Stan Brenders

Brenders werd geboren in de Brusselse Marollen, als zoon van een caféhouder. Hij studeerde aan het Brussels conservatorium, waar hij meerdere prijzen behaalde als pianist. Zijn professionele loopbaan begon in 1927, toen hij toetrad tot Charles Remue & The New Stompers, het orkest dat dat jaar de eerste Belgische jazzopname maakte voor het platenlabel Edison Bell. Andere leden waren drummer Harry Belein en de saxofonist/klarinettist Gaston Frédéric. Brenders was ook aanwezig op het eerste Belgische jazzfestival (1926).

Na zijn periode bij Remue leidde Brenders een eigen groep. In 1930 begon zijn samenwerking met het NIR (de latere VRT), waarvoor hij zijn baan in een paraplufabriek opgaf. Toen het NIR hem vroeg een jazzorkest te vormen, verzamelde hij de top van de Belgische jazzmusici, waaronder John Ouwerx en zijn voormalige werkgever Charles Remue. Het orkest debuteerde op de radio op 19 januari 1936 en trad ook op voor buitenlandse omproepen zoals de AVRO (Hilversum) en de BBC. Brenders tekende tevens een opnamecontract voor bij His Master's Voice.

In 1939 vond een legendarische "battle of the bands" plaats tussen Brender's orkest en de Nederlandse band The Ramblers. Beide orkesten speelden elkaars thuisbasis: The Ramblers in Brussel (NIR), Brenders in Hilversum (VARA). Brenders, bekend om zijn stevige swingstijl, won de wedstrijd overtuigend.

Kort na de Duitse inval in mei 1940 nam de bezetter het NIR over en gebruikte het als propagandamiddel. Ondanks ontslagen bij journalisten bleef Brenders op de radio te horen. Om tewerkstelling in Duitsland te ontlopen, speelde hij voor de bezetter in zalen en voor Deutschlandfunk. Het hoogtepunt van zijn carrière volgde het voorjaar van 1942, toen zijn band samen met die van Fud Candrix in Brussel Django Reinhardt begeleidde en opnames maakte voor het Duitse label Rythme.

Na de bevrijding werd Brenders beschuldigd van collaboratie omdat zijn muziek tijdens propagandauitzendingen was gespeeld. Hoewel hij door het Krijgsauditoraat werd vrijgepleit (maart 1945) na getuigenissen over zijn steun aan het verzet, bleef zijn reputatie beschadigd. In 1955 werd hij definitief gerehabiliteerd, maar de publieke opinie veranderde niet. Na de dood van zijn zoon in 1953 gaf hij zijn plannen voor een radiocomeback op.^[1]

Na 1953 speelde Brenders in zijn café L'Archiduc in het centrum van Brussel, een locatie die nog steeds bestaat als jazzpodium. Hij stierf op 65-jarige leeftijd.