Taldykpas

Taldykpas
Zicht vanop de Taldykpas naar het noorden
Hoogte	3600 m
Coördinaten	39° 46′ NB, 73° 10′ OL
Van	Oš
Naar	Sary-Tash
Stijging	-%

De Taldykpas is een bergpas in Kirgizië.

De Taldykpas is een bergpas in het Alay-gebergte in de Oš (oblast) van Kirgizië. De pas ligt op een hoogte van ongeveer 3600 meter en is het hele jaar door begaanbaar. De pas wordt doorkruist door de M41 (de Pamir Highway, ook wel bekend als de EM-05 en de Europese route E007), die Oš verbindt met Sary-Tash en verder. Vanuit Sary-Tash vertrekt de route over de Erkeshtam-pas naar China.

De Taldyk-pas was essentieel voor de zijderoute en handel vanuit Kirgizië (en breder: Centraal-Azië, het Midden-Oosten en Europa). Hoewel het een extra, hoge pas was om te nemen na Erkeshtam, bood de Taldykpas de meest directe en logistiek betrouwbare verbinding vanuit de hoge Alay-vallei naar de rijke en vruchtbare Fergana-vallei en de grote handelssteden zoals Oš en verderop, Samarkand. Het was de voorkeursroute om snel en veilig de winstgevende markten van het noorden te bereiken, in plaats van de moeilijk begaanbare rivier westwaarts naar Dushanbe te volgen.

Aan het einde van de 19e eeuw kwam de pas onder Russische controle als deel van The Great Game (verovering van het Kanaat Kokand). Kirgizië werd deel van wat toen Russische Turkestan heette. Hoewel de Russische generaal Abramov in 1876 een karrenpad liet aanleggen voor militaire communicatie, moest de weg in 1893 opnieuw worden aangelegd door kolonel Bronislav Grombchevsky vanwege aardverschuivingen.

De huidige geasfalteerde weg werd gebouwd tussen 1930 en 1932 en vormt een vitaal onderdeel van de route van Osh naar Khorugh (Tadzjikistan), de huidige M41. Er staat een monument ter nagedachtenis aan de bouwmanager, Yuri Grushko. In 2013 werd de weg over de pas gerehabiliteerd met een lening van de Export-Import Bank of China als een vervolg op de route over de Erkeshtampas vanuit en Kashgar (China).