Tambungrot

Tambungrot Gua Tambun
Situering
Land	Maleisië
Locatie	Perak
Coördinaten	4° 36′ NB, 101° 8′ OL
Dichtstbijzijnde plaats	Ipoh
Informatie
Datering	2.500 tot 500 v.Chr.
Periode	Neolithicum
Cultuur	Hòa Bìnhcultuur
Portaal    Archeologie

De Tambungrot (Maleis: Gua Tambun) is een rotsschuilplaats op het schiereiland Malakka. Het ligt in het noordwesten van de Maleisische staat Perak. De vindplaats staat bekend om zijn monochrome rotstekeningen, die tot de oudste van Maleisië behoren en dateren uit het lokale neolithicum (2.500 tot 500 v.Chr.). De afbeeldingen bestaan uit dierlijke, menselijke en plantaardige elementen en bevatten een groot deel abstracte symbolen.

Gua Tambun ligt ongeveer een kilometer ten oosten van Ipoh, de hoofdstad van de Maleisische deelstaat Perak, in de Kintavallei, nabij de stad Tambun in het district Kinta. De rotsschuilplaats, of abri, behoort tot Gunung Panjang ("Lange Berg"), een torenhoge, geïsoleerde kalkstenen berg. Aan de westkant, tegenover de Kintavallei, bevindt zich een grote rotsoverhang, bekend als Gua Tambun, 30 meter boven de valleibodem. De rotsoverhang strekt zich uit over een lengte van 120 meter van noord naar zuid en strekt zich uit tot 20 m, de hoogte is ook 20 m.

Tot het midden van de 20e eeuw dienden de berg en de overhangende rots gedeeltelijk als steengroeve. In mei 1959 ontdekte R.M. Rawlings de schilderingen. J.M. Matthews maakte datzelfde jaar een uitgebreide beschrijving van de afbeeldingen. Hij voerde ook een kleine opgraving uit, waarbij hij drie sleuven aanbracht, ongeveer in het midden van de rotsschuilplaats, die vandaag de dag nog zichtbaar zijn als kleine verdiepingen. Tijdens deze onderzoeken werden verschillende roodgekleurde stenen werktuigen en dierlijke resten gevonden, die waarschijnlijk worden toegeschreven aan de Hòa Bìnhcultuur (12.000 tot 2.000 BP).

De rotsoverhang en de afbeeldingen daarop bleven lange tijd onopgemerkt. Pas in 1976 erkenden de Maleisische autoriteiten hun archeologische betekenis. In de jaren 1980 vonden er verdere onderzoeken plaats. Er werd jarenlang onderzoek gedaan, met een zeer gedetailleerde beschrijving van Paul Faulstich uit 1984. In 2005 werden de rotstekeningen aangewezen als openbaar monument (Heritage Act 2005). De meest recente onderzoeken vonden plaats in 2009, waarbij talloze nieuwe afbeeldingen werden ontdekt.

De schilderingen zijn in een monochrome stijl en bestaan uit roodachtige, bruinachtige en oranje pigmenten, waarbij rood veruit de boventoon voert. Ze zijn gemaakt van hematiet, dat volgens chemische analyses lokaal is gewonnen uit ijzerrijke sedimenten. De conservering van de afbeeldingen is slecht vanwege verwering, afschilfering en antropogene invloeden. Delen van de afbeeldingen zijn sterk uitgewassen.

Het aantal illustraties werd oorspronkelijk geschat op 24 tot 50 individuele afbeeldingen, maar uit recentere studies is gebleken dat er minstens 500 individuele picturale elementen zijn, waardoor Gua Tambun een van de meest uitgebreide vindplaatsen met prehistorische schilderingen in Maleisië is. De tekeningen zijn verdeeld over in totaal tien panelen (panelen A tot en met J), waarbij de laatste zes groepen pas tijdens het nieuwe onderzoek in 2009 zijn ontdekt en over het algemeen vrij klein zijn. Het belangrijkste paneel is paneel C, dat ongeveer 10 m lang en 4 m hoog is en zich 6 m boven het maaiveld bevindt. Het bevat alleen al zo'n 400 tekeningen, die grotendeels in het rood zijn geschilderd. Onder de tekeningen vallen vooral de zoömorfische figuren op, die vaak lokaal voorkomende dieren afbeelden. Ze vormen ongeveer 8 % van alle Gua Tambun-tekeningen, maar beslaan meer dan de helft van de gebruikte ruimte. Bijzonder opvallend is de "röntgenstijl" van sommige dierafbeeldingen.

Sommige dieren kunnen worden geïnterpreteerd als muntjak- en sambarherten vanwege hoornachtige "uitgroeisels", terwijl andere varanen en schildpadden kunnen afbeelden. Vissen uit de meervalachtigen (waarschijnlijk de lokaal voorkomende wandelende meerval ) werden ook meerdere keren afgebeeld. Verder zijn antropomorfe figuren te zien, die, in tegenstelling tot de dierafbeeldingen, aanzienlijk gestileerder lijken. Deze omvatten figuren met een "dansende" houding. Andere stellen op hun beurt waarschijnlijk hybride wezens voor, zoals gesuggereerd door een mensachtige vogelfiguur. Een goede 3 % van de petroglyphen kan worden toegeschreven aan antropomorfe figuren. Een vergelijkbaar hoog percentage toont florale elementen, waaronder afbeeldingen van veelal niet-geïdentificeerde vruchten.

Naast de heldere stijlelementen komen in de overige panelen vooral abstracte symbolen en geometrische figuren veelvuldig voor. Beide vormengroepen samen bereiken meer dan 70 % vertegenwoordigen het hoogste percentage van alle afbeeldingen in Gua Tambun, maar bedekken slechts ongeveer een derde van het beschilderde muuroppervlak. Typische voorbeelden zijn hoekige patronen zoals in Paneel D, lijnen die in opvallende groepen van drie verschijnen, of ovaalvormige karakters gerangschikt in groepen van zes of zeven. Uniek voor Gua Tambun zijn de afbeeldingen in Paneel J, die in wit op een zwarte achtergrond zijn geschilderd en meer doen denken aan petrogliefen. Hun betekenis is onbekend.

• 
  Afbeeldingen van dieren in paneel C
• 
  Afbeelding van dieren in paneel C
• 
  Slecht bewaard gebleven dierenafbeelding, mogelijk van een muntjak op paneel C
• 
  Abstracte symbolen en gestileerde menselijke figuren

Er is weinig bekend over wie de tekeningen hebben gemaakt, maar ze zijn mogelijk afkomstig van de oorspronkelijke Senoi-bevolking. Ze worden over het algemeen toegeschreven aan het plaatselijke neolithicum (2.500 tot 500 v.Chr.), dat tot nu toe weinig is bestudeerd, maar wordt gekenmerkt door aardewerk met touwmarkeringen, zoals blijkt uit sommige vindplaatsen in buurland Thailand. Enige van dit soort scherven werden ook gevonden in het oorspronkelijk tot 2 m dikke sediment, dat door de steengroeve-werkzaamheden werd verwijderd. Er zijn nog geen radiometrische studies uitgevoerd: experts zijn van mening dat moderne, door de mens veroorzaakte schade de gegevens te veel zou vertekenen. Stilistisch zijn vergelijkingen met andere rotstekeningen in Zuidoost-Azië nauwelijks mogelijk. Er zijn eerder overeenkomsten met rotstekeningen uit Australië of India, wat de eenmaligheid van Gua Tambun benadrukt.

Zie de categorie Gua Tambun van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.