Tolerantie (fysiologie)
De tolerantie van een soort, of van een populatie, is het spectrum tussen de minimum- en maximumwaarde van een milieufactor, waarbinnen de soort kan overleven, groeien en reproduceren. Het tolerantie-spectrum voor een bepaalde milieuwaarde is een wiskundige functie, die kan worden weergegeven in een grafiek, met de milieufactor getalsmatig uitgezet op de x-as. De grafiek vertoont halverwege een piek of amplitude, die optreedt bij de gunstigste, optimale milieuwaarde of optimum. Tolerantie is dan de mate waarin van het optimum kan worden afgeweken.
Het optimum is de waarde van de milieufactor waarbij een maximale, grootste of meest gewenste respons, resultaat of oogst optreedt. Optimale omstandigheden maken een maximale oogst, respons, gevolg of resultaat mogelijk; anders gezegd: de afhankelijke variabele (overleven/groei/voortplanting) bereikt zijn maximale waarde (de amplitude) als de onafhankelijke variabele (milieufactor) een optimale waarde heeft.
De onafhankelijke variabelen buiten de optimale waarden zijn de "suboptimale" of "ongunstige" omstandigheden.
| Lineair responsiemodel en responsiemodel voor de normale verdeling in de ecologie | |
 | |
Lineair responsiemodel, met
|
Responsiemodel voor normale verdeling
|
Als de onafhankelijke variabelen extreme waarden (minimaal of maximaal) aannemen, de tolerantiegrenzen, is er mogelijk helemaal geen resultaat: de respons nadert 0. De waarden waarbij nog een "goed" resultaat verwacht mag worden ,dat wil zeggen een oogst, respons, gevolg of resultaat groter dan 0, vormen samen de tolerantie.
De curve die grafisch het effect weergeeft van een onafhankelijke variabele (milieufactor) op een afhankelijke variabele (respons), heet optimumcurve. In bijzondere gevallen kan deze wiskundig beschreven worden als Gausscurve in termen van (gewogen) gemiddelde en standaardafwijking.
In een verzameling vegetatieopnamen kunnen met behulp van ordinatiemethoden, zoals detrended correspondence analysi, de optima en de toleranties van de aangetroffen soorten geschat worden.