Socratea exorrhiza
De Socratea exorrhiza is een boom uit de palmenfamilie die voorkomt in laaggelegen, moerassige regenwouden van Centraal- en Zuid-Amerika. De boom kan tot vijfentwintig meter hoog worden, geholpen door een ongewoon wortelstelsel.
De basis van de stam komt bij zaailingen al snel los van de ondergrond en kan zich bij volwassen bomen meer dan een meter boven de grond bevinden.[1] Vanuit die basis groeien steeds nieuwe luchtwortels naar de grond toe, terwijl de oude afsterven. Een hypothese uit 1980 heeft de boom de naam wandelpalm bezorgd.[2]
Wortelstelsel
1 Normale groei.
2 Boom bezwijkt onder het gewicht van een andere.
3 Oude wortels (stippellijnen) sterven af en de liggende stam vormt nieuwe.
4 De boom vormt op de nieuwe plaats een staande stam.
Al voor de grote lengtegroei van de boom ontwikkelt het wortelstelsel zich sterk. Een wortel van een volwassen boom kan zeventig centimeter per maand groeien.[1]
E. J. H. Corner veronderstelde in 1961 dat de ongewone steltwortels de palm in staat stellen te groeien in moerasbos door de stam te laten beginnen boven het vloedpeil, maar John H. Bodley ontkende in 1980 dat er bewijs was voor een aanpassing aan overstromingen. Hij stelde dat de palm zich zou kunnen verplaatsen om meer licht te vangen of om zich te herstellen als er een andere boom bovenop viel;[1] Bodley noemde dit stilt-root walking, steltwortelwandelen. De liggende stam zou dan nieuwe wortels vormen om steun te geven aan een nieuwe, staande stam. De Skeptical Inquirer van december 2009 erkende dat planten naar licht toe groeien, maar maakte de voortbeweging met de grond gelijk: hoe interessant het ook zou zijn als bomen stiekem door het regenwoud wandelden, dit is niets dan een mythe. Er werden twee studies aangehaald die concludeerden dat de wijd uitstaande wortels de stabiliteit van de boom ten goede kwamen in de moeilijke en wisselende bodemgesteldheid in moerasbossen.[3][1][2] De boom zou daardoor minder hoeven investeren in diktegroei en een concurrentievoordeel hebben in de groei naar licht dat door het schaarse openingen in het tropische bladerdak valt.
Beide studies noemen het werk van Bodley als onderbouwing voor de stelling dat steltwortels zaailingen en jonge bomen helpen om boven vergaan materiaal uit te groeien. Eventueel groeien de jonge bomen tijdelijk zijdelings, waarna nieuwe wortels steun geven voor groei omhoog.[2][4]
- 1 2 3 4 5 Bodley, John, Benson, Foley C. (March 1980). Stilt-Root Walking by an Iriarteoid Palm in the Peruvian Amazon. Biotropica 12 (1): 67–71 (The Association for Tropical Biology and Conservation: jstor). DOI: 10.2307/2387775.
- 1 2 3 (en) Goldsmith, Gregory R., Zahawi, Rakan A. (2007-12). The function of stilt roots in the growth strategy of Socratea exorrhiza (Arecaceae) at two neotropical sites. Revista de Biología Tropical 55 (3-4): 787–793. ISSN:0034-7744
- ↑ (en) Radford, Benjamin (december 2009). The Myth of the Walking Tree. Skeptical Inquirer 33 (6): 23 (Committee for Skeptical Inquiry). Geraadpleegd op 7 december 2025.
- ↑ (en) Avalos, Gerardo, Salazar, Diego, Araya, Ana (28 februari 2005). Stilt root structure in the neotropical palms Irlartea deltoidea and Socratea exorrhiza. Biotropica 37 (1): 44–53. DOI: 10.1111/j.1744-7429.2005.03148.x. Geraadpleegd op 7 december 2025.
