Statencollege (Hoorn)

Statencollege
	De voorgevel van het Statencollege, met links de Proostensteeg
Locatie
Plaats	Roode Steen, Hoorn (binnenstad)
Adres	Roode Steen 1, 1621 CV Hoorn
Coördinaten	52° 38′ NB, 5° 4′ OL
Status en tijdlijn
Gereed	1632
Oorspr. functie	bestuursgebouw
Huidig gebruik	Westfries Museum
Huisvest	Westfries Museum
Architectuur
Stijlperiode	noordelijke renaissance, renaissance
Prijzen en erkenningen
Monumentstatus	rijksmonument
Monumentnummer	22558
Detailkaart
	;
Lijst van rijksmonumenten in Hoorn
Portaal	Civiele techniek en bouwkunde

Het Statencollege, vroeger Statenhuis ("Staten-Huys"),^[1] is een 17e-eeuws gebouw in de stad Hoorn in Noord-Holland, waarin het bestuurscollege Gecommitteerde Raden in West-Friesland en het Noorderkwartier was gevestigd. Het Statencollege is gelegen op de hoek van de Proostensteeg met de Roode Steen, het centrale plein van de binnenstad van Hoorn.

Het hoofdgebouw met natuurstenen voorgevel in Hollandse renaissance-stijl dateert uit 1632.

Vóór 1631 bevond zich op deze plek het Proostenhuys, dat gebouwd was voor de proost, de plaatselijke vertegenwoordiger van de bisschop van Utrecht.^[2] Dit was een van de eerste stenen huizen in Hoorn.

20e en 21e eeuw

Sinds 1880 is het Westfries Museum in het gebouw gevestigd, oorspronkelijk alleen aan de achterkant, later ook aan de voorkant, en sinds 1994 ook in het er naast liggende voormalige woonhuis Roode Steen 16. De panden zijn met elkaar verbonden en de hoofdingang van het museum bevindt zich achter een in 1729 gemaakt smeedijzeren hek tussen de beide voorgevels.

Het Statencollege is sinds 1965 beschermd als rijksmonument en valt ook onder de internationale bescherming (blauw-wit schildje) volgens het Cultuurgoederenverdrag (Haagse Conventie van 1954).

Sinds 2016 is dit monument in handen van Monumentenbezit.

In 2022 werden drie kanonnen, die als soort van schamppalen voor het pand ingegraven waren, uitgegraven. Ze werden in 2025 naar het Oostereiland overgebracht. Uit onderzoek bleken de kanonnen ouder dan gedacht te zijn. Een is gegoten in Huseby, de andere twee in Engeland.^[3]