Ted Sanders (taalkundige)

Ted Sanders
Persoonlijke gegevens
Volledige naam	Theodorus Johannes Maria Sanders
Geboortedatum	1963
Geboorteplaats	Eindhoven
Nationaliteit	Nederland
Beroep	taalkundige[1]
Academische achtergrond
Opleiding	Taal-en literatuurwetenschap, Tekstwetenschap
Alma mater	Tilburg University
Wetenschappelijk werk
Vakgebied(en)	Taalkunde
Universiteit	Universiteit Utrecht
Instituten	Universiteit Utrecht, ILS
Bekend van	Cognitieve benadering van coherentie-relaties (CCR)

Ted (T. J. M.) Sanders (Eindhoven, 1963) is een Nederlandse hoogleraar Taalbeheersing van het Nederlands in de faculteit Geesteswetenschappen van de Universiteit Utrecht (UU)^[2].

Sinds 1 juni 2024 is hij vicerector Onderzoek van de UU.^[3] Tot die tijd was hij vicedecaan Onderzoek en Impact in het Faculteitsbestuur Geesteswetenschappen (2022–24), vicedecaan Graduate onderwijs en Dean van de Graduate School of Humanities (2016–2022),^[4] het eerste hoofd van het Departement Talen, Literatuur en Communicatie (2012–2016) en het hoofd van het Departement Nederlands en het hoofd van Moderne Talen (2011–12).

Theodorus Johannes Maria Sanders studeerde Taal- en literatuurwetenschap aan Tilburg University (1981–1986) en studeerde (cum laude) af in Tekstwetenschap. Van 1986 tot 1992 was hij promovendus aan diezelfde universiteit en was hij tevens in deeltijd werkzaam bij het CITO in Arnhem. Hij promoveerde in december 1992 op het proefschrift Discourse structure and coherence, promotor Prof. Dr. L.G.M. Noordman. Van de Universiteit Utrecht werd hij vervolgens universitair docent Taalbeheersing (1992–1997), universitair hoofddocent Tekstlinguïstiek (1997–2002) en hoogleraar Taalbeheersing van het Nederlands (2003). In 2007 was Sanders gastonderzoeker aan het Department of Linguistics en het Institute for Cognitive Studies van de University of California, Berkeley. In 2023/24 bekleedde hij de Desiderius Erasmus-leerstoel ‘Nederlands over de grenzen’ binnen de opleiding Nederlands van de Faculté de philosophie, arts et lettres aan de Université catholique de Louvain (België).^[5]

In zijn onderzoek, dat is ondergebracht bij het Institute for Language Sciences (ILS), houdt hij zich bezig met coherentie in tekst, discourse en cognitie.^[6][7] Daarbij gebruikt hij diverse methoden van onderzoek op het snijvlak van taalwetenschap en sociale wetenschappen: theorievorming, corpus-analyse, tekstanalyse, vragenlijsten en experimenteel onderzoek naar leesprocessen (reactietijden en oogbewegingsregistratie) en tekstbegrip. Samen met collega’s ontwikkelde hij CCR, een cognitieve benadering van coherentie-relaties.

Daarnaast voert hij samen met collega’s onderzoek uit naar begrijpelijke taal, met als centrale vraag: welke factoren bepalen de begrijpelijkheid van een tekst? Hij co-initieerde en leidde daartoe het landelijke onderzoeksprogramma Begrijpelijke Taal en Effectieve communicatie, dat werd gefinancierd door NWO en diverse maatschappelijke partners (2011–2016).^[8] Hij deed ook advieswerk en contractonderzoek op dit terrein.

Hij begeleidde, samen met collega’s, meer dan 25 promovendi.^[9]

In 2005 ontving hij van NWO een VICI-subsidie voor een project over causaliteit en subjectiviteit in discourse en cognitie (2005–2011).^[10]

Samen met coauteurs heeft hij over bovenstaande thema’s gepubliceerd in diverse boeken en internationale tijdschriften, zoals Cognition, Cognitive Linguistics, Discourse Processes, Dialogue & Discourse, Journal of Child Language, Journal of Pragmatics, Language and Cognitive Processes, Language Testing, Metacognition and Learning, Reading and Writing, Text & Talk en Written Communication. Ook heeft hij artiekelen in de volgende Nederlandse tijdschiften gepubliceerd Didactief, Gramma/TTT, Nederlandse Taalkunde, Tijdschrift voor Taalbeheersing, Tekstblad, Levende Talen en Onze Taal.

Hij was (co-)redacteur van special issues van Cognitive Linguistics (2001), Discourse Processes (2004) en Journal of Pragmatics (2011). Samen met Joost Schilperoord en Wilbert Spooren redigeerde hij het boek Text Representation: Linguistic and Psycholinguistic approaches (Benjamins, 2001)^[11]. Hij was ook redacteur van de bundel Causal Categories in Discourse and Cognition (Mouton de Gruyter, 2009) samen met Eve Sweetser (UC Berkeley).

• Sanders, T.J.M. W.P.M. Spooren & L.G.M. Noordman (1992). Toward a taxonomy of coherence relations. Discourse Processes, 15(1), 1–35.
• Sanders, T.J.M., & Noordman, L.G.M. (2000). The role of coherence relations and their linguistic markers in text processing. Discourse Processes, 29(1), 37–60.
• Canestrelli, A. R., Mak, W. M., & Sanders, T.J.M. (2013). Causal connectives in discourse processing: How differences in subjectivity are reflected in eye-movements. Language and Cognitive Processes, 28(9), 1394–1413.
• Van Silfhout, G., Evers-Vermeul, J., Mak, W. M., & Sanders, T.J.M. (2014). Connectives and layout as processing signals: How textual features affect students’ processing and text representation. Journal of Educational Psychology, 106(4), 1036–1048.

• Sanders, T.J.M. (2004, November 19). Tekst doordenken. Taalbeheersing als de studie van taalgebruik en tekstkwaliteit [Oratie]. Faculteit der Letteren, Universiteit Utrecht

• Faculteitswebpagina