Tadeusz Paciorkiewicz
Tadeusz Paciorkiewicz (Sierpc, 17 oktober 1916 – Warschau, 21 november 1998) was een Pools componist, muziekpedagoog en organist. Hij was het achtste en jongste kind van het echtpaar Teofil Paciorkiewicz en Józefa Frejlich.
Levensloop
Paciorkiewicz studeerde aanvankelijk aan de Bisschoppelijke orgelschool te Płock. Al tijdens zijn studiejaren werkte hij als organist in de kapel van het Bejaardenhuis Sint Joseph en de kapel van het ziekenhuis van de heilige Drievuldigheid om een bijdrage voor de kosten van zijn studie te verdienen. Hij studeerde van 1936 tot 1939 aan de Frédéric Chopin Muziekacademie (Pools: Akademia Muzyczna im. Fryderyka Chopina) te Warschau bij Bronisław Rutkowski orgel. Ook in Warschau moest hij een groot deel van zijn studiekosten door de verdiensten als organist in kerken opbrengen. Zo was hij bijvoorbeeld organist aan de Kerk van de Jezuïeten in de Świętojańska Straat in Warschau.
Vanaf 1943 en na de oorlog werkte hij als orgelvirtuoos en koorleider en studeerde tegelijkertijd compositie bij Kazimierz Sikorski aan de Grażyna en Kiejstut Bacewicz Muziekacademie Łódź (Pools: Akademia Muzyczna im. Grażyny i Kiejstuta Bacewiczów w Łodzi). In februari 1945 vertrok hij naar Płock en richtte aldaar de muziekschool "Karol Szymanowski" op, die hij tot 1949 ook leidde. Aanvankelijk een school voor beroeps- en basisonderwijs werd zij in 1949 uitgebreid end bereikte het karakter van een middelbare school voor muziek. De school werd al snel een basis van het muzikale leven in Płock en het omliggende gebied. Een focus was gelegd op de opleiding van koren en dirigenten van amateurkoren en er was ook een sectie voor theater.
In 1947 debuteerde Paciorkiewicz als concertorganist in een opname voor de Poolse radio.
In 1949 verhuisde Paciorkiewicz met zijn hele familie naar Łódź, waar hij zich volledig op het componeren en lesgeven concentreerde. Hij was docent voor harmonie, contrapunt en andere muziektheoretische vakken aan de Grażyna en Kiejstut Bacewicz Muziekacademie Łódź en bleef in deze functie tot 1959. Vanaf 1954 begon hij parallel als docent te werken aan de "Państwowa Wyższa Szkoła Muzyczna (Staatshogeschool voor Muziek)", de voorloper van de Frédéric Chopin Muziekacademie in Warschau. In 1959 vertrok hij met zijn familie helemaal naar Warschau en was werkzaam als componist en professor aan de "Państwowa Wyższa Szkoła Muzyczna (Staatshogeschool voor Muziek)". Hier werd hij later ook hoofd van de afdeling muziektheorie en van 1963 tot 1969 Decaan van de faculteit voor compositie, muziektheorie en dirigeren. Tussen 1969 en 1971 was hij rector van de universiteit. Voor zijn onderwijs en creatief werk ontving hij vele onderscheidingen en prijzen. Tot zijn leerlingen behoorden Marta Ptaszyńska, Zbigniew Bagiński, Stanisław Moryto en de jongste Andrzej Matuszewski.
Zijn muzikaal oeuvre omvat alle genres van de instrumentale muziek, vocale en vocaal-instrumentale werken, in het totaal meer dan 370. Hij schreef werken voor muziektheater (opera's, balleten), werken voor orkest (symfonieën, concerten etc.), werken voor harmonieorkest, kerkmuziek (missen, cantates, oratoria, motetten, koralen etc.), vocale en kamermuziek, maar ook filmmuziek.
Composities
Werken voor orkest
Symfonieën
Ouverturen
Concerten voor instrumenten en orkest
- 1951: Concert nr. 1, voor piano en orkest
- 1954: Concert nr. 2, voor piano en orkest
- 1955: Concert, voor viool en orkest
- 1967: Concert nr. 1, voor orgel en orkest
- 1968: Divertimento, voor klarinet en strijkorkest
- 1971: Concert, voor trombone en orkest
- 1974: Concertino, voor fagot en orkest
- 1976: Concert, voor altviool en orkest
- 1978: Koncert barokowy (Concerto alla barocco), voor klavecimbel en klein orkest
- 1979: Concert, voor harp, dwarsfluit en strijkers
- 1982: Concert, voor hobo en orkest
- 1983: Concert, voor twee violen en orkest
- 1986: Concert, voor trompet en orkest
- 1988: Concert nr. 2, voor orgel en strijkorkest
- 1990: Concert, voor altviool, orgel en orkest
- 1991: Concert, voor cello en kamerorkest
Andere werken voor orkest
- 1948: Suita kurpiowska (Huwelijkssuite), voor klein orkest
- 1951: Kleine Poolse triptiek, voor orkest
- 1960: Suita z baletu "Legenda Warszawy" (Suite uit het ballet "De legende van Warschau), voor orkest
- 1966: Adagio i Allegro, voor strijkorkest
- 1969: Elegia, voor hobo en strijkorkest
- 1980: Tajlandzki hymn narodowy (Volkslied van Thailand), voor orkest
- 1984: Moderato grazioso (Allegretto grazioso), voor piano en orkest
- Elegia, voor trompet en strijkers
- Impresje taneczne (Dansimpressies), suite voor strijkorkest
Werken voor harmonieorkest
- 1963: Uwertura radosna (Plechtige ouverture), voor groot harmonieorkest
- 1968: Fantazja żołnierska (Soldaten fantasie), voor groot harmonieorkest
- 1974: Concert, voor trombone en harmonieorkest
- 1974: Uwertura jubileuszowa (Jubileumouverture), voor groot harmonieorkest
- 1977: Uwertura uroczysta - (Feestelijke ouverture), voor groot harmonieorkest
- 1978: Mars nr. 1, voor groot harmonieorkest
- 1978: Marsz paradny (Mars nr. 2), voor groot harmonieorkest
- 1979: Polski hymn narodowy "Jeszcze Polska nie zginęła" (Pools volkslied "Nog is Polen niet verloren"), voor harmonieorkest
- 1982: Marsz żałobny nr 1 (Treurmars nr. 1), voor harmonieorkest
- 1982: Marsz żałobny nr 2 (Treurmars nr. 2), voor harmonieorkest
- 1984: Muzyka koncertująca (Concertante muziek), voor groot harmonieorkest
Missen, oratoria, motetten en andere kerkmuziek
- 1943: Msza ku czci św. Antoniego Padewskiego (Mis ter ere van St. Antonius van Padua), voor 3 gelijke stemmen
- 1943: Ostatnia wieczerza (Het laatste avondmaal), lied voor mannenstem en piano
- 1943: Responsoria na Boże Ciało (Responsorium "Corpus Christi"), 6 liederen voor gemengd koor a capella
- 1943: Rozmyślajmy dziś (Mediteer vandaag), lied voor gemengd koor en orgel
- 1943: Wisi na krzyżu (I), koraal voor gemengd koor en orgel
- 1943: Wisi na krzyżu (II), koraal voor gemengd koor en orgel
- 1946: Pieśni maryjne (Lied van de Maagd Maria), voor driestemmig gemengd koor a capella
- 1951: Ja wiem, w kogo ja wierzę (Ik weet in wie ik geloof), eucharistische hymne voor zangstem en orgel
- 1951: Pan Jezus już się zbliża (Jesus komt nu), eucharistische hymne voor zangstem en orgel
- 1951: Już gościsz, Jezu, eucharistische hymne voor zangstem en orgel
- 1954: Witaj nam Jezu, kerstlied voor gemengd koor
- 1956: Pani Aniołów (Panis Angelicus), lied voor gemengd koor a capella
- 1957: Urząd Zbawienia Ludzkiego, lied voor de advent voor twee-, drie- of vierstemmig gemengd koor a capella
- 1958: Alleluja, Jezus żyje ... (Hallelujah, Jezus leeft ...), voor gemengd koor a capella
- 1967: Symphonia de Nativitate - (Kerstsymfonie), van een anonieme Poolse componist uit 1759 reconstructie voor strijkorkest
- 1972: De Revolutionibus, oratorium voor sopraan, alt, tenor, bas, spreker, gemengd koor, knapenkoor, orgel en orkest (Gecomponeerd ter gelegenheid van de 500e verjaardag van Nicolaas Copernicus)
- 1973: Missa brevis, voor gemengd koor en orgel
- 1973: Introit "Protector noster", motet voor gemengd koor a capella
- 1974: 2 psalmy (2 psalmen), voor hoge stem en orgel
- 1977: Chorał, voor vier trombones
- 1978: Ave Regina caellorum, voor gemengd koor a capella[1]
- 1982: Myśląc Ojczyzna, 2 liederen voor zesstemmig gemengd koor a capella
- 1984: Alleluja, voor gemengd koor a capella
- 1984: Alleluja, przyjdź Duchu Św. (Hallelujah, Kom, Heilige Geest), voor gemengd koor a capella
- 1984: Litania Polska, voor gemengd koor a capella
- 1985: 2 chorały na organy (2 Fantazje chorałowe), voor orgel
- 1986: Adoro te devote, lied voor zangstem en orgel
- 1986: Jesu dulcis memoria, eucharistische hymne voor hoge stem en orgel
- 1990: Lauda Sion, dialoog voor orgel en harp
- 1991: Ave Maria, voor gemengd koor en orgel
- 1991: Gdy się Chrystus rodzi (Christus is geboren), kerstlied voor viool en twee altviolen
- 1991: Przybieżeli do Betlejem, kerstlied voor viool en twee altviolen
- 1991: Veni Creator, lied voor Pinksteren voor gemengd koor en orgel
- 1993: Psalm 150 "Laudate Dominum", voor vijfstemmig gemengd koor en orgel
- 1996: Ave Maria, voor gemengd koor, twee violen, cello en orgel
- Pieśni do mszy świętej, voor gemengd koor a capella
- A wczora z wieczora (En gisteren in de avond), lied voor de kerstnacht voor gemengd koor a capella
- Bóg się rodzi (God is geboren), kerstlied voor orgel
- Chwała i dziękczynienie (I) (Lof en dank), orgelbegeleiding voor het lied
- Chwała i dziękczynienie (II) (Lof en dank), orgelbegeleiding voor het lied
- Niechaj będzie pochwalony, orgelbegeleiding voor het lied
- Pieśni do mszy świętej, voor gemengd koor a capella
- Po upadku, orgelbegeleiding voor het lied
- Przed tak wielkim..., orgelbegeleiding voor het lied
- Prześliczna Panno (Mooie mis), voor twee-, of drie- of vierstemmig gemengd koor a capella
- Witaj mój Jezu (I), kerstlied voor gemengd koor
- Witaj mój Jezu (II), kerstlied voor gemengd koor
Muziektheater
Opera's
| Voltooid in | titel | aktes | première | libretto |
|---|---|---|---|---|
| 1962 | Usziko (Kochankowie) - radioopera | 1 akte | Zbigniew Kopalko | |
| 1964 | Romans gdański (Romance uit Gdańsk) | 4 bedrijven | 1968, Łódź, Groot theater | Deotyma pseudoniem van Jadwiga Łuszczewska |
| 1967 | Ligeja - radioopera | Zbigniew Kopalki naar Herodotus en Archilochus |
Balletten
| Voltooid in | titel | aktes | première | libretto | choreografie |
|---|---|---|---|---|---|
| 1959 | Legenda Warszawy | 2 bedrijven en 3 scènes | Irena Turska |
Werken voor koor
- 1946: 10 pieśni kurpiowskich (10 liederen uit Kurpie (Podlachië)), voor gemengd koor a capella
- 1946: Po cóżeście przyjechali, lied voor mannenkoor
- 1947: Hej tam w polu (Hey daar in het veld), volkslied voor gemengd koor a capella
- 1948: Z chopinowskich pieśni (Met zang in de stijl van Chopin), cantate voor gemengd koor a capella
- 1949: Kołysanka robotnicza, voor twee-, drie- of vierstemmig koor
- 1949: Łodzianka, lied voor twee-, drie- of vierstemmig gemengd koor
- 1949: Mazur kajdaniarski, voor twee-, drie- of vierstemmig gemengd koor
- 1950: Cyraneczka, lied voor gemengd koor a capella
- 1952: Pieśni o Mazowszu, Wiśle i Warszawie, cantate voor gemengd koor a capella
- 1954: 10 pieśni śląskich (10 liederen uit Silezië), voor gemengd koor
- 1956: Wycinanki z morskiej pianki, kleine cantate voor driestemmig kinderkoor en blaaskwintet
- 1961: Ojczyzna (Vaderland), lied voor vrouwenkoor of mannenkoor of gemengd koor a capella
- 1964: Warszawa (Warschau), lied voor driestemmig kinderkoor a capella
- 1969: Ballada o dwóch kosach (Ballade van de twee kosaken), voor unisono koor
- 1969: Zieleń (Groen), een lied voor drie gelijke stemmen a capella
- 1977: Orfeusz w lesie - (Orpheus in het woud), cantate voor zesstemmig gemengd koor a capella
- 1978: Mowo polska, lied voor 3 gelijke stemmen (vrouwen- of kinderkoor) a capella
- 1978: Na most warszawski, motet voor gemengd koor a capella
- 1982: Myśląc Ojczyzna (Denken aan het vaderland), 2 liederen voor zesstemmig gemengd koor a capella
- 1983: Tryptyk warszawski, 3 liederen voor gemengd koor a capella
- 1985: Kiedy zbawcę narodu, lied voor gemengd koor a capella
- 1987: Hymn Towarzystwa Naukowego Płockiego, voor gemengd koor en orkest
- 1987: Hymn Towarzystwa Naukowego Płockiego, voor mannenkoor en piano
- 1988: Sen żołnierza (Soldatendroom), lied voor gemengd koor a capella
- 1990: 4 weselne pieśni kurpiowskie (Vier bruiloft liedjes uit Kurpie (Podlachië)), voor vierstemmig mannenkoor a capella
- 1993: Pieśń o żołnierzach z Westerplatte (Lied van de soldaten op de Westerplatte), voor mannenkoor of gemengd koor
- A jak śpiewać, to już śpiewać, koraal voor drie gelijke stemmen
- Nim przyjdzie wiosna, nim przyjdą mrozy - (Voordat de lente komt, zal het vorst geven), lied voor gemengd koor
Vocale muziek
- 1937: Gdzieżeś mi się podziała (Waar ben ik gebleven), lied voor zangstem en piano
- 1945: Ja za wodą, ty za wodą, lied voor sopraan en piano
- 1949: Czemuście mnie mamuliczko, lied voor sopraan, gemengd koor en klein orkest
- 1949: Czerwona Łódź, kleine cantate voor gemengd koor en orkest
- 1950: Cyraneczka, lied voor solo sopraan en piano
- 1950: Leciały guńsańki, lied voor sopraan en piano
- 1950: Oda do młodości (Ode aan de jeugd), cantate voor 4 solostemmen, gemengd koor en orkest
- 1951: Oj, już dobranoc, voor zangstem en piano
- 1951: Piosenka śląska (Silezisch lied), voor sopraan en piano
- 1951: Tryptyk kurpiowski (Kurpie (Podlachië) Drieluik), 3 stukken voor solostemmen, koor en harmonieorkest
- 1953: Ballada o pięknej Mariannie i dwóch aniołach (De Ballade van de prachtige Marianne, en twee engelen), voor zangstem en piano
- 1953: Piosenka o Piaście i Rzepisze, voor zangstem en piano
- 1953: Piosenka staromiejska (Lied van de oude stad), voor zangstem en piano
- 1953: Twoje imię, lied voor zangstem en piano
- 1954: Kołysanka (Kinderliedje), voor zangstem en piano
- 1960: Ciężar ziemi (1), vijf liederen voor sopraan en piano
- 1966: Muzyka (Muziek), voor mezzosopraan en viool
- 1966: Muzyka (Muziek), voor sopraan en viool
- 1967: Ciężar ziemi (2), vijf liederen voor sopraan en orkest
- 1967: Kotek i myszka (1) (Kat en muis), voor zangstem en piano
- 1967: Kotek i myszka (2) (Kat en muis), voor zangstem en piano
- 1967: Piosenka o półtonach (Lied van halve tonen), voor zangstem en piano
- 1967: Piosenka o prymie*, voor zangstem en piano
- 1967: Smutna piosenka (Droevig lied), voor zangstem en piano
- 1967: Spada półton, voor zangstem en piano
- 1967: Wesoła piosenka, voor zangstem en piano
- 1969: A peasant, a fox and a dog, cantate voor vijf solostemmen, gemengd koor en harmonieorkest
- 1969: Kantata "Chłop, lis i pies" (Cantate, "De boer, een vos en een hond"), voor vijf solisten, gemengd koor en instrumentaal ensemble
- 1973: Rymy staromiejskie (Rijmpjes uit de oude stad), voor zangstem en piano
- 1974: Siurpryza żoliborska, ballade voor bariton en piano
- 1980: Kantata "Śpiewy o Warszawie" (De liederen van Warschau), cantate voor mannenkoor en orgel (of orkest)
- 1980: Oda do młodości (Ode aan de jeugd), cantate voor 4 solostemmen, gemengd koor en orkest
- 1990: 5 pieśni olsztyńskich (5 stukken uit Olsztyn), voor hoge stem en piano
- Pilny uczeń, voor zangstem en piano
- Piosenka o trąbce (Lied van de trompet), voor zangstem en piano
- Piosenka przednutowa, voor zangstem en piano
Kamermuziek
- 1946: Temat z wariacjami (Thema en variaties), voor strijkkwartet
- 1951: Blaaskwintet
- 1953: Sonatina, voor fagot en piano
- 1954: Andante con variazioni, voor viool en piano
- 1954: Sonata in F majeur, voor viool en piano
- 1955: Sonatina, voor twee violen
- 1957: Fantazja, voor viool en piano
- 1960: 4 kaprysy - 4 (Capricen) (quasi una sonata), voor klarinet en piano
- 1960: Strijkkwartet nr. 1
- 1962: Duet koncertujący (Duo concertante), voor orgel en piano
- 1963: Muzyka, voor harp, dwarsfluit, hobo, klarinet, hoorn en fagot
- 1963: Trio stroikowe, voor hobo, klarinet en fagot
- 1966: Trio, voor dwarsfluit, altviool en harp
- 1968: Divertimento, voor klarinet en piano
- 1971: Mała suita (Kleine suite), voor vier hoorns
- 1972: Pianokwintet
- 1972: 6 miniatur (Zes miniaturen), voor 4 trombones
- 1973: Duet koncertujący (Duo concertante), voor klarinet en piano in twee delen
- 1974: Duet koncertujący (Duo concertante), voor altviool en piano
- 1974: Sonata, voor cello en piano
- 1976: Duet, voor klarinet en hoorn
- 1976: Sonata, voor twee altviolen
- 1978: Muzyka kameralna (Kamermuziek), voor twee koperkwartetten
- 1979: Polski hymn narodowy "Jeszcze Polska nie zginęła" (Pools volkslied "Nog is Polen niet verloren", voor strijkkwartet
- 1980: Preludia, voor blaaskwintet
- 1982: Strijkkwartet nr. 2
- 1984: Andante, voor viool en orgel
- 1984: Andante lirico, voor strijkers
- 1985: 3 momenty muzyczne (3 Moments musicale), voor 5 klarinetten
- 1987: Decet, voor dwarsfluit, hobo, klarinet, hoorn, fagot, 2 violen, altviool, cello en contrabas
- 1987: Refleksje, voor trompet en orgel
- 1988: Allegro, voor klarinet en hoorn
- 1988: Aria, voor altviool en orgel
- 1988: Kwintet, voor fluitkwintet
- 1988: Sonata, voor altviool en piano
- 1991: Andante calmato, voor cello en orgel
- 1991: Music for ten
- 1996: Andante, voor viool en altviool
- Andante con melancolia, voor viool en piano
Werken voor orgel
Werken voor piano
- 1941: Preludium
- 1950: Sonatina koncertowa (Sonatina concertant)
- 1951: 3 etiudy (3 Etudes)
- 1951: 4 etiudy na podwójne dźwięki (4 Etudes), voor piano vierhandig of twee piano's
- 1951: Mały tryptyk polski (Kleine Poolse triptiek)
- 1952: Etiuda (Etude)
- 1952: Inwencja (Inventie)
- 1952: Sonatina
- 1953: Preludium
- 1953: Wspomnienie
- 1957: Mazurek (Mazurka), voor piano vierhandig
- 1965: 4 bagatele (4 Bagatellen)
- 1970: Preludium
Werken voor harp
Filmmuziek
Bibliografie
- Wolfgang Suppan, Armin Suppan: Das Neue Lexikon des Blasmusikwesens, 4. Auflage, Freiburg-Tiengen, Blasmusikverlag Schulz GmbH, 1994, ISBN 3-923058-07-1
- Lidia Rappoport-Gelfand, Irina Lasoff: Musical life in Poland. The postwar years 1945-1977, New York: Gordon and Breach, 1991, 248 p.
- Polish opera & ballet of the twentieth century : operas, ballets, pantomimes, miscellaneous works, Krakow: pwm, 1986.
- Warsaw autumn '86 : 29th International Festival of Contemporary Music September 19-28, 1986, Warsaw: 1986, 306 p.
- Paul Frank, Burchard Bulling, Florian Noetzel, Helmut Rosner: Kurzgefasstes Tonkünstler Lexikon - Zweiter Teil: Ergänzungen und Erweiterungen seit 1937, 15. Aufl., Wilhelmshaven: Heinrichshofen, Band 1: A-K, 1974, ISBN 3-7959-0083-2; Band 2: L-Z, 1976, ISBN 3-7959-0087-5
- Bogusław Schaeffer, Mieczysława Hanuszewska: Almanach polskich kompozytorów współczesnych, Krakow: Polskie Wydawnictwo Muzyczne, 1956, 130 p.
Referenties
Externe links
- (pl) (en) Officiële internetpagina
- (pl) Biografie op de internetpagina van Kultura Polska
- (pl) Biografie op de internetpagina van Polskiemuzy[dode link]
- (en) Biografie