Vierhoornkameleon
| Vierhoornkameleon | ||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
 | ||||||||||||||||
| Taxonomische indeling | ||||||||||||||||
| ||||||||||||||||
| Soort | ||||||||||||||||
| Trioceros quadricornis Tornier, 1899 | ||||||||||||||||
Vierhoornkameleon op  Wikispecies | ||||||||||||||||
| ||||||||||||||||
De vierhoornkameleon (Trioceros quadricornis) is een kameleonsoort uit de familie Chamaeleonidae. De soort komt oorspronkelijk uit de hooglanden van West-Kameroen en Zuidoost-Nigeria.
Taxonomie en ondersoorten
De vierhoornkameleon werd voor het eerst beschreven in 1899 door de Duitse natuuronderzoeker Gustav Tornier. Er zijn drie ondersoorten, waaronder het nominaatras, die als geldig worden erkend.
- T. q. quadricornis (Tornier, 1899) – zuidelijke vierhoornkameleon
- T. q. eisentrauti (Mertens, 1968) – Eisentrauts kameleon
- T. q. gracilior (Böhme & Klaver, 1981) – noordelijke vierhoornkameleon
Nota bene: Een trinomiale autoriteit tussen haakjes geeft aan dat de ondersoort oorspronkelijk werd beschreven in een ander geslacht dan Trioceros.
Etymologie
De ondersoortnaam, eisentrauti, is ter ere van de Duitse zoöloog Martin Eisentraut.
Verspreiding en habitat
De vierhoornkameleon wordt alleen gevonden in sommige hooglandgebieden die geassocieerd worden met de Kameroense grens over Kameroen en oostelijk Nigeria; het verspreidingsgebied omvat het Westelijk Hoogplateau, het Bamboutos-massief, Mount Manengouba, Oku-massief, het Bakossi-gebergte inclusief Mount Kupe en het Obudu-plateau in Nigeria. T. q. eisentrauti is in het bijzonder endemisch in de Rumpi-heuvels van Kameroen. Over het algemeen heeft T. quadricornis een verspreidingsgebied van 13.300 km2 (5.135 vierkante mijl) en een afgeleid bezettingsgebied van 1.000 km2 (386 vierkante mijl). De soort wordt voornamelijk geassocieerd met relatief intact bergbos met beperkte menselijke activiteit, waar het een relatief beperkt hoogtebereik heeft van 1.150-2.400 m (3.770-7.870 ft). Uit onderzoek blijkt dat dit waarschijnlijk eerder een weerspiegeling is van concurrentie met andere kameleonsoorten dan van fysiologische toleranties. De vindplaats voor de soort is Mount Manegouba in Kameroen.
Beschrijving en gedrag
Net als veel andere kameleons heeft de vierhoornkameleon een grijpstaart en enkele klauwen aan zijn tenen. Hij heeft gewoonlijk vier prominente horens, maar soms zijn er twee aanwezig met maximaal vier aangrenzende gereduceerde horens; volwassen dieren groeien doorgaans tot een totale lengte (inclusief staart) van 25-36 cm. Mannelijke vierhoornkameleons hebben een prominente hemipenale uitstulping en een keelbaard, terwijl sommige vrouwelijke vierhoornkameleons één of zelfs twee horens op het puntje van hun snuit hebben. De soort voedt zich bijna uitsluitend met geleedpotigen.
Behoud en bedreigingen
Vanwege zijn kleine en versnipperde verspreidingsgebied, in combinatie met de vele bedreigingen voor zijn populatie, is de vierhoornkameleon door de Internationale Unie voor Natuurbehoud (IUCN) als kwetsbaar geclassificeerd. Er bestaat bezorgdheid dat houtkap en uitbreiding van de landbouw kunnen bijdragen aan ontbossing en mogelijk de status van de soort bedreigen door zijn leefgebied te degraderen. Bovendien heeft de intensieve exploitatie door de dierenhandel, ondanks zijn status als beschermde soort van klasse A in Kameroen, in sommige gevallen geleid tot een aanzienlijke afname van de populatie.