Takoyaki

Takoyaki (Japans: たこ焼き of 蛸焼) is een bolvormige Japanse snack gemaakt van een beslag op basis van tarwebloem, die wordt bereid in een speciale pan. Het gerecht wordt doorgaans gevuld met fijngehakte of in blokjes gesneden octopus (tako), tempuraresten (tenkasu), ingelegde gember (beni shoga) en bosui (negi). De balletjes worden bestreken met takoyakisaus en mayonaise, en vervolgens bestrooid met groen zeewier (aonori) en geschaafd bonitovis (katsuobushi). Tegenwoordig bieden veel zaken verschillende varianten van takoyaki aan, waaronder vullingen met kaas of pittige smaakmakers.

Yaki (焼き) verwijst naar een van de bereidingswijzen in de Japanse keuken, wat 'bakken' of 'grillen' betekent. De term komt ook voor in de namen van andere gerechten uit de Japanse keuken, zoals okonomiyaki en ikayaki (andere bekende gerechten uit Osaka). Doorgaans wordt het gegeten als tussendoortje, maar in sommige regio's wordt het geserveerd als bijgerecht bij rijst. Het is een voorbeeld van konamono, oftewel Japanse gerechten op basis van bloem.

Takoyaki werd voor het eerst populair in Osaka, waar de uitvinding van het gerecht in 1935 wordt toegeschreven aan de straatverkoper Tomekichi Endo. Aan het begin van de 20e eeuw bestonden er in Osaka snacks genaamd choboyaki (ちょぼ焼き) en radioyaki (ラジオ焼き of ラヂオ焼き, rajioyaki), die stukjes rundvlees, konjak of andere ingrediënten bevatten. Ondertussen bestond er in Akashi in de prefectuur Hyōgo een snack gemaakt van een eirijk beslag en octopus, die later akashiyaki (明石焼き) werd genoemd. Endo combineerde deze elementen en begon het product te verkopen onder de naam takoyaki. Het gerecht verspreidde zich door Osaka, waar verschillende kraampjes verbeteringen aanbrachten. Na de Tweede Wereldoorlog ontstond het gebruik om takoyaki met saus en mayonaise te eten. Endo's takoyaki-zaak, genaamd Aizuya (vernoemd naar zijn geboorteplaats), bestaat nog steeds en serveert de originele takoyaki zonder saus of mayonaise.

Takoyaki was aanvankelijk populair in de regio Kansai en verspreidde zich later naar de regio Kantō en andere delen van Japan. Takoyaki wordt geassocieerd met yatai (eetkraampjes), maar er zijn ook veel gevestigde restaurants die gespecialiseerd zijn in takoyaki, met name in de regio Kansai. Takoyaki wordt tegenwoordig ook verkocht bij commerciële verkooppunten, zoals supermarkten en 24-uursgemakswinkels.

Het gerecht is tevens zeer populair in de Taiwanese keuken, vanwege de historische invloed van de Japanse cultuur. In de afgelopen jaren wordt takoyaki gegeten met diverse toppings en vullingen (zoals kaas of spek), naarmate het gerecht ook in het Westen bekender is geworden.