. Två meditationer - Gravoffer, voor orkest
1933: Barden : Ballad, voor orkest
1933: Från Chopin till Lagårsbacken, voor orkest
1937: Vaux-hall : Orkestersvit i miniatyr, voor orkest
1937-1943: Sweet fox, voor orkest
1940: Appell, voor orkest
1942: Hamlet-rapsodi, voor orkest
1. Sorger, skräck och fest
2. Idyller, lek och smärta
3. Satirer, gycklare och krigare
4. Narren och ödet
1944: Festpreludium, voor orkest
1946: Un petit rien, sonatina voor strijkorkest
Fanfar, voor 2 dwarsfluiten, 2 hoorns en 2 trompetten
Mälarlegender, voor orkest
På nordisk sträng, voor orkest
Två svenska folkmelodier (Glädjens blomster; Ibland rosor), voor strijkorkest

Werken voor harmonieorkest

1939: Festfanfar (Gamla Söder till ära), voor harmonieorkest
1940: Staden spelar - Divertissement, voor harmonieorkest
1. Preludium (Väktarsång)
2. Pastorale (Mälarvågor)
3. Scherzino (Gycklare)
4. Alla marcia (Krigarmasch)
1942: Vårhymn, voor harmonieorkest (gecomponeerd ter gelegenheid van de onthulling van een monument voor August Strindberg, door de kunstenaar Carl Eldh in Tegnérlunden, kort bij Stockholm)

Cantates

1933: Kantat till Artur Hazelius minne 30 nov 1933, cantate voor sopraan, bariton, spreker, gemengd koor, orgel en orkest - tekst: Gunnar Mascoll Silfverstolpe

Muziektheater

Opera's

Voltooid in	titel	aktes	première	libretto
1915	Kronbruden (De bruidskroon)	4 aktes	21 oktober 1919, Stuttgart, Hofopera	August Strindberg
1921	Medeltida (Uit de middeleeuwen)		1921, Stockholm	Holger Drachmann
1943/1944	Gilgamesj, voltooid door John Fernström		20 november 1952, Stockholm, Kungliga teatern	Ebbe Linde, Gilgamesj

Balletten

Voltooid in	titel	aktes	première	libretto	choreografie
1947	Fröken Julia	1 akte, 4 scènes	1 maart 1950, Västerås, Svenska Risteatern Cullbergballetten	Allan Fridericia naar het Drama van August Strindberg	Birgit Cullberg

Toneelmuziek

1926: Till Damaskus III Procession, voor gemengd koor en piano - tekst: August Strindberg
1937: Jord på Gräsmarö, voor spreker en strijkorkest - tekst: Helge Gräslund
Spöksonaten

Werken voor koren

September, "Alle de voksende Skygger", voor gemengd koor en piano - tekst: Jens Peter Jacobsen
Havde jeg, o havde jeg en datterso, o ja!, voor gemengd koor en piano - tekst: Jens Peter Jacobsen
I seraillets have, voor gemengd koor en piano - tekst: Jens Peter Jacobsen

Vocale muziek

Zangcycli

1904: Drei Gedichte, zangcyclus voor zangstem en piano - tekst: Otto Julius Bierbaum (1865-1910)
1. Des Narren Nachtlied
2. Des Narren Regenlied
3. Lied in der Nacht
1918: Ur Kung Eriks visor, voor bariton en piano - tekst: Gustaf Fröding
1. En visa om nar jag var lustig med Welam Welamsson …
2. En visa om mig och narren Herkules
3. En visa till Karin nar hon hade dansat
4. En visa till Karin ur fängelset
5. Kung Eriks sista visa
1924: Den mörka blomman nr. 1, zangcyclus voor mezzosopraan en orkest - tekst: Bo Bergman (1869-1967)
1. Den mörka blomman
2. Bön till natten
3. Vinden och trädet
4. Afskedet
5. Trädet som dör
1924: Tragödie, zangcyclus voor zangstem en piano - tekst: Heinrich Heine
1. Ein Jüngling hat ein Mädchen lieb
2. Es fiel ein Reif
3. Auf Ilsens Grabe
1924: Fem ballader, zangcyclus voor mezzosopran en orkest - tekst: Bo Bergman
1. Gammalsvenskt
2. Flickan under nymånen
3. Pan
4. Näcken
5. Bergakungen
Fyra visor till texter av August Strindberg, zangcyclus voor zangstem en piano
1. Mitt trollslott står i skogens bryn
2. Sju rosor och sju eldar
3. Semele, Semele
4. Villemo, Villemo, hvi gick Du

Liederen

1921: Romantik : Fem digte, voor zangstem en piano - tekst: Jens Peter Jacobsen
1. Den vilde jagt
2. Lad vaaren komme
3. Det bödes derfor
4. Solnedgang
5. Afsted min baad
1924/1944: Frühlingsfeier, voor zangstem en piano - tekst: Heinrich Heine
1935: 4 visor om Sverige, voor zangstem en piano - tekst: Alf Henrikson
1938-1939: Den utvalda, lyrische scène voor sopraan en orkest - tekst: Hjalmar Gullberg
Adagio Vattnet rors och vinden spelar, voor middenstem en piano
Den enda stunden, voor zangstem en piano - tekst: J. L. Runeberg
Det finns val sa manga i varlden att aga, voor tenor en piano
Du Blomst i Dug, voor sopraan en piano - tekst: Jens Peter Jacobsen
I dina handers mjuka fagelbo, voor tenor en piano
Irmelin Rose, voor tenor en piano - tekst: Jens Peter Jacobsen
Loft de klingre Glaspokaler, voor sopraan en piano - tekst: Jens Peter Jacobsen
Som ett blommande mandeltrad, voor tenor en piano

Kamermuziek

1909: Ein Nachtstück in E.Th.A. Hoffmanns Manier, voor strijkkwartet

Werken voor orgel

1946: Bröllopsmarsch (Bruiloftsmars)

Werken voor piano

1903: Prolog
1910: Präludien nr. 1 in b klein
1912: Präludien nr. 2 in cis klein
1912: Präludien nr. 3 in c klein
1913: Präludien nr. 4 Preludium IV in b klein
1919: Mälarlegender. Tre musikaliska vignetter (gecomponeerd naar gedichten van August Strindberg "Stadsresan")
1919: Mälarlegender. Tre musikaliska vignetter II (gecomponeerd naar gedichten van August Strindberg "Stadsresan")
1921: Sommarskyar
1927: Improvisata
1937: Sonatin in C groot
1943: Spelmansvår. Tre pianostycke
1946: Bröllopspreludium
1946: Preludium nuptiale (Bröllopsmusik)

Publicaties

En skald och hans tonsättare [a: Bo Bergman och T. Rangström], in: Musikvarlden, vol. 1, no. 5, 1945, p. 4-6
Strindberg och en musikant, in: Nya Dagligt Allehanda, 13 May 1942
Mitt forsta mote med musiken, in: Nya Dagligt Allehanda, 14 Nov 1940

Bibliografie

Jozef Robijns, Miep Zijlstra: Algemene muziek encyclopedie, Haarlem: De Haan, 1979-1984, ISBN 978-90-228-4930-9
Swedish choral music, a selective catalogue, Stockholm: Svensk Musik, 1988, 60 p.
Stig Jacobsson, Hans-Gunnar Peterson: Swedish composers of the 20th century, Stockholm: Swedish Music Information Center, 1988. 205 p., ISBN 91-854-7047-3
Stig Jacobsson: Svenska Tonsättare Diskografi, Stockholm: Rikskonserter, 1985, 266 p.
Stefan Jaeger: Das Atlantisbuch der Dirigenten, Zürich: Atlantis Musikbuch-Verlag, 1985. 415 p., ISBN 3-254001-06-0
Sven G. Winquist: Musik i svenska ljudfilmer 1950-1959, Stockholm: Svensk Musik, 1985, 194 p., ISBN 978-9-185-47023-5
Thomas Boltenstern: Musiklexikon: Svensk 1900-talsmusik från opera till pop; 2000 biografier; termer, instrument, ensembler, repertoar, Stockholm: Natur Och Kultur, 1978, 362 p., ISBN 978-9-127-28188-2
Herbert Connor: Svensk musik: 2. Från Midsommarvaka till Aniara, Stockholm: Bonniers, 1977, 528 p., ISBN 91-0-041778-5
Gösta Percy: "Sang for den nya dagen". Kring Ture Rangströms tondiktning, in: Musikrevy. 31 (1976), S. 72-74.
Gustaf Hilleström: Svenska ledamöter, in: Matrikel 1771-1971 : Kungl. Musikaliska Akademien, Strängnäs: Nordiska Musikförlaget i distribution, 1971, 286 p.
Per Olof Lundahl: Katalog over Svensk Vokalmusik, Stockholm: Swedish Music Information Centre, 1968, 160 p.
Axel Helmer: Ture Rangströms otryckta ungdomssanger, in: Svensk tidskrift for musikforskning. 42 (1960), S. 7~91.
Per Lindfors: Ture Rangström and August Strindberg, in: Musikrevy International. 1954. S. 13-16.
Ake Davidsson: Bibliografi over Svensk musiklitteratur 1800-1945, Uppsala: 1948, 215 p.
G. Osterberg: Gilgamesj, en ny svensk opera, in: Musikvarlden, vol. 1, no. 8, 1945, p. 2-9
William Seymer: Tva svenske komponister, in: Dansk Musiktidsskr, vol. 18, 1943, p. 110-118
Folke H. Tornblom: Ture Rangström, in: Ord och bild, vol. 43, 1934, p. 551-554
Alf Nyman: Romans, ballad och legend hos Ture Rangström, in: Musikalisk intelligens, Lund: 1928
Knut Hakanson: Svenska sangkomponister. 2. Ture Rangström, in: Ares, vol. 2, no. 9., 1922

↑ "A J Ture Rangström"; Svenskt biografiskt lexikon; geraadpleegd op: 6 november 2017; Svenskt biografiskt lexikon-identificatiecode: 7540.

[wikidata-9f7c3dcf14053aacdb73b1328c716fa03da4efe8-v3-1] "A J Ture Rangström"; Svenskt biografiskt lexikon; geraadpleegd op: 6 november 2017; Svenskt biografiskt lexikon-identificatiecode: 7540.

[1]